týsdagur 11. november 2008síða 8

8 Nr. 217 - 11. november 2008 Stutt Sagt Walesa ikki boðin við Nógvir póllendingar eru í øðini inn á landsins forseta, Lech Kaczynski, tí hann hevur ikki boðið fyrrver­ andi fakfelagshetj­uni og for­ setanum Lech Walesa við til eitt hátíðarhald, sum verður hildið í sambandi við, at 90 ár eru liðin, síðan Pólland fekk sj­álvræði. Lech Kaczynski hevur boðið leiðarunum í teimum flestu grannalondunum um­ framt øðrum leiðarum til hátíðarhaldið. Teirra mill­ um eru týski kanslarin, Ang­ ela Merkel, ukrainski for­ setin, Viktor Jusstsj­enko, og av meiri fj­arskotnum leiðum kemur afghanski forsetin, Hamid Karzai. Men Lech Walesa stendur ikki á gestalistanum, og tað hevur fingið fleiri polskar politikarar at finnast at vali forsetans. Eitt nú hevur utt­ anríkisráðharrin, Radek Sik­ orski, gj­ørt greitt, at hann ætlar sær til hátíðarhaldið, men hann sigur, at tað verður trupult at greiða gestunum frá, hví tey ikki síggj­a Lech Walesa við borðið, og hví htey ikki kunnu fáa orð á fyrrverandi forsetan. Netanyahu sig­ ur seg ætla frið Benj­amin Netanyahu, sum er formaður í Likudflokkin­ um í Ísrael, sigur nú, at verð­ ur hann forsætisráðharri aftan á valið, fer hann halda fram við friðarsamráð­ ingunum við palestinar. Sambært blaðnum Ha’­ arets skal Netanyahu hava sagt hetta á einum fundi við fyrrverandi bretska forsæt­ isráðharran Tony Blair, sum nú arbeiðir sum sendimaður hj­á teirri sokallaðu Miðeyst­ urkvartettini. Netanyahu hevur annars borið orð fyri at vera ímóti friðarroynd­ unum, og talsmaður hansara segði fyri stuttum, at roynd­ irnar at fáa frið við palestinar vóru miseydnaðar, og at tað var eingin orsøk til at halda fram við teimum. Tj­óðartingsval verður í Ísrael í februar, og meinin­ gakanningar vísa, at tað fer at standa á j­øvnum millum Tzipi Livni, sum hevur stað­ ið á odda fyri friðarsamráð­ ingunum hj­á núverandi stj­órnini, og Benj­amin Net­ anyahu. Tzipi Livni, sum hevur ver­ ið uttanríkisráðharri í stj­ór­ nini hj­á Ehud Olmert, hitti fyrradagin palestinska for­ setan, Mahmoud Abbas. Aft­ an á fundin søgdu tey bæði, at friðarsamráðingarnar halda fram aftan á nýggj­ár. SAMBAND árNi joeNSeN fArtekSt@MAil.Dk - Amerikonsk álop, sum kosta sivilum afghanum lívið, breiðka gjónna millum afghonsku stjórnina og fólkið Hamid Karzai, forseti útlond Fýra kjarnorku­ bumbur vóru í amer­ ikanska flogfarinum, sum datt niður við Thule. Ein teirra bleiv ikki funnin aftur Tann 21. j­anuar í 1968 datt eitt amerikanskt B52­ bumbuflogfar niður tætt við Thule­herstøðina í Grøn­ landi. Umborð á flogfarinum vóru fýra kj­arnorkubumbur, og ein teirra kom ikki aftur­ íaftur. Tað sigurt bretska kring­ varpið BBC, sum hevur tos­ að við John Haug og Joe D’Amario, sum vóru við amerikanska flogfarinum. Harafturat hevur BBC fing­ ið atgongd til amerikonsk skj­øl, sum higartil hava ver­ ið skrásett sum loynilig. Spreingievnið, sum var uttan um tær fýra kj­arnorku­ bumburnar, brast, tá flog­ farið datt niður, men ikki kj­arnorkuløðingarnar, og heimurin slapp tí undan ein­ ari ovirstórari kj­arnorkuvan­ lukku. Fleiri túsund petti av flog­ farinum vórðu funnin teir fyrstu mánaðirnar aftan á vanlukkuna, og tað vóru danskir og grønlendskir arbeiðsmenn, sum ruddaðu økið. Herumframt varð ein rúgva av geislavirknum ísi flutt burtur haðani. Tann almenna frágreið­ ingin hj­á amerikanska verj­umálaráðnum Pentagon var, at allar tær fýra kj­arn­ orkubumburnar vóru „oyði­ lagdar“, men skj­ølini, sum BBC hevur hugt í, vísa, at ruddingarmenninir funnu bara pettir av trimum teirra. Bumban, sum hevði verk­ smiðj­unummarið 78252, var ikki at finna, og teir am­ erikonsku serfrøðingarnir stúrdu fyri, at hon var farin niður ígj­øgnum ísin. Danir hildnir uttanfyri Tríggj­ar mánaðir aftan á vanlukkuna við Thule sendu amerikanararnir ein kavbát at leita eftir teirri fj­órðu kj­arnorkubumbuni. Sam­ bært BBC vórðu donsku myndugleikarnir ongantíð kunnaðir um leitingina, og í skj­ølunum hj­á Pentagon stendur beinleiðis, at um danir spyrj­a, skulu teir fáa tað svar, at kavbáturin gj­ørdi nakrar uppmátingar á havbotninum. Bæði uran og plutonium vóru í bumbuni, sum hvarv við Thule, men skj­ølini hj­á verj­umálaráðnum í Wash­ ington vísa, at amerikanska herleiðslan stúrdi mest fyri, at sovj­etskir kavbátar kundu finna bumbuna og fáa fatur á tøkniligum loyndarmálum í henni. Amerikanski kavbáturin fann onga kj­arnorkubumbu, og amerikanska metingin var, at heldur ikki sovj­etskir kavbátar fóru at finna ta fj­órðu bumbuna. Í dag vil Pentagon ikki gera viðmerkingar til tíðind­ ini hj­á bretska kringvarpin­ um, men fleiri amerikanskar keldur vátta fyri BBC, at tann fj­órða kj­arnorkubumb­ an bleiv ongantíð funnin. Enn liggur ein kjarnorkubumba undir grønlendska ísinum Serbisku myndug­ leikarnir hildu seg hava funnið krígs­ brotsmannin Ratko Mladic á einari verk­ smiðju, men hann var ikki at finna Servandir, serbiskir her­ menn við sj­álvvirkandi vápnum kringsettu í gj­ár eina verksmiðj­u í býnum Valj­evi har vesturi í landin­ um, tí onkur hevði boðað myndugleikunum frá, at tann eftirlýsti krígsbrots­ maðurin Ratko Mladic fj­aldi seg á verksmiðj­uni. Hermenninir rannsakaðu hvønn krók á verksmiðj­uni, men har var eingin Mladic at finna. Enn eina ferð hevði fyrrverandi bosniaser­ biski generalurin hildið ser­ bisku myndugleikarnar fyri gj­øldur. ­ Átakið í Valj­evi var lið­ ur í einum størri átaki, sum hevur til endamáls at taka Ratko Mladic og tey, sum veita honum fíggj­arligan stuðul, meðan hann fj­alir seg, sigur ein kelda hj­á ser­ biska ríkisákæranum við fj­ølmiðlarnar. Síðani serbisku myndug­ leikarnir handtóku og útflýggj­aðu fyrrverandi bos­ niaserbiska leiðaran Radov­ an Karadzic, hava myndug­ leikarnir lagt uppaftur størri dent á at finna Mladic. ES hevur kravt, at Serbia skal taka og útflýggj­a Mladic, áðrenn ein serbisk umsókn um limaskap kann koma til viðgerðar. Hildu seg hava funnið Mladic Servandir, serbiskir hermenn leitaðu eftir Ratko Mladic í býnum Valjevi Mynd: AFP Amerikanska herstøðin í Thule Mynd: Polfoto