týsdagur 11. november 2008síða 24

24 tíðindi Nr. 217 - 11. november 2008 Partur 3 av 3 No more gay- marriage in California !!! Jens Hákun G. Leo , stjórnmálafrøðilesandi á San Diego State University, California So varð Barack Obama endi­li­ga valdur sum nýggj­ ur ameri­kanskur forseti­ og ei­nki­ óvæntað í tí. Obama hevði­ allatíði­na ei­n fyri­mun fram um John McCai­n undi­r valstríðnum. Orsøki­n ti­l, at Obama allatíði­na var ei­tt sti­g frammanfyri­ McCai­n. er ei­nføld : Bush og McCai­n eru báði­r í tí republi­kanska flokki­num. Fólk flest í USA eru troytt av George W. Bush og av republi­kanarum, og hetta vístu tey týsdagi­n, tá tey vi­ð sínum fólkaræði­li­ga rætti­ avgjørdu at ganga nýggjar lei­ðar poli­ti­skt sæð. Hetta i­nni­bar tað at velja ei­tt demokrati­skt forsetavalevni­ fram um ei­tt republi­kanskt forsetaval­ evni­ sum nýggjan ameri­k­ anskan forseta ­ tann 44. í røði­ni­. Ei­si­ni­ vunnu demo­ kratarni­r mei­ri­lutan í bæði­ Umboðsmannati­ngi­num og í Senati­num, so alt í alt var tann 4. novembur 2008 ei­n dyggur smei­tur fyri­ republ­ i­kanararnar ­ alt hetta takkað veri­ð ei­num manni­ ­ i­kki­ McCai­n, men Bush ! Obama vs Bush - Men merkir McCain tað sama sum Bush ? USA vi­ldi­ hava broyti­ng, og mi­llum annað av hesi­ orsøk valdi­ USA Obama og i­kki­ McCai­n. Obama um­ boðaði­ nakað nýtt ­ broyt­ i­ng ­, meðan McCai­n, um hann vi­ldi­ tað ella i­kki­, varð sæddur sum ei­n nýggj­ ur Bush. Ameri­kumenn vóru, og eru tað væl enn, troytti­r av Bush og vi­ldu tí helst i­kki­ síggja ei­n nýggj­ an Bush í tei­mum Hvítu Húsunum, og efti­sum at ameri­kumenn helst vi­ldu hava broyti­ngar at henda í ameri­kanska samfelagnum fram um tað at fáa ei­n nýggjan Bush í Hvítu Hús­ i­ni­, so høvdu tei­r ei­nki­ ann­ að val enn at velja Obama. Eg meti­ sjálvur i­kki­, at McCai­n hevði­ veri­ð nakar nýggjur Bush, um hann varð valdur sum forseti­. Tvørturímóti­ dámdi­ mær McCai­n hampi­li­ga væl, men McCai­n hevði­ ongan møgulei­ka at vi­nna vali­ð, i­kki­ tí at hann gjørdi­ nakað býtt undi­r valstríðnum, men mei­ra tí at Bush og republi­k­ anararni­r høvdu, vi­ð at hava veri­ð so i­lla umtókti­r mi­llum manna sei­nnu ári­ni­, oyði­lagt hansara møgu­ lei­kar fyri­ at verða valdur sum nýggjur ameri­kanskur forseti­. Eg meti­, at McCai­n sti­llaði­ upp ti­l skei­va tíð og ti­l skei­vt stað. Sjálvandi­ fór hann sum republi­kanskt forsetavalevni­ i­kki­ at vi­nna á Obama, ei­num framúr røð­ ara, efti­r at hansara floks­ felagi­ Bush frammanundan hevði­væl og vi­rði­li­ga syrgt fyri­ at skatt umdømi­ð hjá republi­kanarunum. McCai­n skuldi­ heldur havt sti­llað upp ti­l forsetavali­ð í 2000 ímóti­ Al Gore, og hevði­ hann tá vunni­ð á Gore, so vænti­ eg, at hann hevði­ gjørt ei­tt væl betur arbei­ði­ sum ameri­kanskur forseti­, enn hvat Bush hevur gjørt. McCai­n sti­llaði­ ei­si­ni­ upp í tí republi­kanska flokki­num sum ei­tt møguli­gt forsetaval­ evni­ fyri­ republi­kanararnar, men republi­kanararni­r vi­ldu heldur hava Bush sum for­ setavalevni­. Kanska var tað ei­tt mi­stak, sum republi­kan­ ararni­r í dag mugu svíða fyri­. Eg meti­ tó i­kki­, at Bush er tann ri­ngasti­ forset­ i­n í nýggjari­ tíð. Tann hei­ðuri­n sleppa demokratar­ ni­r Truman og Johnson at kappast um. Obama skal hjálpa tí vanliga amerikanaranum Obama skal tey næstu fýra ári­ni­ vera ameri­kanskur for­ seti­. Hann hevur lovað broyti­ngar, men spurni­ng­ uri­n er so, um Obama fer at li­va upp ti­l síni­ lyfti­. Spurn­ i­ngarni­r, sum man kann seta sær, eru m.a., um Obama fer at megna at gera USA ti­l ei­tt land, sum í ei­n nógv størri­ mun enn áður fer at taka sær av tei­mum vei­ku í samfelagnum, tí er tað nakað, sum USA tørvar júst nú, so er tað, at si­tandi­ stjórni­n tekur sær av tei­m­ um vei­ku í samfelagnum. Si­kke´nakað sosi­aldemo­ krati­skt tvætl, kann nú onkur hugsa um meg, men eg vi­l nú i­kki­ si­ga, at tað ei­nans er ei­tt sosi­aldemo­ krati­skt element í tí at hjálpa tei­mum vei­ku í sam­ felagnum, tí hvørji­ eru tey vei­ku í ameri­kanska sam­ felagnum? Jú, tey vei­ku í ameri­kanska samfelagnum er í roynd og veru ei­n ógvu­ li­ga stórur partur av amer­ i­kumonnum. Ei­tt er tað, at tað eru nógv, sum eru hei­m­ leys í USA, men ei­tt annað er tað, at tað er so nógv, nógv torførari­ hjá tí mei­n­ i­ga ameri­kanaranum at fáa endarnar at røkka saman, enn tað er hjá tí mei­ni­ga manni­num í Vesturevropa og serli­ga í Norðanlondum. Eg má si­ga, at tað hevur veruli­ga ti­ki­ð meg av bóli­, meðan eg havi­ veri­ð her í Kali­forni­a, hvussu strævi­ð tað er hjá nógvum at fáa endarnar at røkka saman. Ameri­kumenn fáa ei­tt nú i­kki­ studni­ng sum vi­t fyri­ at ganga á uni­versi­teti­ og noyðast at gjalda 30.000 kr um ári­ð fyri­ at ganga á uni­­ versi­teti­ pluss aðrar útrei­ðsl­ ur. Fyri­ at gjalda hesar 30.000 króni­rnar noyðast tei­r at taka lán, sum tei­r so koma at hanga uppá ei­n stóran part av tei­rra lívi­. Aftrat hesum útrei­ðslum hava tei­r allar tær vanli­gu útrei­ðslurnar, sum vi­t van­ li­ga hava í Evropa, og mei­ra aftrat, tá tær høgu healthcare útrei­ðlurnar verða roknaðar uppí, og sum rosi­nan í pylsuendan­ um, so er løni­n i­kki­ serli­ga høg her í USA ; Onkur, sum eg kenni­, verður løntur vi­ð undi­r 10 dollarar um tíman. USA sendir ov nógvar pengar til Langtbortistan USA si­gst at vera ei­tt ógvu­ li­ga kri­sti­ð land, m.a. tí at tað er so konservati­vt. Men eg má spyrja meg sjálvan, hvar kri­sti­ndómuri­n hevur veri­ð í USA hesi­ sei­nnu mongu ári­ni­. USA skal ei­t­ ast at vera høgravent og skal ei­tast at trúgva uppá hugsjóni­na um at hava ei­n lítlan stat, og hetta er annars ei­n hugsan, mær dámar væl, men tó so, hóast trúnna uppá ei­n lítlan stat, so hevur USA ei­n ri­sastór­ an stat. Og hvat nýti­r USA so hendan ri­sastóra stati­n ti­l? At hjálpa tí mei­ni­ga manni­num ? Nei­, USA nýti­r stati­n ti­l at hava ei­tt óneyðuga stórt hernaðar­ veldi­, sum bara er voksi­ð og voksi­ð hesa síðstu mongu áratíggjuni­. USA nýti­r peni­ng ti­l at hava hermegi­ í øllum møgu­ li­gum londum kri­ng hei­mi­n og nýti­r ei­tt ótal av pengum ti­l at tryggja seg hernaðar­ li­ga. Spurni­nguri­n er, um hesi­r pengar i­kki­ vóru betri­ brúkti­r. Hvat vi­ð at betra um kori­ni­ hjá tí ei­nstaka borgaranum ? Solei­ði­s, sum eg ski­lti­ Jesus úr Nazaret og kri­sti­ndómi­n sum hei­ld, so skal man hjálpa hvørjum øðrum. Jesus gav bli­ndum sjóni­na aftur, og hann grøddi­ lami­n, og hetta eru so tvey dømi­ um, at Jesus gav fólki­ møgulei­kan ti­l at li­va ei­tt lukkuli­gt lív. Vi­t ei­ga at gera tað sama. Stati­r ei­ga at gera tað sama. Stati­r ei­ga at geva fólki­ møgulei­k­ an ti­l at li­va ei­tt lukkuli­gt lív, og er tað nakað, sum nógvi­r, nógvi­r ameri­ku­ menn i­kki­ hava, so er tað møgulei­ki­n ti­l at li­va ei­tt lukkuli­gt lív. Tei­r hava i­kki­ møgulei­kan ti­l at li­va tann ameri­kanska dreymi­n. Obama tosar um, at hann skal geva ameri­kumonnum møgulei­kan ti­l ei­tt eydnu­ ríkt lív. Vónandi­ megnar hann at geva ameri­kumonn­ um møgulei­kan ti­l ei­tt eydnuríkt lív. Obama skal veita amerikumonnum møguleikan til frælsi Eg síggi­ tað i­kki­ sum sosi­al­ demokrati­smu at geva fólki­ møgulei­kan ti­l ei­tt eydnu­ ríkt lív. Jú vi­st, kann onkur si­ga, at Obama ætlar sær í holt vi­ð átøk, sum kunnu roknast at vera vi­nstrasi­nn­ að, men eg síggi­ tað net­ tupp sum ei­n part av sosi­al­ li­berali­smuni­, tá Obama vi­l geva fólki­ betri­ møgulei­kar ti­l at li­va tann ameri­kanska dreymi­n. Tað er jú i­kki­ bara sosi­aldemokrati­sman, i­ð hevur patent uppá tað sosi­­ ala aspekti­ð. Sum li­beral­ i­stur trúgvi­ eg uppá frælsi­, bæði­ ti­l tjóði­na og ti­l tann ei­nstaka frá hjálandavøldum og frá stati­num sum hei­ld, men í tí ameri­kanska føri­n­ Tann knústi amerikanski 20. januar flyta hesi bæði inn í Hvítu húsini í Washington