fríggjadagur 3. mars 2000síða 11

21 tíðindablaðið sosialurin Nr. 44 - 3. mars 2000 20 tíðindablaðið sosialurin Nr. 44 - 3. mars 2000 Hósdagur 9. mars • Hósdagur 9. mars • Hósdagur 9. mars Hósdagur 9. mars 7.00 Tíðindi 7.03 Morgunlestur - Kjartan Mørkøre í Havn lesur 7.15 Barnaløtan - Jonna og Katrin leggja til rættis 7.30 Tíðindi 7.35 Góðan Morgun Føroyar - Kári Olsen er vertur 8.00 Tíðindi 8.05 Góðan Morgun Føroyar 9.00 Tíðindi 9.05 Morgunlestur (e) - Kjartan Mørkøre í Havn lesur 9.15 Dagsins tónar 9.30 Føroyski fiskivinnu- býurin í Norður- jyllandi (e) - Kári Durhuus og Per Højgaard leggja til rættis 10.00 Tíðindi 10.05 Fimleikaløtan - Elna & Egga skipa fyri. 10.10 Lurtararnir og vit - Elis Poulsen stílar fyri 11.00 Tíðindi 11.01 Norðbúgvar í Amerika (e) - Árni Joensen skrivar. Jógvan Arge lesur. Onnur sending. 11.30 Undir døgurða 12.00 Veðurtíðindi 12.02 Middagstónleikur 12.15 Skráin og lýsingar 12.20 Tíðindini og ítróttur 12.40 Døgurðatónar 13.00 Tónatímin 14.00 Tíðindi 14.01 Fimmarin (e) 15.00 Tíðindi 15.01 Nýtt og gott gamalt - Høgni Zachariasen velur løgini 16.00 Tíðindi 16.01 Rokkstovan - Rasmus Rasmussen stílar fyri 17.00 Tíðindini 17.05 Geykn - Jóhannes Miðskarð og Maria Abrahamsen stíla fyri 18.00 Barnaløtan (e) - Jonna og Katrin leggja til rættis 18.25 Skráin og lýsingar 18.30 Tíðindini 19.00 Í grannalagnum - Hilmar Jan Hansen leggur til rættis 19.30 Harmonikutónar - Flóvin Jacobsen stílar fyri 20.30 Dalurin fagri - 6. partur av skaldsøgu eftir Gunnar Hoydal. Hans Tórgarð lesur. 21.00 Tíðindi 21.05 Vaglið - Ginna Midjord og Bjarni Mohr leggja til rættis 23.00 Tíðindi 18.15 Upp á tá 4 18.30 Øskufía 10:26 19.00 Krosskast (e) 20.00 Dagur og Vika við Grannum okkara 20.50 20. øld 7:12 - ensk dokumentarrøð 21.45 Krimitímin: Ruth Rendell: Heart- stones 2:2 22.35 Ferðafrásøgn: Ekvador og Galapagos 23.20 Kvinnurnar hjá mafiuni - ensk dokumentar48 00.10 Liðugt 5.00 Børne-hjørnet med Disney 7.15 TV-shop 8.10 Hvide Løgne 8.35 Alle tiders barne- pige 9.05 Ricki Lake 10.00 Hun så et mord 10.55 Horton-sagaen 11.45 Horton-sagaen 12.35 Drew Carey 13.05 Sjov og Spas 13.30 Panter-tanter 14.00 Det lille hus på prærien 14.55 Interne affærer 15.50 Sjov og Spas 16.20 Ricki Lake 17.15 Dagens Nyheder på TV3 17.30 Alle tiders barne- pige 18.00 Sabrina - skolens heks 18.30 Hvide Løgne 19.00 Efterlyst 20.00 Gitte og Camilla i sneen 20.30 Heksene fra Warren Manor 21.30 SexOrama 22.00 Alle tiders barne- pige 22.30 Dagens Nyheder på TV3 22.40 Drew Carey 23.05 Vore værste år 23.35 I lyst og nød 0.05 Ti tommelfingre 0.35 Monty Pythons flyvende cirkus 1.10 Ellen 1.35 Caroline, karrieren og kærligheden 2.05 Hvide Løgne 2.35 Godnat 0.00 World News 0.30 HARDtalk 1.00 News 1.30 Holiday 2.00 News 2.30 The Money Pro- gramme 3.00 News 3.30 Asia Today 3.45 World Business Report 4.00 News 4.30 HARDtalk 5.00 News 5.30 How Buildings Learn 6.00 World News 6.30 Europe Direct 7.00 World News 7.30 HARDtalk 8.00 World News 8.30 The Money Pro- gramme 9.00 World News 9.30 HARDtalk 10.00 World News 10.30 Holiday 11.00 The World Today 12.30 The Money Pro- gramme 13.00 World News 13.15 World Business Report 13.30 The World Today 14.30 How Buildings Learn 15.00 World News 15.30 HARDtalk 16.00 World News 16.30 The Money Programme 17.00 World News 17.15 World Business Report 17.30 Talking Movies 18.00 World News 18.35 World Business Report 0.00 TLZ: »The Ameri- can Dream – The Bottom Line« 1.00 TLZ: »Mad about Music« 1.30 TLZ: »Artifax« 2.00 TLZ: »A Source of Inspiration« 2.30 TLZ: »Empower- ment« 3.00 TLZ: »News and the Democratic Agenda« 3.30 TLZ: »Playing Safe« 4.00 TLZ: »Le Cafe des Reves« 4.20 TLZ: »Jeunes Francophones – Les Media« 4.40 TLZ: »Jeunes Francophones – Je t’aime« 5.00 TLZ: »The Busi- ness – The Laun- drymen« 5.30 TLZ: »Ozmo English Show« 6.00 Noddy: »Noddy and the Missing Hats« 6.10 William’s Wish Wellingtons: »William and Barksure« 6.15 Playdays: »The Playground Stop« 6.35 Run the Risk 7.00 The Biz 7.30 Going for a Song 7.55 Style Challenge: »Tap Dancers« 8.20 Change that 8.45 Kilroy 9.30 EastEnders 10.00 Antiques Road- show 11.00 TLZ: »Muzzy Comes Back« 11.30 Ready, Steady, Cook 12.00 Going for a Song 12.25 Change that 13.00 Style Challenge 13.30 EastEnders 14.00 Gardeners’ World 14.30 Ready, Steady, Cook 15.00 Noddy: »Noddy and the Missing Hats« 15.10 William’s Wish Wellingtons: »William and Barksure« 15.15 Playdays: »The Playground Stop« 15.35 Run the Risk 16.00 The Biz 16.30 Top of the Pops Plus 17.00 Last of the Summer Wine: »A Clean Sweep« 17.30 The Antiques Show 18.00 EastEnders 18.30 Vets in Practice: »Vets get Married« 19.00 The Brittas Empire: »Pregnant« 19.30 Blackadder goes Forth: »Plan E - General Hospital« 20.00 Casualty 21.00 Absolutely Fabu- ous: »Jealous« 21.30 Top of the Pops Plus 21.55 Bright Hair 7.30 Nordic Combined Skiing 9.00 Live - Biathlon 10.30 Cross-Country Skiing 11.30 Speed Skiing 12.00 Live - Biathlon 13.45 Live - Cycling 16.00 Biathlon 17.00 Live - Alpine Skiing 18.00 Biathlon 19.00 Alpine Skiing 19.45 Live - Alpine Skiing 20.30 Boxing 21.30 Football 23.30 Cycling 0.30 Close TV3 - Hósdagin kl. 20.00: Gitte og Camilla i sneen Í Val Thorens í Frak- landi fara genturnar á karaoke-bar, og her er ikki eitt eyga turt. Størsta ski- bumsakollektivið í Alpunum fær vitjan av gentunum báðum, og hetta endar alt í hvítum ruðuleika. Camilla roynir eisini at flúgva yvir fjøllu- num í heitluftsballón- um, áðrenn tær eisini royna luksus tilveruna á slíkum ferðum. 9.00 Lættur tónleikur 9.45 Orðið - Bíbliulestur v/ Anju Hansen 10.00 Kaffi - Morgun- sending við ymsum úr bløðunum, veðurlagnum, koyrilíkindum, matarskránni o.ø. - Sonne Smith leggur til rættis 11.00 Birgir Beinleiðis - Beinleiðis sending við tónleiki og práti. - Birgir Sondum leggur til rættis 12.00 Tíðindi 12.15 Middagstónleikur 13.00 Norðlendskur tónleikur 14.00 A String of Pearls - Ib Glindemann and his Orchestra v/ donskum sangar- um 15.00 Tíðindi 15.15 Tónleikur 16.00 Seinnapartur - Løtt innsløg. Smátíðindi. Tónleikur. 17.00 Barnatímin - Oddbjørg og Lizzi leggja til rættis 17.30 Barnasangir 18.00 Tíðindi 18.15 Nátturðatónleikur 19.00 Highway 83 - Miðlabreytin. - 10. flokkar í Havn leggja til rættis. 21.00 Tíðindi 21.15 Tónleikur frá 90’árunum 22.00 Jukebox - Lurtarin velur løgini. Telefon: 359999, fax 359990 ella E-mail: ras2@ post.olivant.fo 23.00 Orðið (e) - Bíbliu- lestur v/ Anju Hansen 13.00 Byrjan – Dagsskrá 13.15 Okkara dagliga breyð 13.30 Tónleikur 14.00 Brot og bitar (e) 14.30 Norðurlendskur tónleikur 15.30 Barnaløtan 17.00 Lovsangur 18.00 Bønartænastan 19.00 Sjómanssendingin »Vitin« (e) 20.00 Barnaløtan (e) 20.30 Okkara dagliga breyð (e) - Lov- sangur 21.00 Bønarlinjan v/ ym. luttakarum 23.00 Vit gevast 18.45 World Sport 19.00 World News 19.30 HARDtalk 20.00 World News 20.30 Earth Report 21.00 World News 21.30 World Business Report 22.00 World News 22.30 Europe Direct 23.00 World News 23.30 World Business Report 23.45 Asia Today TV3 - Hósdagin kl. 20.30: Heksene fra Warren Manor Amerikonsk ræðuraðsending (Charmed) Náttklubbanum hjá Piper gongst ikki so væl, og genturnar verða noyddar at biðja um eitt lán frá einum lokalum vinnulívs- manni. Leo heldur, at málið málið kann loysast við at lata bólkin, Dishwalla, spæla til dans, men limirnir í bólkinum hava eitt óhugnaligt loyndarmál, sum systrarnar skjótt finna út av. TV3 - Hósdagin kl. 21.30: SexOrama Erotisk dokumentarsendirøð Hvussu verður við kærleika og sex í fram- tíðini? SexOrama roynir at spáa um fram- tíðar erotiska lívið hjá dønum, tí eru vit á veg burtur frá erotikkinum, ella gerast vit betri til hetta, so hvørt sum vit síggja meira og meira í gerandisdegnum? Er tað nóg mikið við sex á alnetinum og sjónvarpinum, har vit síggja onnur spæla sær á lakinum, ella eru vit í ferð við at drepa neistan? SexOrama roynir at svara hesum spurn- ingum, samstundis sum hugt verður at fram- tíðini. Viðmerking: Nakað av tjaki hevur verið í sein- astuni um frágreiðingina hjá bú- skaparráðnum. Tjakast hevur ser- liga verið um uppskotið um fiski- dagamarknað, meðan hin parturin av frágreiðingini, sum er um konjunkturgongdina í løtuni, stórt sæð ikki hevur verið umrøddur. Í hesi greinini verður farið eitt sind- ur inn á analysurnar í konjunktur- partinum fyri at hyggja nærri at um niðurstøðan, um at búskapurin hevur ov nógva ferð, eru røtt. Frágreiðingin Niðurstøðan í frágreiðingini frá búskaparráðnum er tann, at før- oyski búskapurin hevur ov nógva ferð og eigur avgjørt at tálmast. Metingin er serliga gjørd út frá lønartølum og sethúsaprísunum. Lønartølini Á fyrstu síðu í frágreiðingini stendur: ”Tølini fram til november 1999 góvu ikki nýggjar orsøkir til at tátta í búskaparliga, men des- ember lønargjaldingarnar vóru sera stórar. Um desembertølini eru brot á ta gongdina, sum var fram til november, so eigur at vera tátta í longu tíðliga í vár.” og á síðu 3 stendur: ”Nýggjastu tølini geva orsøk til álvarsliga at umhugsa at tátta í búskaparliga”. Niðurstøðan er sostatt, at sjálvt um tølini fram til november ikki geva nakra orsøk til at tátta í, so vóru desember lønargjaldingarnar so stórar, at tað eigur at vera tátta í búskaparliga. Tað átti at verið óneyðugt at sagt, at eingin analysa má taka støði í einum einstøkum mánaði. Sjálvsagt eigur tú at hyggja eftir einum samlaðum tíðarskeiði, fyri at meta um gongdina. Serliga í einum lítlum samfelagið eigur eingin mánaður at standa fyri seg sjálvan, tí sveiggini frá einum mánað til annan eru so stór. Harumframt eru Føroyar eitt fiskivinnusamfelag, har avreiðing- arnar og harvið lønargjaldingarnar kunnu vera stórar ein mánað, fyri so at vera minni næsta mánað. At enda er talan um desember mánað, jólamánaðin, har handlarnir taka eyka arbeiðsmegi inn í sambandi við jólasøluna. Um nakað, so átti búskaparráðið at sagt, at desember mánaður er so øðrvísi, at einki haldfast kann sigast út frá hesum og tí síggja vit burtur frá lønargjaldingunum í desember. Harvið hevði niður- støðan verið — og vit endurtaka sitatið frá fyrr av: ”Tølini fram til november 1999 góvu ikki nýggjar orsøkir til at tátta í búskaparliga.” Hetta er ein heilt onnur niður- støða enn tann búskaparráðið sjálvt kemur við í frágreiðingini, og sum verður endurtikin ferð eftir ferð í frágreiðingini. Sethúsaprísirnir Eitt annað, sum búskaparráðið nýtir til at rættvísgera niðurstøð- una við, eru tølini fyri sethúsa- prísirnar. Á fyrstu síðu stendur: ”Arbeiðsloysið minkar framvegis, og í summum vinnum eru nú tekin um fløskuhálsar. Í byggivinnuni er til dømis sera nógv virksemi, og hetta sæst aftur í húsaprísunum, sum eru hækkaðir nógv seinasta árið.” Analytiskt er tað ikki rætt at siga, at tað er tað stóra virksemi í byggivinnuni, sum fær húsaprís- irnar at hækka. Sjálvandi er tað ikki so tað hongur saman. Tað er tann økti eftirspurningurin eftir húsum, sum fær húsaprísin at hækka og sami eftirspurningur setur gongd á sethúsabyggingina og harvið økist virksemi í byggi- vinnuni. Sambært sitatinum omanfyri er mest álvarsami fløskuhálsur vant- andi arbeiðsmegi innan byggi- vinnuna. Eg eri samdur í hesum. Hetta er nakað tú sært aftur í øllum londum, at byggivinnan hevur ilt við at fáa nokk av arbeiðsmegi í einum hákonjunkturi og tí fært tú fløskuhálsar. Spurningurin er bert um fløskuhálsurin er veruligur, t.e. um tað veruliga er mangul á ar- beiðsmegi innan byggivinnuna. Á myndini á síðu 9 í frágreið- ingini sæst gongdin á sethúsaprísi- num í Tórshavn og fyri alt landið. Ongin ivi er um, at sethúsaprísurin í Tórshavn er vaksin munandi meriri enn meðalprísurin fyri alt landið. Hetta kemst av at flytingin inn í landið eftir kreppuna hevur mest verið til Tórshavn og tískil er eftirspurningurin eftir íbúðum í Tórshavn vaksin nógv og harvið er sethúsaprísurin og sethúsa- byggingin í Tórshavn vaksin. Talan er sostatt um ein lokalan fløskuháls og ikki um ein fløsku- háls fyri alt landið. Fløskuhálsurin kann tó vera álvarsamur, sjálvt um hann bert er í Tórshavn. Tórshavn er hóast alt ein sera stórur partur av bú- skapinum. Um vit hyggja nærri eftir myndini yvir sethúsaprísirnar sæst, at prísurin als ikki er øktur serliga nógv seinastu trý árini. Heldur er talan um, at hann er komin upp á eina príslegu og sær ikki út til at broytast stórvegis framyvir. Hetta samsvarar ikki væl við at búskapurin skal vera komin inn í eina yvirupphiting. Vit kunnu eisini spyrja hvat tað er fyri ein príslega vit eru komin upp á. Við at samanlíkna við prísin í 80’unum sæst at støðið er nakað tað sama sum í 1986-87, tvs. áðr- enn búskapurin bleiv heilt heitur í endanum av 80’unum. Um vit nú taka hædd fyri at eisini sethúsa- prísurin hevur eina ”inflatión” í sær, soleiðis at vit siga at set- húsaprísurin skal hava loyvi at hækka eini 2,5 % um árið, sum er lægri enn tað sum prísvøksturin hevur verið seinastu árini, so er sethúsaprísurin í dag lægri enn hann var í 1985. Tvs. at sjálvt um eftirspurningurin eftir húsum er øktur munandi seinastu árini, so er prísurin í dag enn lægri enn hann var í 1985. Neyvan kann sigast at sethúsaprísurin gevur tek- in um at búskapurin er yvirupp- hitaður. Skatturin Skatta- og avgjaldshækkingar verða nevndar sum eitt amboð, ið kann nýtast til at tálma vøksturin við. Á síðu 3 stendur: ”Í evsta føri kann geast neyðugt við skatta- og avgjaldshækking- um. Hetta er ein loysn, sum lands- stýrið eftir ráðsins tykki, so vítt møguligt ikki skal nýta, tí skatta- trýstið er eisini við til at skapa lønartrýst og prísvøkstur og harvið versnandi kappingarføri. Gene- rellar skatta- og avgjaldshækking- ar raka helst fyrst og fremst inn- flutningin, heldur enn virksemið í Føroyum, og eru tí ikki so mál- rættað móti at linka trýstið á ar- beiðsmarknaðinum.” Um ein skattahækking ikki er við til at linka trýstið á arbeiðs- marknaðinum, men í staðin er við at økja um lønartrýstið, hví so ikki gjøgnumføra ein ordiliga skatta- lækking??? Hetta hevði jú ikki ávirka arbeiðsmarknaðin, men hevði minkað munandi um lønar- Hvussu heitur er føroyski búskapurin trýstið, soleiðis at kappingarførið hevði blivi munandi betur. Hetta sigi eg í skemti, tí tað er eyðsæð at samanhangurin ikki er so sum búskaparráðið sigur. Um skatturin hækkar, minkar inntøkan hjá fólki og harvið minkar eftir- spurningurin í samfelagnum. Hetta hevur sjálvsagt árin á ar- beiðsmarknaðin, soleiðis at lønar- trýstið minkar og ikki økist. Av tí at inntøkan hjá fólki minkar, so eru møguleikarnir fyri at fáa fígg- ing til íløgur í vinnulívið verri, og íløguhugurin minkar, tískil gerst kappingarførið verri tá skatturin hækkar. Annars er tað óhugnaligt at lesa á síðu 3: ”Niðanfyri eru nevnd nøkur strukturell tiltøk, sum lands- stýrið undir øllum umstøðum eigur at fremja uttan mun til gongdina, men sum helst eiga at verða framskundað, soleiðis sum gongdin er í løtuni. Um vøksturin stendur við, so verður helst eisini neyðugt at útskjóta og toyggja al- mennar íløgur.” Eg kundi ikki lata vera við at lesa tað øðrvísi enn so, at um ein rest av búskaparvøkstri er eftir, aftaná øll hini tiltøkini, so er neyðugt at gera eitthvørt afturat fyri at tryggja okkum at eingin vøkstur verður eftir. Vanliga royna búskaparfrøðingar at finna út av hvussu vit kunnu tryggja okkum so høgan búskaparvøkstur sum gjørligt, og ikki royna at finna út av hvussu vit kunnu beina fyri vøkstrinum. Arbeiðsloysi At enda vil eg knýta eina viðmerk- ing til umrøðuna av arbeiðsloysi- num í frágreiðingini. Á síðu 8 stendur, at arbeiðsloysið nú er um- leið 6% og tískil er arbeiðsloysið næstan burtur. Eg vóni ikki at vit í Føroyum gerast nøgd við at hava eitt ar- beiðsloysi á 6% og samstundis siga at búskapurin er yvirupphit- aður. Sjálvandi vil eitt ávíst ar- beiðsloysi altíð vera í einum bú- skapi, sum hjálpir fólki, ið eru vorin arbeiðsleys, men hetta skuldi gjarna ikki verið heili 6%. Niðurstøðan Mín niðurstøða er sostatt, at eg ikki haldi analysuna hjá búskap- arráðnum vera nøktandi og hetta hevur samstundis við sær, at eg meti at niðurstøðan hjá búskapar- ráðnum er skeiv. Búskaparráðið metir at føroyski búskapurin er yvirupphitaður og at neyðugt er at tátta í fyri at fløskuhálsarnir ikki skulu gerast ov álvarsamir. Eg meti tvørtur- ímóti, at búskapurin hevur ikki ov nógva ferð sum støðan er í dag, men er farin frá at vera øskukaldur til at hava ein ávísan temperatur. Hervið meini eg eisini, at tað ikki er neyðugt at fremja tiltøk, sum avmarka búskaparvøksturin. Sjálvandi eiga vit altíð at ansa eftir at búskapurin ikki verður yvirupphitaður, og tí skal henda viðmerkingin frá mær ikki skiljast so, at eg meini at vit bara kunnu gera akkurát sum vit vilja í løtuni og gera allar tær íløgurnar vit hava hug til. Sjálvandi skulu vit ansa okkum og spjaða íløgurnar yvir eitt ávíst áramál. Magni Laksáfoss Búskaparfrøðingur. Magni Laksáfoss, búskaparfrøðingur, heldur, at Búskaparráðið kemur til skeivar niðurstøðu í seinastu frágreiðing síni. Hetta gera teir, tí analysurnar hjá teimum eru ikki nøtkandi – Analytiskt er tað ikki rætt at siga, at tað er tað stóra virk- semi í byggi- vinnuni, sum fær húsaprís- irnar at hækka. Tað er tann økti eftirspurn- ingurin eftir húsum, sum fær húsaprísin at hækka og sami eftir- spurningur setur gongd á sethúsabygg- ingina og har- við økist virk- semi í byggi- vinnuni. sigur Magni Laksá- foss, búskapar- frøðingur