mikudagur 26. november 2008síða 19

Nr. 228 - 26. november 2008 19 tíðindi Tríggir fjórðingar av teimum, sum vóru á fólkaatkvøðuni í gjár, atkvøddu fyri grønlendskum sjálvstýri Grønlendsku veljararnir vóru ikki í iva, tá teir í gjár tóku støðu til uppskotið um grønlendskt sjálvstýri. Úrslitið gjørdist eitt sann­ førandi ja, sum meininga­ kanningar undan fólkaat­ kvøðuni eisini bendu á. Av teimum 39.285, sum høvdu atkvøðurætt, vóru 28.268 ella 71,96 prosent í valhølinum og søgdu sína hugsan. Uppteljingin ígjøg­ num kvøldið vísti, at stórur meiriluti var fyri sjálvstýrin­ um kring alt landið. Tá so tað endaliga úrslitið kom frá teimum 79 valstøðunum, vísti tað, at 75,54 prosent høvdu atkvøtt ja, og at 23,57 prosent høvdu atkvøtt nei. Tey fyrstu úrslitini bendu á, at meiri enn 80 prosent høvdu atkvøtt fyri sjálvstýri, men tað vísti seg, at undir­ tøkan var lutfalsliga minni í teimum stóru býunum í Vest­ urgrønlandi. Eitt nú atkvøddu 62 prosent í Nuuk ja, so tá avtornaði, høvdu smá 76 prosent sett krossin við ja. Málsøki til Grønlands Úrslitið av fólkaatkvøðuni ruddar slóð fyri, at umsit­ ingin av fleiri málsøkjum kann latast grønlendingum. Samstundis fær grøn­ lendska fólkið ognarrættin til tilfeingið í undirgrundini. Her er tó tann semja gjørd við danir, at tær fyrstu inn­ tøkurnar av møguligum til­ feingi í undirgrundini skulu býtast millum Grønland og Danmark við helvtarbýti, til tann danski parturin svar­ ar til tann árliga danska blokkstuðulin til Grønlands. Síðani skulu partarnir við­ gera málið av nýggjum. Málsøki, sum verða ver­ andi undir danskari umsiting, eru eitt nú uttanríkispolitikk­ urin, gjaldoyra­ og pengapol­ itikkurin, verjupolitikkurin og trygdarpolitikkurin. Eftir semjuuni millum danir og grønlendingar skal sjálvstýrislógin koma í gildi næsta summar. Grønlendingar søgdu ja til sjálvstýri Ráevnini eiga at koma fyrst -Hetta svarið er vegurin hjá okkum frameftir, segði ein fegin Jonathan Motzfeldt um úrslitið ­ Eg eri bara so glaður, og eg eri sera væl nøgdur. Jonathan Motzfeldt var millum tey mongu, sum vóru komin saman í Siumut­hølunum í Nuuk sambandi við fólkaat­ kvøðuna. ­ Hesum havi eg bíðað eftir í 30 ár, og tað frøir meg, at undirtøkan var so góð. Tað vísir, at alt Grønland stendur aftan fyri eitt greitt JA, og hetta JA er vegurin hjá okkum frameftir, segði tann gamli politikarin. Hann hevði longu gjørt sær sínar hugsanir um, hvat nú eigur at standa á skránni. ­ Hevði eg avgerðina, hevði eg mælt til, at vit fyrst draga andan og summa okkum. Men ráevnini eru tað fyrsta málsøkið, sum vit eiga at átaka okkum, tí hesum málsøkinum skulu vit hava fulla ábyrgd av. Tí nú hava vit lógligan rætt til tess. Tí eiga vit at leggja eina skrá fyri, hvussu vit fáa tað besta búskaparliga úrslitið fyri Grønland, segði Jonathan Motzfeldt við fjølmiðlarnar. - Hesum havi eg bíðað eftir í 30 ár Savnsmynd Hans Enoksen, lands- stýrisformaður, var sjónliga fegin um úrslitið av fólka- atkvøðuni ­ Eg eri sera rørdur av hes­ um og havi felt gleðitár. Eg takki fólkinum stórliga fyri tess stuðul. Nú kunnu vit taka næsta stigið, segði ein sera væl nøgdur landsstýris­ formaður við grønlendska kringvarpið, tá tað endaliga úrslitið av fólkaatkvøðuni var greitt. Eisini í Inuit Ataqatigiit vóru tey fegin um ta stóru undirtøkuna fyri sjálvstýrin­ um, og flokkurin er longu klárur við einum yvirliti yvir, hvussu nú skal farast fram. ­ Tann fyrsta uppgávan nú er at fara til ST við einari fráboðan um viðurkenning av tí grønlendska fólkinum. Danmark gjørdi eitt mistak ío 1954, tá vit mistu okkara rætt, og tað mistakið skal rættast nú, segði formaðurin í IA, Kuupik Kleist, við KNR í nátt. Landsstýrisformaðurin feldi tár av gleði Demo- kratarnir virða úrslitið Demokratarnir mæltu grønlendingum frá at taka undir við sjálvstýr­ inum, men viða úrslitið ­Vit virða avgerðina hjá fólkinum at siga ja. Nú skulu vit hava val, so frískar kreftir kunnu gera tað ábyrgdarfulla arbeið­ ið við sjálvstýrinum, segði formaðurin hjá Demokratunum, Jens B. Frederiksen, tá tað var greitt, at nógv teir flestu grønlendingarnir hava annað sjónarmið enn hansara flokkur. Demokratarnir eggjaðu fólki til at atkvøða nei til sjálvstýrið. Jens B. Fred­ eriksen, segði í nátt, at hann og flokkur hansara vóru væl nøgdir við, at næstan 25 prosent høvdu atkvøtt ímóti, tí málið var at fáa millum 20 og 25 prosent nei­atkvøður, segði hann. Hann lovaði, at Demo­ kratarnir fara at arbeioða jaliga við sjálvstýrinum við virðing fyri avgerð fólksins. Hans Enoksen, landsstýris- maður feldi tár av berari gleði Mynd: KNR Lars-Emil Johansen sigur, at hóast ta greiða úrslitið av fólkaatkvøðuni fer Grønland at varðveita tað tætta sambandið við Danmark Lars Emil Johansen var saman við eitt nú Jonathan Motzfeldt og Moses Olsen við til at tilevna ta grøn­ lendsku heimastýrisskipan­ ina í sjeytiárunum, og hann fegnaðist í nátt um, at grøn­ lendingar nú hava tikið tað næsta stigið ímóti grøn­ lendskum fullveldi. ­ Úrslitið gjørdist betur, enn eg hevði hugflog til at ímynda mær, segði Lars Emil Johansen, sum er for­ maður í flokkinum Siumut, við Ritzau­tíðindastovuna. Hann legði dent á, at hóast grønlendingar nú hava tikið næsta stigið ímóti fullkom­ num sjálvræði, hevur landið framvegis líka gott samband við Danmark. Lars Emil Johansen takk­ aði eisini teimum donsku politikarunum, sum hava verið við í arbeiðinum fyri grønlendskum sjálvstýri. Ein stórur dagur - Hetta úrslitið er betur, enn eg hevði hugflog til at ímynda mær, segði Siumut- formaðurin Lars Emil Johansen Savnsmynd