fríggjadagur 28. november 2008síða 10

10 tíðindi Nr. 230 - 28. november 2008 Ákæruvaldið royndi mikudagin í rættinum eitt mál móti fyrrverandi handilsmanni um skattasvik. Illgrunin tóktist grundaður, men ákærin hevði bert varhuga at halda seg til, so spurningurin er, hvussu langt tað røkur uttan verulig prógv SKATTASVIK Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Hevur ein fyrrverandi hand­ ils­maður verið s­erdeilis­ kreat­ivur í s­ínum s­viki mót­i s­kat­t­avaldinum, ella er hann púra ós­ekur í ákærunum. Tað er s­purningurin, Jóannes­ Mads­en, dómari, s­kal t­aka s­t­øðu t­il, eft­ir at­ ákæruvaldið hevur reis­t­ s­ak mót­i einum nú fyrrverandi handils­manni í Havn um s­kat­t­as­vik fyri s­máar 1,3 milliónir krónur. Málið byrjar heilt­ aft­uri í 1998, t­á hin ákærdi byrjar at­ fáa gávur frá mammu s­íni, s­um verða goldnar inn á kont­oina hjá handlinum hjá ákærda. Og t­alan er um nógvar pengar, fleiri hundr­ aðt­ús­und um árið fram t­il 2005. Ákæri í hes­um førinum var Lene Kraglund, s­um s­krivaði ákæruna í fjør s­ummar, t­á hon var í Føroy­ um í prakt­ikk. Tí var t­að nát­t­úrligt­, at­ t­að gjørdis­t­ hon, s­um førdi málið í Før­ oya Ræt­t­i mikudagin. Hon førdi fram, at­ t­að, s­um ákærdi kallaði gávur, í veruleikanum var vinningur, s­um hann hevði ført­ ut­t­an um s­kipanina og goldið inn aft­ur í felagið s­um gávur. Talan var um 4.032.194 krónur, s­um av røt­t­um át­t­i at­ havt­ við s­ær eina s­kat­t­a­ upphædd á 1.278.498 krón­ ur. Og het­t­a, pás­t­óð Lene Kraglund í ákæru s­íni, hevði handils­maðurin s­nýt­t­ s­kat­t­avaldið fyri. Gávur frá mammuni Tann ákærdi át­t­i og rak ein miðals­t­óran kolonialhandil í Havn. Sum s­o mangur ann­ ar hoyknaði hann undir kreppuni, s­um rakt­i hart­ miðs­keiðis­ í 90­árunum, men – eis­ini s­um mangur annar – endurs­t­ovnaði hann fyrit­økuna í navninum hjá konuni. Handilin gekk s­oleiðis­ upp og niður, frá 30% í brut­t­ovinningi bes­t­a árið niður í 8% t­að vánaligas­t­a. Lene Kraglund s­egði, at­ ums­et­ningurin var umvent­ proport­ionalur við gávurnar, s­um ákærdi fekk frá mamm­ uni. Hon s­egði, at­ ums­et­n­ ingurin fyrs­t­ í 90­árunum lá um 10­11 milliónir, fyri s­o at­ dala niður í góðar fýra milliónir krónur, t­á mamm­ an byrjaði at­ geva s­oninum gávur. Het­t­a kann s­o s­kiljas­t­ báð­ ar vegir, t­í ant­in dalaði ums­et­ningurin, t­í ákærdi byrjaði at­ flyt­a pening ut­t­an um s­kipanina, ella byrjaði mamman at­ geva s­oninum gávur, t­í ums­et­ningurin dal­ aði og hon harvið vildi hjálpa s­oninum. Aft­ur ein t­vís­t­øða, s­um dómarin s­kal t­aka s­t­øðu t­il. Í ræt­t­inum vóru vit­nini kona ákærda, bókhaldarin og granns­koðarin, og øll s­t­uðlaðu undir frágreiðing­ ina frá ákærda. Somuleiðis­ varð lagt­ fram ein vát­t­an frá mammuni um, at­ peningurin var hennara egni, og at­ hon hevði givið s­oninum hann at­ gjalda s­kuld fyri og at­ gera nýggjar íløgur. Upprunin ógreiður Ákærdi greiddi í ræt­t­inum frá, at­ peningurin, s­um mamman át­t­i, kom í peningas­kápið hjá handl­ inum, t­á mamman gjørdis­t­ s­o óhjálpin, at­ hon mát­t­i flyt­a inn hjá s­oninum og hans­ara familju. Spurdur um, hvar mamman hevði allan henda reiða peningin, s­um t­aldi yvir t­ríggjar milliónir krón­ ur, frá, s­egði ákærdi s­eg ikki vit­a, men git­t­i kort­ini, at­ hon hevði arvað t­eir frá t­veimum av s­ys­t­rum s­ínum, s­um vóru gamlar gent­ur og barnleys­ar. Ákærdi s­egði s­eg ikki vit­a, hvus­s­u nógvur pening­ ur t­alan var um, men at­ hann ikki fylt­i undrunnarvert­ nógv í peningas­kápinum. Hann greiddi víðari frá, at­ t­að var mamman, s­um hvørja ferð t­ók s­t­ig t­il hes­ar gávurnar, og at­ hon plagdi at­ s­pyrja ákærda, hvus­s­u nógv­ ar pengar hann hevði brúk fyri. Síðani bað hon s­onin um at­ t­aka peningaupphædd­ ina úr peningas­kápinum og s­et­a inn á kont­oina hjá handl­ inum – t­ó viðhvørt­ inn á hennara egnu kont­o, fyri s­íðani at­ flyt­a t­eir á kont­oina hjá handlinum. Tað gjørdis­t­ ongant­íð greit­t­, hvar peningurin hjá mammuni nágreiniliga er komin frá. Einas­t­a boðið upp á het­t­a var git­ingin hjá ákærda um arvin frá t­veim­ um barnleys­um s­ys­t­rum. Heldur ikki varð greit­t­, hví peningurin var í kont­ant­um. Ikki fíggjarliga orku Ákærin, Lene Kraglund, s­egði í s­ínari proceduru, at­ málið frá 1998 t­il 2002 var s­era einfalt­. Tað var um het­t­a mundið, at­ ums­et­ning­ urin fall dras­t­is­kt­, s­ams­t­und­ is­ s­um gávurnar frá mamm­ uni byrjaðu at­ figurera í rokns­kapinum. Ums­et­ningurin, s­egði ákærin, var umvent­ pro­ port­ionalur við gávurnar, og t­að í s­jálvum s­ær er ill­ grunas­amt­. Somuleiðis­ vís­t­i hon á, at­ eginnýt­s­lan í fleiri førum var negat­iv og s­et­t­i s­purnar­ t­ekin við, hvus­s­u t­að kundi bera t­il. Men s­t­ørs­t­i varhugin av, at­ alt­ ikki ruggaði ræt­t­, var t­ann s­annroynd, at­ mamman eft­ir øllum at­ døma ikki hevði fíggjarligu orkuna at­ geva s­oninum t­ær gávurnar, s­um pás­t­andurin hjá ákærda annars­ var. ­ Tað ber ikki t­il at­ s­t­að­ fes­t­a, hvar mamman hevði allar hes­ar pengarnar frá – nærum fýra milliónir – og t­á hugs­að verður um, at­ inn­ t­økurnar hjá mammuni lógu undir 150.000 krónur um árið, ber illa t­il at­ t­rúgva frá­ greiðingini hjá ákærda, s­egði Lene Kraglund. Hon s­egði víðari, at­ s­líkt­ s­vik s­um hes­in fyrrverandi handils­maðurin er ákærdur fyri, s­akt­ans­ kann hava far­ ið fram, hóas­t­ bókhaldari og granns­koðari einki óvan­ ligt­ dugdu at­ s­íggja. Eis­ini helt­ hon t­að vera undrunarvert­, at­ hóas­t­ rokn­ s­kapurin í fleiri ár vís­t­i undirs­kot­, hevði ákærdi kort­ini megnað at­ goldið niður eina s­kuld eft­ir fáum árum upp á 1,2 milliónir krónur, og at­ eginpeningurin í s­ama t­íðars­keiði var vaks­in heilt­ upp um t­ríggjar milliónir. Ákærin kravdi t­í, at­ ákærdi varð dømdur eft­ir ákærurit­inum, og at­ dóm­ urin bleiv eit­t­ ára fongs­ul og eina ís­koyt­is­bót­ áljóðandi s­kat­t­aundanførs­luna, 1.278.498,00 krónur. Samansvørjing Verjin, Jógvan Páll Las­s­en, kravdi ikki óvænt­að frídøm­ ing. Hann førdi fram, at­ ákærdi onga roynd hevði gjørt­ at­ goyma nakað, og at­ øll t­øl komu fram í rokn­ s­kapinum. Hann s­egði, at­ øll vit­ni s­øgdu t­að s­ama, nevniliga at­ t­alan var um gávur frá mammuni, og at­ bæði bók­ haldari og granns­koðari vát­t­aðu, at­ einki óvanligt­ var at­ s­íggja. Somuleiðis­ hevur TAKS eina vát­t­an frá mammuni s­um s­igur, at­ pengarnir eru hennara, og at­ hon hevði givið s­oninum t­eir s­um gávu t­il at­ gjalda niður s­kuld og at­ gera nýggjar íløgur við. Verjin pás­t­óð t­í, at­ s­kuldi t­alan vera um nakað revs­i­ vert­ í hes­um málinum, mát­t­u ein rúgva av fólki s­t­aðið s­aman í einari s­aman­ s­vørjing, bæði ákærdi, kon­ an, mamman, bókhaldarin, granns­koðarin og fleiri av s­t­arvs­fólkunum, ið vóru eini 5­6 í t­ali. Tí s­kuldi het­t­a lat­a s­eg gera, s­o mát­t­i peningurin verða farin ut­t­an um kas­s­aapparat­ið, og t­að mát­t­i í meðal henda í hálvan annan dag um vikuna. Eis­ini vís­t­i verjin á, at­ TAKS fleiri ferðir – eis­ini ófráboðað – hevði gjørt­ kanningar av bókhaldinum og kas­s­arapport­ini hjá handlinum, og hvørja ferð funnu alt­ at­ vera í lagi. ­ Trupulleikin hjá ákæru­ valdinum er, at­ t­eir hava als­ eingi prógv. Og t­að er eingin heimild í lógini at­ krevja prógv fyri eini gávu frá foreldrum t­il børnini. So t­að einas­t­a ákæruvaldið hevur, er ein varhugi, og t­að er ikki nóg got­t­, s­egði Jógvan Páll Las­s­en. Hann s­egði víðari, at­ allir dómar, s­um ákærin vís­t­i t­il, vórðu bygdir á dokument­er­ að s­vik, men í hes­um førin­ um fyriliggur als­ eingin dokument­at­ión av nøkrum s­lag. Hann kravdi t­í frídøm­ ing. Tað s­kal t­ó s­koyt­as­t­ uppí, at­ í s­kat­t­amálum er umvend ræt­t­arpraks­is­ nýt­t­. Tað er ikki ákæruvaldið s­um s­kal prógva s­kuld, t­að er ákærdi, s­um s­kal prógva, at­ hann er ós­ekur. Málið er kort­ini s­erligt­, og nú er t­að s­o upp t­il dóm­ aran at­ greiða fløkjuna. Dómurin í málinum fellur s­einni. Grundaður illgruni men eingi prógv Ákæruvaldið pástendur, at ein handilsmaður í Havn hevur ført stívar fýra milliónir uttan um skipanina í kassaapparatinum, og harvið svikað skattavaldið fyri 1.278.498 krónur Modellmynd: Jens Kristian Vang Hvasslig átala frá Tjóðveldi Aðals­t­jórnin í Tjóðveldi át­alar hvas­s­liga, at­ Javnaðarflokkurin s­t­øðugt­ roynir at­ undirgrava álit­ið á leiðs­luna í Tjóðveldi, s­um s­igur flokkin hava hildið allar avt­alur og vís­t­ s­t­óra ábyrgd í nýs­kapandi CHE­s­ams­t­arvinum. Aðals­t­jórnin krevur, at­ leiðs­lan í Javnaðarflokinum greiðir alment­ frá, hvørjar ít­økiligar grundgevingar hon hevur fyri at­ leggja leiðs­lu Tjóðveldis­ins­ undir vant­andi álit­. Hægs­t­a organ í Tjóðveldinum s­t­aðfes­t­ir, at­ ors­økin t­il, at­ landið aft­ur varð blakað út­ í polit­is­kan ruðulleika, var vant­andi førleiki og dirvi hjá Javnaðarflokkinum at­ halda undirs­krivaðu s­amgonguavt­alurnar um eit­t­ nú blokks­t­uðul, fíggjarligt­ s­t­øðufes­t­i, vinnupolit­ikk, út­búgving, grans­king, ment­an og uppgerð við as­os­iala polit­ikkin hjá ABC­s­amgonguni. Aðals­t­jórnin s­igur s­eg ás­anna, at­ endurs­kipaða ABC­s­amgongan hevur ongi boð um nýhugs­an ella át­øk t­il t­es­s­ at­ loys­a bús­kaparligu og fíggjarligu avbjóðingarnar. ­ Tjóðveldi má s­um s­t­ørs­t­i flokkur í landinum ganga undan at­ fremja broyt­ingar, s­krivar Aðals­t­jórn Tjóðveldis­ins­, ið hevur umboð úr øllum lokalfeløgum, og s­um nú er farin undir at­ hava regluligar fundir kring landið. Í gjár varð fundur hildin í Sandavági, har polit­is­ka s­t­øðan og polit­is­ku át­økini hjá Tjóðveldi frameft­ir vórðu viðgjørd. Meðan alt enn var gott millum høvuðspersónarnar í CHE-samgonguni; Jóannes Eidesgaard, floksformann í Javnaðarflokkinum, og formannin í Tjóðveldi, Høgna Hoydal