leygardagur 8. september 2001síða 3

4 Nr. 173 - 8. september 2001 Nr. 173 - 8. september 2001 5 12. september fer landsstýrismaðurin í sjálvstýrismálum at samráðast við danska løgmálaráðharran, Frank Jensen, um yvirtøku av løgregl- uni og rættarskipan- ini YVIRTØKUR Stefan í Skorini Mikudagin verður fundur millum Høgna Hoydal og Frank Jensen um støðuna í sjálvstýrismálinum. Tað var í mai mánaði, at Høgni Hoydal bað um fund við danska løgmálaráðharr- an. Endamálið var at leggja til rættis mannagongdina og framtíðar samstarvið, tá familjurættarliga lóggávan, løgreglan og rættarskipanin koma undir føroyskt ræði, soleiðis sum landsstýrið hevur samtykt. Hetta sigur Høgni Hoydal í tíðinda- skrivi. Tá svaraði danska stjórn- in, at hesi mál ikki kundu gerast føroysk uttan so, at heimastýrislógin verður broytt, og tí ynskti stjórnin ongan fund um málið. Høgni Hoydal boðaði síðani frá, at hann ikki var samdur við dønum í hesum máli, og at hann fór at halda seg til løgtingssamtyktina. Tí hava fyrireikingarnar um yvirtøkur hildið fram, og nú hevur danska stjórnin játtað at taka upp samráð- ingar. Fundurin teirra millum verður 12. september í Keypmannahavn. Høgni Hoydal fer at samráðast um yvirtøkur Jørgen Niclasen hevur á fundi í Grønlandi tryggjað teimum føroysku rækjuskip- unum nakrar eyka fiskidagar á Flemish Cap, um allir dag- arnir har verða brúktir FISKIDAGAR Stefan í Skorini Um tey føroysku rækju- skipini nýta allar sínar fiskidagar á Flemish Cap, so er møguleiki fyri at fáa nakrar fiskidagar afturat frá grønlendingum. Hetta samráðingarúrslitið kom landsstýrismaðurin við fiskivinnumálum fram til, tá hann í døgunum 28.- 30 august var á almennari vitjan í Grønlandi. Jørgen Niclasen samráddist við Simon Olsen, sum er grøn- lendskur landsstýrislimur. Landsstýrismaðurin heitti á grønlendingar um at lata burturav sínum fiski- døgum á Flemish Cap í hesum fiskiárinum. Aftur- fyri vilja Føroyar lata grøn- lendskum skipum veiði- møguleikar, sum ikki verða nýttir av føroyskum skip- um. Henda skipanin fer tó ikki at broyta innanhýsis býti av fiskidøgum millum londini framyvir. Mangla fiskidagar Sum er hava føroysk skip 1440 fiskidagar á Flemish Cap. Av hesum eru longu 1150 dagar brúktir. Tað bendir tí á, at føroysku rækjuskipunum fer at vanta fiskidagar móti endanum av árinum. Grønland hevur 460 fiskidagar á Flemish Cap, men hesir verða neyvan gagnnýttir, og tí hevur Grønland gingið við til at lata føroyingum nakrar dagar. Jørgen Niclasen hevur fingið tilsøgn um hesar fiskidagarnar frá grønlend- ingum, og um føroysku skipini brúka allar sínar dagar, so fer landsstýris- maðurin at søkja um fiski- dagarnar. Jørgen dylur ikki fyri, at hann er sera fegin um hesa avtaluna, og hon vísir tað góða samstarvið, sum er millum Føroyar, Grønland og Ísland. Væleydnað samstarv Í fjør gjørdu londini bæði avtalu um, at føroysk og grønlendsk reiðarí kunnu samstarva innan rækju- veiðu. Talan er um leigu- sáttmála, har grønlendsk reiðarí leiga føroysk skip við manning. Avtalan er tí- skil ikki at meta sum kvot- ur, tí grønlendsku reiðaríini skulu eisini hava sína úrtøku. Soleiðis hava seks før- oysk rækjuskip fingið møguleika at royna eftir rækjum í Vesturgrønlandi, har góðskan á rækjunum er væl betri enn á Flemish Cap. – Henda avtalan fellur á eitt turt stað, tí rækjuprís- urin er í botni. Hetta er tískil ein kærkomin møgu- leiki hjá føroysku rækju- skipunum at víðka um veiðumøguleikarnar, sigur Jørgen Niclasen. Støðan er tann, at Føroy- ar hava ein ov stóran veiði- kapasitet, meðan Grønland hevur ov fá skip. Hann sig- ur, at avtalan er gjørd við tí fyri eyga, at føroyingar kunnu nýta sítt skipatil- feingi til fulnar, meðan grønlendingar samstundis kunnu fáa nakað burturúr óbrúktum rættindum. Onnur mál vórðu eisini umrødd á fundinum, og teir blivu samdir um, at fylgi- sveinaeftirlit verður sett í verk, og avtala verður gjørd um hetta seinni. Rækjuskip fáa eyka fiskidagar á Flemish Cap Jørgen Niclasen hevur gjørt avtalu við grønlendska landsstýrið um, at føroysk rækjuskip kunnu fáa fiskidagar frá teimum á Flemish Cap Føroyar og Grønland eru samd um, at tey skulu hava samráð- ingarleiðsluna í al- tjóða hvalaveiðu- nevndini, IWC. Dan- mark tekur sær í løt- uni av samráðingun- um í IWC, og tað eru Føroyar og Grønland ónøgd við HVALAVEIÐA Stefan í Skorini Føroyar eru bara við sum eygleiðarar í altjóða hvala- veiðunevndini. Danmark hevur samráðingarleiðsl- una. Ein danskur embætis- maður tekur sær av før- oyskum og grønlendskum áhugamálum í nevndini. Á fundi í Grønlandi mill- um Jørgen Niclasen og Simon Olsen, landsstýris- lim, vóru londini samd um, at henda skipanin ikki er nøktandi fyri londini bæði. Tí fara tey at arbeiða fyri at fáa størri ávirkan á samráð- ingarnar. Víst verður á felagsskap- irnar NAFO og NEAFC, har Grønland og Føroyar hava samráðingarleiðsluna uttan innblanding frá Dan- mark. Orsøkin til at Danmark yvirhøvur kom við í IWC var, at Føroyar og Danmark veiða hval. Tí eigur dansk- ur umhvørvispolitikkur ikki at koma til sjóndar í hesi nevndini, men áhuga- málini hjá Føroyum og Grønlandi skulu verjast, var niðurstøðan um hetta málið. Danska stjórnin hevur higartil tikið undir við frið- ing og hvalaveiðubanni, ístaðinfyri at birta uppundir burðardygga veiðu, sum Føroyar og Grønland hava ætlanir um at fara undir. Jørgen Niclasen, lands- stýrismaður við fiskivinnu- málum, sigur, at landsstýrið fer at taka eina avgerð við- víkjandi hvalaveiðu, tá hvalateljingarnar og vís- indaligu kanningarnar av stovninum eru lidnar. Føroyar skal hava samráðingarleiðsluna Arbeiðið upp á Gásadalstunnilin er nú farið rættiliga í gongd, og arbeitt verður nú út í eitt, til komið er ígjøgnum TUNNILSGERÐ Edvard Joensen Farið er nú veruliga í gongd við arbeiðinum upp á Gása- dalstunnilin, og væntandi verður komið ígjøgnum komandi ár. Skotið er upp at seta teir pengar, sum skulu til, á komandi fíggj- arlóg. Arbeiðið hevur ligið stilt vegna summarfrí frá tí, fyrsta skotið varð latið av í summar, men er nú tikið uppaftur. Tað verður arbeitt í einari vakt, sigur Erik Joensen á Landsverkfrøðingsskrivsto vuni. Einir 10 mans arbeiða í løtuni í tunnlinum. Men tað kann henda seg, væntar hann, at onkur kemur afturat. Í ár eru settar sjey milli- ónir krónur av til boringina, og tað vænta tey hjá Landsverkfrøðinginum fer at røkka árið út. Einar 200- 300 metrar væntar Erik Joensen, at teir fara at klára at bora í ár. Samlaða longdin er 1.400 metrar. Tað eru einir 300 metrar styttri enn upprunaliga ætlanin segði. Tað kemst av, at í mun til upprunaligu ætlanina er tunnilin nú fluttur longri niðan í dalin, har roknað varð við, at til- farið í fjallinum er betri. – Og tað er júst tað, sum royndarboringarnar hava víst, sigur Erik Joensen. Teir hava borað niður í fjallið við báðar endarnar, og tað sær út til at vera rættiliga gott tilfar, sum skuldi verið lætt at arbeitt við. Somu játtan – Fáa vit somu játtan á komandi fíggjarlóg sum í ár, koma vit ígjøgnum næsta ár, sigur Erik Joen- sen. Og tað er okkurt, sum bendir á, at soleiðis verður, sigur Bjarni Djurholm, landsstýrismaður við sam- ferðlumálum. Hann sigur, at metingin er, at einar átta milliónir skulu til afturat teimum, sum játtaðar eru í ár, fyri at skjóta ígjøgnum. Og tær standa í uppskotinum til komandi fíggjarlóg. Hesir pengarnir, talan er um, eru bara til at skjóta ígjøgnum fyri, sigur Bjarni Djurholm. Tá komið er ígjøgnum, er eftir at gera vegirnar báðu megin við tunnilin lidnan, eins og portalar skulu stoypast, og tunnilin skal tryggjast innan. Men hóast tað er Lands- verkfrøðingurin sum stend- ur fyri boringini, veðrur tað ikki hann, sum skal gera arbeiðið liðugt, sigur lands- stýrismaðurin. Tað arbeiðið er ætlanin at bjóða út, sigur hann. Væntandi fer samlaði kostnaðurin fyri Gása- dalstunnilin at liggja um einar 30-40 milliónir krón- ur. Vegurin oman til Gása- dals verður umleið hálvan- annan kilometur, sigur Erik Joensen á Landsverkfrøð- ingsskrivstovuni. Um sjálvan tunnilin sigur hann, at hann fer at líkjast Kunoyartunnlinum. Ein eittsporaður vegur verður at koyra eftir, og ikki er ætlanin at hava ljós inni. Grótið Grótið úr tunnlinum veðrur í fyrsta umfarið tikið út og goymt Bíggjarmegin, sigur Erik Joensen. Síðan skal tað brúkast til vegagerðina oman til Gásadals. Í Gásadali er einki grótbrot at fara í, og ikki verður mett skilagott at fara at gera eitt nýtt, um tað slepst undan. Tó samsvarar hendan ætlanin ikki heilt við tað, Bjarni Djurholm, lands- stýrismaður, fyrr hevur nevnt um, at hetta grótið kundi verið brúkt í sam- band við útbygging av flogvøllinum. Men Bjarni Djurholm sigur í dag, at umstøðurnar tykjast eitt sindur øðrvísi nú, enn tá hann úttalaði seg um hetta málið seinast. Nýggjar metingar vísa, at grótið úr Gásadalstunnl- inum verður helst ov lítið til leingjan av flogvøllinum, so tað skal kortini flytast grót aðrastaðni frá. Tá so er, er eingin grund til fyrst at flyta grótið úr Áardali á flogvøllin, fyri síðan at fara aðrastaðni eftir meira. Og so oman á alt at flyta grót aftur til Gásadalsvegin. So har verður helst, sum teir hjá Landsverkfrøðinginum meta, at tunnilsgrótið fer undir vegin. Hinvegin hevur so verið nevnt, sigur Bjarni Djur- holm, at grót úr undir- sjóvartunnlinum kann brúkast til flogvøllin. Men har siga meting- arnar nú, at tað verður helst ov dýrt í flutningi og sliti av vegum og so framvegis til, at tað fer at loysa seg. – So tað verður helst til tað, sigur landsstýrismað- urin, at eitt nýtt grótbrot verður gjørt nærindis flog- vøllinum, sum grótið til útbyggingina so kann takast úr. Við fullari ferð til Gásadals Landsfundur Javnaðarfloksins í Vestmanna 14. og 15. september Føroya Banki lækkar rentuna Sum avleiðing av, at Danski Tjóðbankin hevur lækkað diskon- toina við 0,25 pst., so lækkar Føroya Banki sínu rentustig. Rentu- lækkingarnar koma í 10. september. Runtustigini á út- láni verða í høvuðs- heitum lækkað 0,25 pst., tó soleiðis, at rentan á húsaláni við 2. veðrætti lækkar við 0,50 pst. Rentan fyri 1. veðrættarlán í Føroya Banka verður eftir hetta 5,75 pst. Ì sambandi við rentubroytingina hev- ur bankin innført ein nýggjan prísbygnað á billáni. Bankin sigur, at við einum útgjaldi á í minsta lagi 40 pst. kann rentuupphædd- in av einum nýggjum bili fíggjast við eini rentu á 6,50 pst. í Føroya Banka. Er útgjaldið 25 pst. er rentan 7,5 pst. Ein onnur avleið- ing er eisini, at rentu- munurin, sum hevur veirð millum 3 og 12 mánaðar uppsøgn av innlánum, er nú burtur. Sum avleið- ing av hesum verður longsta uppsagnar- tíðin á innláni í Før- oya Banka í fram- tíðini 3 mánaðir. Rentan á flestu innlánssløgum verð- ur lækkað við 0,50 pst. Tó lækkar rentan á innláni uttan upp- søgn við 0,15 pst. Fyri innlán við 3 mánaða uppsøgn verður tað ikki nøkur rentu lækking, um saldoin er undir 300.000 kr. Rentan á innláni yvir 300.000 kr. verður lækkað við 0,25 pst. -hr C M Y K 5 4