týsdagur 2. desember 2008síða 14

14 Nr. 232 - 2. desember 2008 Sosialurin Hvør eigur síðsta orðið SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Tróndur Skaalum trondur@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Bergur Johannesen bergur@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Harald í Kálvalíð harald@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Munnligir fyrispurningar eru á skránni í Løgtingium í morgin. Tað eru ikki so nógv ár síðani, at hetta fyribrigdið kom inn í føroyskan politikk. Onkuntíð - serliga upp undir val – hava fyrispurningarnir verið misnýttir, men fyri tað mesta hevur talan verið um skilagóða skipan. Tingmenn vísa gott hugflog og duga væl at seta spurningar. Landsstýrisfólkini royna at svara eftir besta førimuni. Ivaleyst kenna umsitingarnar og ráðini arbeiðið at fyrireika svarini sum eina plágu og at vera órógvandi í arbeiðnum, sum tey annars skulu gera. Men soleiðis er skipanin, og hon er góð. Eftir førimuni roynir pressan at fylgja við. Ofta mugu vit sláa okkum fyri bróstið, tá ið vit síggja, hvussu væl tingmenn hava fingurin á pulsinum og harvið útinna uppsøkjandi arbeiðið, sum vit ivaleyst áttu at gjørt. Uppgávan hjá okkum eigur í hvussu so er at vera at greiða frá, lýsa spurningarnar og orðaskiftið og kanska at fylgja teimum upp. Onnur mugu meta um í hvønn mun, hetta eydnast hjá okkum. Undan tingfundinum í morgin er tað serliga spurningurin um sáttmálan við Russland, sum kennist prinsipiellur og harvið áhugaverdur. Spurt verður, um tingið og uttanlandsnevndin ikki áttu at havt viðgjørt sáttmálan, áðrenn hann varð undirskrivaður. Víst verður til stýrisskipanarlógina, sum sigur, at tá ið sáttmálar eru av serligum týdningi, so eigur tingið og í hvussu so er uttanlandsnevndin at fáa høvið at siga sína meining. Síðani fiskimarkini vórðu flutt út hava Føroyar undirskrivað nógvar sáttmálar. Tey fyrru árini vóru politikararnir uppií. Síðani rammusáttmálar vórðu gjørdir, hevur umsitingin tikið sær av hesum. Soleiðis var tað eisini við russarasáttmálanum hesa ferð. At spurningurin kortini verður tikin upp politiskt í morgin kemst av, at sáttmálin hesa ferð hevur størri avleiðingar við sær, enn sovornir sáttmálar vanliga plaga at hava. Spurningurin er, hvussu býtið av fiskatilfeinginum skal verða millum flakatrolarar og svartkjaftaskipini, og hvussu samfelagið kann fáa mest burturúr. Løgtingið skal í morgin viðgera, um tað er umsitingin, landsstýrismaðurin, uttanlands- nevndin ella Løgtingið, sum eigur avgerðina og harvið síðsta orðið í hesum málinum. Løgtingið hevur nú í fleiri ár lagt dent á at fáa skip­ aðar karmar um tingarbeið­ ið. Endamálið við hesum er bæði at betra um góð­ skuna av lóggávuni, við at tingið og tingmenn fáa betri møguleikar at seta seg inn í tey mál, sum koma í tingið, og eisini fyri at royna í tann mun, tað er gjørligt, at skipa so fyri, at tingarbeiðið kann sam­ skipast við annað arbeiði og familjulívið hjá teim fólkvaldu. Ì hesum sambandi eru hesi stig tikin. Vegleiðandi árskalendari er gjørdur fyri tingarbeiðið. Tá tað er gjørligt, verður tingskráin løgd fyri 14 dagar fram í tíðina, nýggj áseting er gjørd í § 54 í tingskipanini, sum ásetur, at lógir, sum skulu fáa gildi 1. januar, skulu leggjast fyri tingið innan 5. november. Eisini verður miðað eftir, at tað sum høvuðsregla gongur í minsta lagi ein vika frá tí, mál er lagt fram, til 1. við­ gerð er. Í sambandi við 2. viðgerð er henda regla eisini galdandi, um tað snýr seg um mál av stórum týdningi og/ella nevndin, sum hevur havt málið til viðgerðar, skrivar drúgt álit við nógvum broytingaruppskotum. Til tess at røkka hesum málum hevur verið sam­ skifti við Løgmansskriv­ stovuna um, at skrivstovan boðar Løgtinginum frá, nær væntast kann, at tey mál, sum landsstýrið hevur sett sær fyri at fremja í tingsetuni sambært skjali til løgmansrøðuna, fara at verða løgd fram. Ásannast má, at tað hev­ ur verið torført at hildið hesar ætlanir av ymsum orsøkum, men nú gongur av skriðuni. Eg eri fullgreiður yvir, at politiska støðan hevur verið turbulent tað, sum farið er av hesi tingsetuni, men tað eru nú 2 mánaðir síðan, nýggja samgongan varð skipað, og tey mál, landsstýrið hevur lagt fyri tingið, hava við einstøkum undantaki verið viðgjørd við fráviki frá tingskipan­ ini og harvið eisini innan­ hýsis mannagongdum tingsins. Formanskapur Løgting­ sins viðgjørdi støðuna á fundi 19. november 2008 og avgjørdi at heita á tyg­ um um at royna at fáa hesi viðurskifti aftur á beint. Formenninir í tingbólk­ unum hava fingið avrit av hesum skrivi. Løgtingsformaðurin kærir tingarbeiðið til løgmann løgtingsformaður HERgEIR NIELSEN Í kvøld sendi Jóannes Ejdesgaard, fíggjarmálaráð­ harri, út tíðindaskriv um, at hann hevur tapt í málinum um tollfríðu sigarettirnar hjá ferðafólki. Hugstoytt, tí næstan øll eru tapartar í hesum málinum. Hetta málið hevur annars havt eina trupla trupla føð­ ing, sum nú helst endaliga endaði sum ein abortur. Í grundini eitt merkiligt mál, har løgin, og eftir mínari meting ikki haldbar argumertir, hava verið búkt at forða málinum at koma ígjøgnum. Tað byrjaði í summar við, at Bjørt Samuelsen, táverandi vinnumálaráð­ harri, Smyril Line, Atlantic Airways og eg haldi sogar eisini Samvit lupu upp úr stólinum og kunngjørdu, at hetta fór at vera stórt aftur­ stig fyri føroysku ferða­ vinnuna. Sum um útlendsk ferða­ fólk koma til Føroya at roykja! Av øllum útlendsk­ um ferðafólkum, ið eg havi tosað við í Føroyum, hevur ongin nevnt tollfríu sigarett­ irnar sum ferðamálið, men heldur náttúruna og fólkið. Og tað verður ikki broytt, um tollur verður goldin av sigarettunum. Jákup Mikkelsen, for­ maður í tingbólkinum hjá Fólkaflokkinum var eisini í pressuni og græt um hesa forferdiligu gerð, ið Fíggj­ armálaráðið nú var við at gera. Nakað tað sama helt oddagreinskrivarin hjá Sosialinum. Argrumentini hava verið nøkur: taka ágóðar frá teimum ferðandi, taka grundarlagið undan Nor­ rønu og Atlantic, tekur grundarlagið undan toll­ fríari sølu í Vágum, eitt álop á privatiseringina av Atlantic o.m.a. Ongi av hesum argument­ um halda nakað serligt. Eg haldi, at er grundar­ lag bert fyri tollfríari sølu í Vágum um sigarettirnar eru við, so steðgið umbygg­ ingini beinanvegin! Um privatiseringin av Atlantic Airways ikki tolir, at sigarettir koma undir toll, so rýkur Atlantic kort­ ini, tí tey kunnu ikki rokna við at liva í einari kuvøsu alla tíð framyvir. Eg haldi, at tað var rætt at bjarga Smyril Line fyrr í mánaðinum, men um end­ urreista Smyril Line ikki yvirlivir uttan tollfríar sigarettir, so vóru hasar 30 milliónirnar burturspiltar. Og til Jákup Mikkelsen og Fólkaflokkin: er tað ikki soleiðis, at tollfríu sigarettirnar eru við til at minka um umsetningin hjá kioskum og handlum, sum annars selja sigarettir? Hvar er so vanlukkan við at gera tær tollskyldugar? Tú hevði bara flutt nakað av umsetningi frá flutnings­ førunum til handlarnar í Føroyum. Er nøkur meining í at áleggja sigarettunum, ið verða seldar í Føroyum so høgt avgjald fyri at minka um nýtsluna, tá øll tey mongu, ið ferðast kortini fáa sigarettirnar tollfríar? Eg haldi, at hasar 18 milliónirnar, ið metta inn­ tøkan hevði verið av at áleggja toll á hesar siga­ rettirnar, høvdu komið landskassanum heilt væl við komandi ár! Tær høvdu minkað eitt sindur um undirskotið, og so kundi tað eisini givið átakinum um at royking er heilsu­ skaðilig eina meining! Fornuftin tapti í málinum um tollfríu sigarettirnar SoFUS DEBES JoHANNESEN