mikudagur 3. desember 2008síða 17

Nr. 233 - 3. desember 2008 17 Stutt Sagt Russland og Venezuela hervenja Herskip úr Russlandi og Venezuela fóru í gjár und­ ir eina felags venjing í Karibiska Havinum. Venj­ ingin er ikki langt frá amerikanska markinum, og hetta er fyrstu ferð síð­ ani Kuba­kreppuna fyrst í sekstiárunum, at russiski herflotin hevur skip á hesum leiðum. Venjingin varir tríggjar dagar. Sambært russisku mynd­ ugleikunum hevur venjing­ in til endamáls at kanna, hvussu herskip best kunnu verja seg ímóti álopi frá flogførum og yvirgangs­ atsóknum, eins og her­ skipini eisini skulu venja at steðga skipumm og bátum, ið smugla rúsevni. Leita eftir Mladic NATO­hermenn vóru í gjár í bosniska býnum Pale og gjørdu húsarann­ sókn heima hjá skyldfólki hjá tí bosniaserbiska polit­ ikaranum Radovan Kara­ dzic, sum nú situr fangi í Haag, hagar hann kom í juli. NATO hevur illgruna um, at skyldfólk hjá Kara­ dzic hjálpa tí eftirlýsta bosniaserbiska generali­ num Ratko Mladic at fjala seg. Hann er skuldsettur fyri umfatandi krígsbrots­ verk í borgarakrígnum í gamla Jugoslavia í nítiáru­ num, og krígsbrotsmanna dómstólurin í Haag hevur givið boð um, at hann skal handtakast. Soleiðis sá Radovan Karadzic út, tá hann bleiv tikin (Mynd: Reuters) SAMBAND árNi joeNSeN fArtekSt@MAil.Dk – Eg veit, at NATO-samgongan er í góðum hondum nú, og at soleiðis verður tað eisini í framtíðini (Condoleezza Rice) útlond Dmitrij Medvedev vil hava betri samband við Suðuramerika (Mynd: AP) Hóast tað er lítil vandi fyri, at ein rúmdarsteinur fer at raka jørðina, halda granskarar, at málið skal takast í størsta álvara Í februar fer ein arbeiðs­ bólkur hjá ST at umrøða, hvat heimssamfelagið skal gera, um vandi er fyri, at ein rúmdarsteinur og jørðin kunnu bresta saman. Gransk­ arar halda, at ein tílík vanda­ støða kann koma innan 20 ár. Eitt nú vænta teir, at rúmdarsteinurin Apophis kemur tætt at jørðini, men sambært BBC er vandin fyri samanstoyti kortini ikki meiri enn ein til 45.000. Bretski rúmdargranskarin Richard Crowther, ið starv­ ast á Britain’s Science and Technology Facilities Coun­ cil (STFC), sigur við bretska kringvarpið, at hóast vandin fyri saman­ stoyti er lítil, noyðist altjóða samfelagið at fyrireika seg til møguleikan, og hvat so skal gerast. Sjálvur er hann í arbeiðsbólkinum, sum ST hevur sett. Felagsskapurin The Asso­ ciation of Space Explorers hevur skrivað eina frágreið­ ing um evnið, og har var niðurstøðan, at við altjóða semju eigur tað at bera til at taka stig, sum kunnu beina rúmdarsteinar burtur frá jørðini. Frágreiðingin hjá ASE minnir á, at tað er ikki óhugsandi, at stórir rúmdar­ steinar hava rakt jørðina fyrr. Eitt nú halda mong, at tað var ein tílíkur saman­ stoytur, sum útruddaði dino­ saurarnar fyri 65 milliónum árum síðani. Og í 1908 elvdi ein rúmdarsteinur til ein risastóran eld í Tungaska i Sibir. Sambært ASE var hesin eldurin so stórur, at hann hevði lagt ein stórbý sum New York í øsku. Kjarnorkubumbu Granskararnir siga, at teir flestu rúmdarsteinarnir, sum kunnu raka jørðina, eru smáir, og at teir flestu kolast upp í atmosferuni, áðrenn teir koma niður á jørðina. Men teir størru steinarnir, sum kanska eru einar 200 metrar í tvørmát, mugu beinast av kós ella spreingjast, siga granskar­ arnir. Í frágreiðingini hjá ASE stendur, at tað finnast ymsar loysnir, tá tað snýr seg um at broyta kósina hjá einum rúmdarsteini, sum kemur í so nær jørðini. Tann seinasta loysnin er at spreingja stein­ in við einari kjarnorku­ bumbu ella at senda eitt rúmdarfar ímóti steininum, so hann broytir kós eins og í filminum Armageddon. Amerikonsku myndugleikarnir ávaraðu indisku myndugleikarnar um, at yvirgangsmenn fóru at koma við báti til Mumbai Amerikanskir fregnartæn­ astu­agentar kunnaðu sínar indisku starvsbrøður um, at yvirgangsmenn vóru í ferð við at fyrireika eina yvir­ gangsatsókn at málum í Mumbai. Tað skrivar ameri­ kanska tíðindastovan AP. Jennifer Loven, ið er tíð­ indakvinna hjá AP í Wash­ ington, sigur seg hava fing­ ið tíðindini frá einum týð­ andi embætismanni í Bush­ umsitingini. Hon heftir seg við, at hon fekk tíðindini dagin fyri, at Condoleezza Rice, uttanríkisráðharri, vitjar í India í dag. Embætismaðurin í Bush­ umsitingini vil ikki siga, nær teir indisku myndug­ leikarnir vórðu ávaraðir um eina komandi atsókn, men hann skal tó hava sagt, at tað, sum hendi í Mumbai í síðstu viku, samsvaraði væl við tað, sum indiska fregn­ artænastan hevði fingið ábendingar um úr USA. Sambært AP fekk indiska fregnartænastan at vita, at talan var um eina umfatandi atsókn av Mumbai, og at yvirgangsmenninir fóru at koma til býin við báti ella skipi. Aftan á atsóknina fann indiska løgreglan fleiri bátar, sum yvirgangsmenn­ inir høvdu brúkt. Í India fer Condoleezza Rice væntandi at royna at sissa undisku myndugleik­ arnar og at ávara teir ímóti at taka nøkur stig mótvegis Pakistan, hóast indisku myndugleikarnir siga seg hava prógv fyri, at yvir­ gangsmenninir komu hað­ ani. Hon fer væntandi eisini at krevja, at pakistonsku myndugleikarnir gera meiri fyri at steðga tílíkum yvir­ gangsmonnum. Ein rúmdarsteinur kann raka jørðina innan 20 ár Tað er lítil vandi fyri, at ein rúmdarsteinur fer at raka jørðina, men møguleikin er har. Hesa myndina tók rúmdarfarið Galileo av rúmdarsteininum Ida í 1993 (Mynd: NASA) USA ávaraði India Løgreglan í Mumbai heldur, at yvirgangsmenninir komu við báti, og at teir millum annað brúktu hendan gummibátin Mynd: AP