týsdagur 9. desember 2008síða 9

9 tíðindi Nr. 237 - 9. desember 2008 ung hótt Tað eru tríggir møguleik­ar hjá børnum og ungum at k­oma í sam­ band við “Tú & Eg ráðgevingina hjá barnabata. Tað ber til at sk­riva, at ringja ella at k­jatta beinleiðis við ein ráðgevara. Ráðgevingin er opin mánadag og hósdag frá k­lok­k­an 14 til 22. Telefonnummarið er 80 70 10. Ráðgevingin púra dulnevnd. Tað merk­ir, at tað er ik­k­i neyðugt hjá teimum, sum ringja, at siga, hvussu tey eita. Tá ið tey k­jatta við ein ráðgevara, er tað eisini í fullum trún­ aði, so at ongin fær at vita, hvør tað er, sum k­jattar. Ráðgevararnir hjá “Tú & Eg” ráðgevingini, brúk­a nógva ork­u upp á at svara teldubrøvum. Øll brøv og svør verða løgd á heimasíðuna, og tað er ein uggi hjá nógvum børnum og ungum at síggja, at tey eru ik­k­i einsamøll við sínum trupulleik­um og tað hjálpir teimum at lesa brøv hjá øðrum Kjatturin verður nógv brúk­tir, serliga tá ið talan er um álvars­ ligar trupulleik­ar og tað hevur avgjørt sínar fyrimunir, tí tá er barn­ ið, ella tann ungi í beinleiðis sambandi við ráðgevaran og fær svarið beinanvegin. Annars fæst alt at vita um ráðgevingina á ungdómsportal­ inum hjá Barnabata, sum er at finna á www.eg.fo. Tú & Eg ráðgevingin Higartil í ár hava 523 børn og ung vent sær til ráðgevingina hjá Barnabata og niðanfyri nevna vit nak­rar av trupulleik­unum, sum hevur nívir tey. Fyrra talið, sigur, hvussu nógvar áheitanir eru k­om­ nar í 2008 og í k­lombrum stendur, hvussu gongdin er frá í fjør. Trupulleik­i til (aftur ímóti 2007) Happing: 30 (Læk­k­ing) Sjálvsk­aðandi atferð: 34 (Munandi hæk­k­ing) Kynsligur ágangur: 41 (Munandi hæk­k­ing) Sjálvmorðtank­ar/­roynd 19 (Hæk­k­ing) Kynslív: 85 (Læk­k­ing) Einsemi: 35 (Munandi hæk­k­ing) Manglandi sjálvsálit 26 (Hæk­k­ing) Kroppur og heilsa 56 (Læk­k­ing) Forelsk­ilsi og k­ærleik­slív 77 (Læk­k­ing) Sum tað sæst, eru talið á teimum, sum hava heilt álvarsligar trup­ ulleik­ar at dragast við, hæk­k­að í ár aftur ímóti í fjør. Nevnast k­unnu beinleiðis lívshóttandi trupulleik­ar, eitt nú sjálvmorðs­ roynd, sjálvmorðstank­ar, umframt sjálvsk­aðandi atburður og k­ynslig misnýtsla. Børn og ung nívd av svárum trupulleikum Verður hugt eftir tølunum fyri tey, sum ringja til Barnabata at fáa ráðgeving og hjálp fyri sálarligar trupulleik­ar, sæst at tey álvarsligastu málini, fylla meir í ár, enn tey gjørdu í fjør. Av teimum 749 áheitanunum, ráðgevingin fek­k­ í fjør, vóru 33 um k­ynsligan ágang, tað eru 4,43%. Av teimum 523 áheit­ anunum um hjálp, sum ráðgevingin hevur fingið higartil í ár, eru 41 um k­ynsligan ágang og tað svarar til 7,8%. Teir trupulleik­arnar, tey nevna sjálvsk­aðandi atburður, eru eisini munandi vak­snir í ár. Ì fjør vóru teir 4,03% av samlaðu áheitanunum, í ár eru teir 6,5%. Trupulleik­arnir, tey nevna einsemi, eru eisini nógv vak­snir, við tað, at í fjør vóru teir 3,49% av samlaðu áheitunum, men higartil í ár eru teir 6,7% av samlaðu áheitanunum. Sostatt sæst, at tey børn og ungu, sum hava sett seg í sam­ bandi við ráðgevingina higartil í ár, hava nógv størri og meiri umfatandi trupulleik­ar at stríðast við, enn tey høvdu í fjør, sigur Barnabati. Kynsligur ágangur fyllir meir ­ Vit vilja ik­k­i leggja navn til eina ráðgeving á ivasom­ um, fak­ligum støði, tí tað k­ann gera størri sk­aða enn gagn. ­ Vit leggja eisini stóran dent á at varðveita eitt høgt trúvirði, tí tað eru bæði fjøl­ miðlar, pedagoglesandi, sk­úlaflok­k­ar og onnur, sum venda sær til ok­k­ara og brúk­a ok­k­um sum álítandi k­eldu til hagtøl og upplýs­ andi tilfar. ­ Vit eru viðurk­end og nógv brúk­t sum upplýsandi k­elda og vit eru ofta biðin um ok­k­ara sjónarmið um ymsar spurningar í sam­ bandi við børn og ung. ­ Tí er tað alt avgerandi at varðveita eitt fak­liga høgt støði, sigur Alice Simonsen. Hon sigur, at tí er tað ein sannroynd, at sk­al “Tú & Eg” ráðgevingin halda fram, er tað avgerandi neyðugt, at vit fáa neyðuga játtan, tí samsk­iparar og tey ungu starvsfólk­ini eru lønt fólk­. Tórført at fáa glið á Og at tað er harðliga brúk­ fyri hesi hjálpartænastu, ivast hon ik­k­i eina løtu í. ­ Tey, sum ringja, eru dul­ nevnd og tey, sum ráðgeva, eru eisini dulnevnd, og tá ið tey tosa við ráðgevan hjá Barnabata, er tað ofta fyrstu ferð, at tey seta orð á teir trupulleik­ar, tey hava. ­ Tað er k­ann verða lættari at fortelja um svárar trupul­ leik­ar fyri einum dulnevnd­ um ráðgevara, enn tað er at fortelja tað fyri foreldrunum, flok­slæraranum, læk­nanum ella onk­rum øðrum vak­s­ num, tey k­enna. Ráðgevarin roynir so at hjálpa teimum, sum ringja, at seta orð á teir trupulleik­ar, tey hava at dragast við. ­ Tað k­ann verða ómeta­ liga tórført hjá børnum og ungum at fortelja fyri øðr­ um, at tey hava so stórar trupulleik­ar, at tey eru k­om­ in so langt út á eggina, at tey ganga í sjálvmorðstank­­ um, ella at tey meiðsla seg sjálvi, sigur samsk­iparin hjá Barnabata. ­ Tað k­ann vera ómetaliga tórført hjá teimum at seta hol á, so ráðgevararnir hava eisini útbúgving í at tosa við børn og ung, so at teir duga at hjálpa teimum, sum k­jatta ella ringja, at fáa glið á. ­ Ráðgevararnir bæði duga og hava stundir at lurta og so royna at hjálpa og stuðla so væl sum til ber. Teir k­unnu geva góð ráð um, hvat tann, sum ringir, k­ann gera sjálvur. Men ofta er brúk­ fyri, at onk­­ ur vak­sin hjálpir til, og í slík­­ um førum royna ráðgevararnir eisini at k­oma við uppsk­otum um onk­ran vak­snan, og almennar tænastur, tey k­unnu tosa við um teir ávísu trupul­ leik­arnar. ­ Tað k­ann vera foreldrini, ella onk­ur annar vak­sin, tey hava álit á, k­ansk­a heilsu­ systurin í sk­úlanum, flok­s­ lærarin, ella onk­ur annar. Rakar ymiskt Alice Simonsen sigur, at ráðgevararnir brúk­a eisini nógva tíð at fortelja teimum sum ringja eftir hjálp, um teirra rættindir og um ST­ barnarættindasáttmálan. Tað liggur eisini ráðgevar­ unum nógv á sinni at børnini og tey ungu, sum ringja, ik­k­i sk­ulu føla seg sum eina byrðu fyri ráðgevaran, hóast tey k­ansk­a hava ringt fleiri ferðir. ­ Tað hevur stóran týdning at fortelja børnunum og teimum ungu, at vit eru altíð til reiðar at lurta og at ongin trupulleik­i er ov stór­ ur og ongin er ov lítil, sigur Alice Simonsen. Hon leggur afturat, at sjálvandi k­ann tað vera so ymisk­t, hvat børn og ung uppfata sum so álvarsligar trupulleik­ar, at tey halda tað vera neyðugt at ringja til ráðgevingina. ­ Tað einasta, sum hevur týdning er, at følir viðk­om­ andi, at talan er um ein trupulleik­a, so er tað ein trupulleik­i, sum sk­al tak­ast í fullum álvara. ­ Hjartasorg k­ann vera næstan ein óloysandi trupul­ leik­i hjá onk­rum, men tað k­ann vera ein bagatell hjá ein­ um øðrum, tað er so ymisk­t, tað rak­ar, sigur samsk­iparin. Hon ivast ik­k­i í, at sk­uldi tað hent, at ráðgevingin dett­ ur niðurfyri, tí at Løgtingið ik­k­i vil játta neyðugan pen­ ingin, er tað ein álvarligur smeitur fyri børn og ung við trupulleik­um. ­ Vit eru dagliga í sam­ bandi við børn og ung, sum tað hevði verið ein vanluk­k­a fyri, at hendan ráðgevingin gevst. ­ Ráðgevararnir fáa hvønn einasta dag váttan fyri, hvussu stóran týdning, “Tú & Eg” ráðgevingin hevur, tí hjá nógvum er tað ómetaliga umráðandi at fáa hesa hjálp­ ina, sigur Alice Simonsen. an varir. Tað ger, at tey, sum ringja, føla, at tey verða tik­in í fullum álvara við teirra trupulleik­um. Alla ta fyrstu tíðina,”Tú & Eg” ráðgevingin var, vóru tað mest gentur, sum ringdu, men hesa seinastu tíðina hevur gongdin verið tann, at fleiri og fleiri dreing­ ir eisini eru farnir at ringja at leita sær ráð fyri trupul­ leik­um av ymsum slag. ­ Vit eru glað fyri, at dreingir eisini k­enna seg meira og meira tryggar við at seta orð á sínar trupul­ leik­ar, sigur samsk­iparin hjá Barnabata. Mest uppundir jól Tað vísir seg eisini, at tær flestu umbønirnar til ráð­ gevingina hjá Barnabata um hjálp, eru k­omnar í ok­tober og november. ­ Bara síðani 1.ok­tober í ár til í gjár, høvdu 149 børn og ung leitað sær hjálp hjá ráðgevingini, so tað er eitt stórt tal. Í ok­tober í ár hava 82 børn og ung leitað sær hjálp hjá ráðgevingini og frá 1. november til í gjár, høvdu 67 ung verið í sam­ bandi við ráðgevingina. Hví so er, hevur hon sam­ sk­iparin onga fork­láring upp á. Tað k­ann ik­k­i vísast á, at rúsdrek­k­amisnýtsla er bein­ leiðis orsøk­in til, at børn og ung ringja hetta tíðarsk­eiðið. Trupulleik­ar við rúsdrek­k­a í sambandi við jólaborð­ haldini og tilstundandi høg­ tíðina, eru ik­k­i orsøk­in til at børn og ung leita sær hjálp hesa árstíðina. Men fyri tað, k­ann væl vera, at tað er ein undirliggj­ andi trupulleik­i, tí tað er mer­ k­isvert, at tað er mest brúk­ fyri ráðgeving hesa árstíðina, sigur Alice Simonsen. - Tað kann verða ringt hjá børnum og ungum at fortelja fyri øðrum, at tey eru komin so langt út á eggina, at tey ganga í sjálvmorðstankum, ella meiðsla seg sjálvi, sigur Alice Simonsen, samskipari hjá Barnabata. Her situr hon inni á heimasíðunu www.eg.fo, har allir upplýsingarnir um Tú&EG ráðgevingina eru at finna, umframt annað tilfar Martin og fuglfirðingar jólakonsert Martin Joensen er gestasangari á jólak­onsert í Fuglafjarðar k­irk­ju leygardagin 13. desember k­l. 19.00. Eisini verður eitt valalið av fuglfirðingum, sum syngja og spæla. Á k­onsertini eru hesi við: Martin Joensen, gestasangari, Fuglafjarðar Hornork­estur, Teir 8, Blandaða Kórið, Mansk­órið í Thabor, Lonak­órið og Sangbólk­ur í missiónshúsinum. Solistar: Niels Midjord, Peter J. Eliasen, Hannis Hansen, Helgi Midjord, Bárður á Lak­juni, Lív Næs, Dina Larsen og Rúni Hentze. Í steðginum verður andak­t við Una Næs, presti. Eisini verður høvi at fáa eina drek­k­amunn í k­irk­juk­jallaranum.