týsdagur 16. desember 2008síða 12

12 Nr. 242 - 16. desember 2008 Sosialurin Løgtingið hevur svikið Kringvarpið SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Tróndur Skaalum trondur@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Bergur Johannesen bergur@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Harald í Kálvalíð harald@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Tað vóru tung boð, sum nakrir av starvsfeløgum okkara í Kringvarpinum fingu í morgun, tá hóttanirnar um uppsagnir í Kringvarpi Føroya gjørdust veruleiki. Hóast tað kann tykjast løgið, at tað so brádliga fór at skorta fíggjarliga hjá Kringvarpinum, so er tað ein sannroynd, at politiski myndugleikin als ikki hevur røkt sínar skyldur yvir fyri Kringvarpi Føroya. Sjálvandi eiga vit at hava ein góðan, óheftan almennan fjølmiðil, sum Kringvarp Føroya við bæði útvarpsrásum og sjónvarpsrásum. Men skipanin við at lata hesa ábyrgdina út til einstøku húsarhaldini hoyrir ongastaðni heima. Sjálvandi verður tað eitt rámaskríggj, hvørja ferð talan er um at hækka kringvarpsgjaldið, tá Løgtingið hevur valt, at Kringvarpið framhaldandi skal vera ein skattainnkrevji eins og TAKS. Hetta er ikki rímuligt. Heldur áttu politikararnir at avtikið kringvarps- gjaldið og givið stovninum eina hóskandi játtan á fíggjarlógini. Ikki bara tí at so vórðu byrðarnar býttar javnari yvir allar skattgjaldarar, so sum Tjóðveldi skjýtur upp – men eisini tí, at soleiðis gera vit við allar aðrar almennar stovnar. Hví skal júst Kringvarpið sjálvt krevja sínar pengar inn? Hví kunnu vit ikki gera tað sama við eitt nú Løgtingið? So kundu tingfólk passandi hækkað hetta gjaldið, hvørja ferð løgtingslønirnar skuldu hækkað. Hetta hevði valla fallið í góða jørð, og hevði sjálvandi heldur ikki verið rímuligt. Kringvarp Føroya er eisini noytt út í kapping við privatu fjølmiðlarnir um lýsingainntøkur. Hetta er við vælsiglisi frá Løgtinginum – hóast tað í grovan stíl er kappingaravlagandi, at ein almennur stovnur, sum er skattainnkrevji, kann fara út í eina so órættvísa kapping við privatu fjølmiðlarnir, sum verða riknir á 100% haldilsligum grundarlag – og sum eindømi í okkara parti av heiminum – púra uttan eitt oyra í almennum stuðli. Men politiski viljin sigur, at um trý ár hevur Kringvarpið ongar lýsingarinntøkur. Tí má politiski myndugleikin taka seg um reiggj og fáa skipað viðurskiftini viðvíkjandi Kringvarpinum. Hesin svarti dagurin hjá Kringvarpi Føroya – og starvsfólkum tess – er í størstan mun eitt symtom upp á politiska undanstøkking heldur enn vánaliga stovnsleiðslu. Í eini grein í Sosialinum týsdagin 25. november um ferðsluóhapp í Hósvík mánakvøldið 24. november er skeivt uppáhald um Landsverk. Í greinini stendur skrivað: “Landsverk vildi ikki salta í gjárkvøldið, men fólk frá Sunda kommunu, ið komu á staðið, valdu sjálvboðin at salta landsvegin á hesum strekkinum til tess at fyri­ byrgja eini størri vanlukku.” Hetta er skeivt. Lands­ verk hevur kannað málið gjølla og er komið fram til, at Landsverk hevði ikki fingið nøkur boð frá løg­ regluni ella øðrum um ferðsluóhappini í Hósvík og var ei heldur biðið um at fara út at salta hetta strekkið. Í Hósvík var ein saltbilur hjá kommununi, og var tí ikki neyðugt at senda boð eftir Landsverki. Vetrarhaldið á Lands­ verki er skipað soleiðis, at landsvegirnir verða hildnir farbarir millum kl.07.00 og 21.00 yrkadagar og millum klokkan 08.00 og 21.00 sunnu­ og halgidagar. Tó verður í serstøkum førum arbeitt longri, eitt nú ísv. neyðsynjarørindi og annað. Landsverk roynir tó altíð at hava so góða kunning um koyrilíkindi sum gjør­ ligt, so ferðslan kann til­ laga seg umstøðunum. Landsverk fekk eingi boð um salting LANdSvERK Eftir at hava kannað møgu­ leikan og leita mær ráð hjá serfrøði um at kæra niðan­ fyri standandi viðgerð er niðurstøðan, at tað ikki let­ ur seg gera. Einasti møgu­ leiki fyri, at stuðulin til dagtilhald kann halda áfram komandi ár er, at broyting­ aruppskot verður sett fram og samtykt, tá atkvøðu­ greiðsla verður um fíggjar­ lógaruppskoti fyri 2009. Hesin seinasti møguleikin verður royndur. Seinastu árini hava pen­ sjonistafeløg, kommunur v. m., havt møguleika fyri at søkja um almennan stuðul til sítt virksemi at reka dagtilhald. Seinastu tvey árini, hava tey, sum søktu og uppfyltu treytirnar, fingið játtað stuðul upp til 70% av sínum virksemi. Eisini í ár var almenn lýsing í bløðunum ið segði frá, at møguleiki var fyri at søkja um stuðul til dagtil­ hald, av játtanini til umsorg­ arararbeiði. Seinasta rætt­ stundis freist at lata um­ sóknina inn var 1. septemb­ er 2008. Kommunur, eldra­ og pensjónistafeløg, sum uppfyltu ásettu krøvini í lýsingini, hava enn eina­ ferð søkt um stuðul í góð­ ari trúgv og við grundaðari vón, at tey í minsta lagi fóru at fáa somu peninga­ upphædd játtaða fyri 2009, sum tey higartil hava fingið. Men soleiðis skuldi ikki verða. Fríggjadagin 12. desember vórðu trý uppskot samtykt, ið skerja fíggjarvánirnar og gerandisdagin hjá pensjónist­ unum. Løgtingsmál nr. 44/2008 avtøka av almenn­ um stuðli til dagtilhald, nr. 45 skerjing av stuðli til heilivág og nr. 46 lækkað prístalsviðgerð av viðbótini frá 4 niður í 3%. Øll hesi uppskotini geva eina saml­ aða sparing fyri landskassan áleið áleið 9,6 mió. Viðgerðin gekk óvanliga skjótt. Landstýrið legði málið fram 3. desember, eftir 1. viðgerð 10. desemb­ er bleiv málið beint í nevnd. Trivnaðarnevndin helt ein fund 11. desember, eingin varð innkallaður og álitið bleiv skrivað sama dag. 12 desember varð 2. og 3. viðgerð av lógarbroyt­ ingunum, tí vikið varð frá øllum tíðarfreistum. Upp­ skotini blivu samtykt við øllum atkvøðunum frá uppmøttu løgtingslimum samgongunar og endaliga avgreidd frá løgtinginum fríggjadagin.. Føroya Løgting er hægsta vald. Tí áliggur tað okkum at umsita tað vald, okkum er litið til, við ábyrgd, nær­ lagni, skynsemi, umhugsni og virðing, mótvegis øllum landsins borgarum. Lógin verður lýst tvær vikur áðrenn árslok at koma í gildi á nýggjári­ num. Hava eldra­ og pen­ sjónistafeløgini, ið higartil hava rikið dagtilhald grund­ að á almenna stuðulin, ábyrgdina av, at uppsagn­ arløn til løntar leiðarar og starvsfólk verður goldin í uppsagnartíðini ? Undir orðaskiftinum kom fram, at kommunur­ nar nú skulu yvirtaka upp­ gávuna at reka dagtilhald­ ini. Sambært kommunu­ stýrislógini skal kommun­ an lata inn fíggjarætlan fyri 2009 og skal hendan vera Innlendismálaráðnum í hendi áðrenn 1. desember. Eingin kommuna í landi­ num hevur av hesi orsøk havt møguleikan, at hava hesa útreiðslu við í rakstri­ num fyri komandi ár. Greitt ábyrgdarbýti skal verða millum land og kommunur. Vit hava komm­ unalt sjálvstýri, og tá upp­ gávur verða fluttar frá land til kommunu, eiga samráð­ ingar at verða um kostnað­ arbýti, áðrenn ætlanin verður framd. Kann landstýriskvinnan í Almannamálum gjøgnum løgtingið áleggja komm­ ununum hesa óvæntaðu eykaútreiðslu, uttan at spyrja kommunurnar ? Hvat hendir um komm­ unurnar siga nei? Mín niðurstøða er, at øll sum hava søkt um stuðul av játtanini til umsorgarar­ arbeiði fyri 2009 eru hildin fyri spott, tí tey hava søkt um stuðul undir skeivum fortreytum. Somuleiðis hevur komm­ unala sjálvstýri fingið eitt skot fyri bógvin, tí komm­ ununar nú fáa at vita, at bólturin liggur hjá teimum, hóast tær als ikki hava leikt við í dystinum. Viðvíkjandi stuðli til umsorgarararbeiði løgtingsmaður KÁRI P. HøjgAARd