mánadagur 22. desember 2008síða 18

18 Nr. 246 - 22. desember 2008 Fyrst av øllum við eg takka Sámali Matras Kristiansen fyri at hann birtir upp undir kjak um kommunalar samanleggingar. Tað er sjálvt endamálið við blað­ num og er sjálvandi kærkomið. Sámal Matras Kristian­ sen setir mær 14 spurn­ ingar, sum eg eftir føri­ muni vil svara so sakliga eg dugi. Eg havi givið út tvey bløð um kommunalar samanleggingar í ár. Tað sær tíverri ikki út til, at Sámal hevur sæð fyrra blaðið, sum kom út í mai, og sum fevndi um komm­ unurnar í Eysturoynni og Klaksvík. Hevði hann tað, so var ikki neyðugt at svara fleiri av hesum spurningum. Viðvíkjandi arbeiðshátt­ inum hjá Gallup, havi eg fult álit á hesum stovni. Tað ið Gallup vil leka út um smálutirnar í sjálvari kanningini verður prentað niðanfyri og er skrivað av Ellindi Egilstrøð, stjóra í Gallup Føroyar: Hey Jústinus, Vísandi til telefonsam­ røðu okkara millum í dag. Kanningarnar eru gjørd­ ar eftir Gallup leisti, tó við eyka interviewum í hvørj­ ari kommunu sær. Í kanningini um komm­ unusamanleggingar frá mars 2008 eru 570 inter­ view gjørd í teimum økjum tann kanningin fevnir um og hendan frá september 2008 eru 586 interview gjørd í teimum økjum hend­ an kanningin fevnir um. Samlað 1156 interview. Tølini eru vektað eftir Gallup leisti. Vinarliga Gallup Føroyar Teir 14 spurningarnir sum eru settir av Sámal Matras Kristiansen, hereftir stytt SMK, verða svaraði í tí raðfylgju hann setti teir í bløðunum. (SMK): Hvussu er kann­ ingin skrúvað saman? Í mars vóru í ár 570 interview gjørd í Klaks­ víkar kommunu, øllum sjey kommunum í Eystur­ oynni og Streymoyarpart­ inum av Sundakommunu. Í september í ár vóru 586 interview gjørd 16 komm­ unum í vestara og syðra partinum av landinum, fevnandi um Vestmanna kommunu, Kvívíkar komm­ unu, Tórshavnar kommunu, Skopunar kommunu, Sands kommunu, Húsa­ víkar kommunu, Skála­ víkar kommunu, Hvalbiar kommunu, Tvøroyrar kommunu, Hovs komm­ una, Porkeris kommuna, Vágs kommuna og Sumb­ iar kommuna. (SMK): Hvussu nógvar borgarar hevur JLE biðið Gallup um at spyrja totalt? Kanningin byggir á 1156 interview í frammanfyri nevndu kommunum. (SMK): Hvussu nógv eru vorðin spurd í hvørjari kommunu? Er á nakran hátt tikin hædd fyri aldursbýti, kynsbýti ella geografiskum býti innan­ hýsis í kommununum? Spurningurin frá mær til Gallup er hvørja støðu borgararnir í teimum ymisku kommununum hava til samanleggingar. Vilja fólk hava samanlegg­ ingar, og hvørjar møguleik­ ar síggja tey fyri sær. Hvussu Gallup í smálutum ber seg at at fáa hesar spurningar, havi eg ikki ávirkan á og eg havi fult álit á stovninum, sum arbeiðir eftir sama leisti í Føroyum, sum hann ger aðrastaðni í heiminum. (SMK): JLE endurgevur í temablaðnum úrslit fyri Tórshavnar kommunu, Vest­ manna kommunu, Kvívíkar kommunu, allar kommunur í Vága sýslu, allar komm­ unur í Sandoyar sýslu – uttan Skúvoyar kommunu – og allar kommunur í Suðuroyar sýslu. Merkir hetta, at ongi úrslit fyriliggja fyri Skúv­ oyar kommunu, allar Norð­ oyggjar, alla Eysturoynna umframt Sunda kommunu? Um Sámal hevði hevði lisið fyrra temablaðið frá mai, so var spurningurin óneyðugur. Tað fyriliggja úrslit fyri Klaksvíkar kommunu, alla Eystur­ oynna, umframt Sunda kommunu. Skúvoyggin er ikki við í kanningini, og eg ivist í at stakroyndir millum teir 49 skúvoyingarnar, sum búðu har 1. januar í ár sambært Hagstovuni vildu broytt útslitið munandi. (SMK): JLE nevnir sjálvur, at hann hevur biðið Gallup gjørt kann­ ingar í einum øki samsvar­ andi við 30.000 íbúgvum, og svarar hetta væl til, at Norðoyggjar, Eysturoy, Sundalagið og Skúvoyar kommuna ikki eru kannað? Er hetta rætt skilt? Hetta er tíverri ikki rætt skilt, eg vísi til fyrra tema­ blaði, sum var borið út í øll 17.700 húsarhøldini í Før­ oyum í mai. Har vóru Eyst­ uroyggin og Klaksvík. Skúvoyggin er ikki við í kanningini. (SMK): Um JLE svarar undanfarna spurningi játt­ andi – at hesar kanningar ikki fyriliggja – hvussu er JLE so komin til niðurstøð­ unar á síðu 3, at Skúvoyar kommuna ynskir tað sama sum hinar kommunurnar í Sandoyar sýslu? Skúvoyggin er ikki við í kanningini, og eg veit ikki hvat Skúvoyggin ynskir. Skúvoyar Kommuna verð­ ur ongantíð einsamøll ein burðardygg eind eftir tí leisti, sum landsstýri hevur lagt út við um kommunalar eindir. (SMK): Norðoyggjarnar ynskja at vera ein komm­ una og ikki t.d. saman við kommunum í Eysturoy? Eysturoyggin – umframt Sundalagið – ynskir at skipa seg í eina kommunu? Eru fuglfirðingar, gøtu­ fólk, leirvíkingar, strand­ ingar, toftafólk, eiðisfólk og sundafólk spurd um hetta? Øll frammanfyri nevndu eru spurd um hetta í fyrra temablaðnum frá mai. (SMK): Hvussu sam­ pakkar ein samanlegging av Sandoynni og núverandi Tórshavnar kommunu við, at 48 % av teimum spurdu í Tórshavnar kommunu ikki ynskja, at kommunan verð­ ur víðkað, meðan einans 36 % ynskja eina víðking? Tórshavnar Kommuna hevur gingið á odda í samanleggingum og fólkið í Havn er enn ongantíð spurt eftir viðvíkjandi hesum samanleggingum. Við føstum sambandi er styttri millum Skopun og Havn­ ina, enn tað er millum Skopun og Dal. Tað er nátt­ úrligt at hugsa sær, at Sand­ oyggin verður ein partur av Havnini, serliga tá ið polit­ iska uppleggið til saman­ leggingar er, at eindirnar skulu verða burðardyggar, hvat ikki kann sigast um Sandoynna í dag. Við føst­ um sambandi gerst Sand­ oyggin nærmasta vakstra­ røkið hjá miðstaðarøkinum. (SMK): Hvussu kemur JLE til ta hábærisligu niðurstøðu, at sandoyingar ynskja samanlegging við Tórshavnar kommunu, tá einans 20 % í Skopunar kommunu, 18 % í Sands kommunu, 28 % í Skála­ víkar kommunu, 13 % í Húsavíkar kommunu og eitt óupplýst prosenttal í Skúvoyar kommunu sambært kanningini ynskja hesa samanlegging? Her er talan um eina met­ ing frá míni síðu. Tað nýggja í Gallupkanningini er, at sandoyingar vilja saman í eina kommunu. Hetta var óhoyrt fyrr. Her sær tað út sum almenna fráboðanin um kommunu­ samanleggingar hava flutt støðuna hjá fólki. Sam­ røður við borgarstjórar í Sandoynni, sum hava mill­ um ein fjórðing og ein triðing av atkvøðunum aftanfyri seg vísa, at tá ið fasta sambandið er komið um Skopunarfjørð, verður tað náttúrligt hjá sandoying­ um at gerast ein partur av miðstaðarøkinum. SMK hevur rætt, hendan niður­ støða kann ikki byggjast á Gallupkanningina eina. (SMK): Hvussu kemur JLE til ta niðurstøðu, at suðuroyingar ynskja at skipa seg sum ein komm­ una, tá 44 % av Vágbing­ um ynskja tvær kommunur, meðan einans 32 % ynskja eina felags kommunu fyri alla oynna? Tað er bara í Vági, at tað eru fleiri sum ynskja tvær kommunur í Suðuroynni heldur enn eina. Í øllum hinum kommununum, Famjin, sum ikki var við í kanningini undantikið, eru tað fleiri av teimum spurdu, sum eru fyri, at oyggin skal leggjast í eina kommunu heldur enn tvær. Tølini fyri einari felags kommunu sóu soleiðis út. 79 % í Sumba, 74 % í Hovi, 71 % á Tvøroyri, 62 % Hvalba og 41 % í Porkeri og 32 % í Vági. (SMK): Hvussu sam­ pakkar ein samanlegging av Vestmanna og Kvívík við einari samanlagdari Vága kommunu, at einans 28 % av vestmenningum og einans 24 % av kvívík­ ingum halda hetta vera eina góða loysn? Meðan 23 % av vestmenningum og 26 % av kvívíkingum halda tað vera best við einari sjálvstøðugari felagsskommunu á Vestur­ streymoy? Og meðan 24 % av vestmenningum og 18 % av kvívíkingum ynskja eina felags samanlegging við Tórshavn? Talan er um tendensir ella ábendingar. Kanningin vísir eitt nú at fleiri í Vest­ manna ynskja Vágarnar upp í eina stóra kommunu, heldur enn eina felags­ kommunu við Kvívík eina. Munurin er lítil, men hann er har. Fólkaatkvøða var í Vestmanna við seinasta løgtingsval um kommunu­ samanleggingar. Hendan vísti, at fólk í Vestmanna valdi Streymoynna fram um eina beinleiðis saman­ legging við Havnina. Gallupkanningin vísir, at fleiri hella til eina stór­ kommunu saman við Kvívík og Vágunum. Tað er rætt, at tvey prosent fleiri kvívíkingar at fara saman við vestmenningum enn vágamonnum. Hinvegin útiloka kvívíkingar als ikki møguleikan fyri eini sam­ anlegging saman við Vágunum og Vestmanna. (SMK): Hevur JLE gjørt sær far um ta risastóru hagfrøðiligu óvissu, ið er innbygd í Gallup­kanning­ um, ið ger, at tað ikki kann dragast ein greið niðurstøða út frá tølunum? Opiniónskanningar eru stakroyndir millum fjøld­ ina, sum síðan matematiskt verða vektaðar. Sjálvandi liggur ein óvissa aftanfyri slíkar kanningar, men vit hava ikki aðrar. Slíkar kanningar vísa seg at vera sera brúkbarar og hygg bara eftir hvussu væl tær mangan passa til løgtings og fólkatingsval. Endamálið við báðum temabløðunum er júst at birta upp undir kjak og tað verður kjakið, sum kemur at flyta støðuna hjá fólki. Gleðilig Jól øll somul og gott kjak. Svar til Sámal Matras Kristiansen um kommunukanning justinus@olivant.fo Jústinus Leivsson eidesgaard Løgtingið hevur nú beint fyri jól strikað allan stuð­ ulin 4 mió kr. til eldra­ dagtilhald. Við hesum væntar løgtingið, at kommunurnar taka á seg uppgávuna at fíggja dagtilhaldini. Kommunalu fíggjarætl­ anirnar vórðu samtyktar og latnar landsstýrinum farna mánaðarskiftið, og eingin limakommuna hevur lagt upp fyri hesum meirútreiðslum til dagtilhald. Kommunusamskipan Føroya hevur fyri lands­ stýrinum harðliga átalað óvanan at áleggja komm­ ununum nýggjar útreiðsl­ ur uttan nakra fráboðan ella samráðing yvirhøvur. Kommunusamskipanin hevur eisini harðliga átal­ að, at landsstýrið tilvitað flytur undirskot í lands­ kassanum yvir í komm­ unukassarnar. Kommunurnar skulu nú finna nýggja fígging til endamálið eins og skipa dagtilhaldini av nýggjum sum kommunalt ábyrgd­ arøkið. Nær hetta arbeiðið er liðugt, og um ella nær fígging er fingin til vega í einstøku kommununum, er ómøguligt at siga nakað ítøkiligt um. Avleiðingin er, at kommunurnar onga trygd kunnu veita fyri, at dag­ tilhaldini eru opin eftir nýggjár. Helst verða nøkur stongd, tí eingin fígging er til taks. Komm­ unurnar kunnu heldur ikki veita trygd fyri, at verandi virksemið kann halda fram á sama støði. Allar kommunur vilja skipa teir bestu karmarnar fyri teimum eldru, tað verið seg teimum, sum hava brúk fyri røkt, og teimum, sum enn eru virkin. Dagtilhaldini skapa trivna og lívs­ góðsku, og tí vónar Kommunusamskipanin, at kommunurnar onkurs­ vegna megna at skipa so fyri, at dagtilhaldini kunnu halda fram. Men Kommunusam­ skipanin harmast almikið um, at løgtingið og lands­ stýrið hava tveitt dagtil­ haldini og teir mongu eldru borgararnar, sum hava stóra gleði og stórt gagn av hesum serstaka tilboði, út í óvissu. Hetta var vána gáva at geva teim eldru til jóla. Dagtilhald til eldri verða stongd www.ksf.fo Kommunu­ samsKipan Føroya viðmerkingar