mánadagur 29. desember 2008síða 29

Nr. 248 - 29. desember 2008 29 Sum yrkisfelag hjá 7 av 8 teirra, ið hava fingið hoyringsskriv um uppsøgn, vil Starvs­ mannafelagið koma við hesi almennu áheitan: Starvsmannafelagið harm­ ast almikið, at tað skuldi koma so vítt, at limir okk­ ara hava fingið hoyrings­ skriv um uppsøgn handað. At skerja ein stovn, ið frammanundan er skorin inn á bein og longu í dag tørvar fleiri starvsfólk, er høpisleyst. Hevur verið trupult at røkt skyldurnar áður, so hvanan verri her­ eftir, verður avgerðin ikki endurskoðað. Kringvarp Føroya, okk­ ara einasti almenni fjøl­ miðil, ið skal virka óheftur og borga fyri dygd og um­ boða okkum øll á ein nøkt­ andi hátt, tolir als ikki hesa skerjing! Tey starvsfólk, ið nú sita við hesum skrivum um høg­ tíðina, hava tænt stovnin­ um í mong ár og hava ikki uppiborið hesa lagnu. Flestu teirra hava fá ár eftir á arbeiðsmarknaðinum og er hetta vána tøkk at bera teimum, ið hava grundlagt og bygt upp útvarp og sjónvarp okkara. Hvat er endamálið við ikki at vilja stuðla okkara einasta almenna miðli? Er tað at skerja frælsan tíðindaflutning? Er tað at niðurpína programvirksemið, sum er meginparturin av sendi­ tíðini og týðandi partur av Public Service skylduni? Er tað at vísa, at tað almenna torir at skerja almenn størv, nú privatu virkini tíverri hava verið noydd at skerja teirra starvsfólkahóp? Er tað ikki ein alneyðugur glotti í hesum tíðum, at vit hava tíðindi og sendingar at varpa ljós á viðurskifti, ið hava okkara allra áhuga og kunnu vera við at broyta og betra um støðuna? Er kunning og at grava eftir orsøkum til viðurskift­ ini ikki ongantíð tíðningar­ miklari enn í truplum tíðum? Eftirlit og stýring av almennu íløgunum og raðfestingunum er prógvað so neyðug sum aldri áður, og her tørvar okkum eitt vælmannað Kringvarp. Er okkara 4. statsvald veingjaskert, tess minni alment eftirlit og møgu­ leikar at fáa til vega neyð­ uga kunning til broytingar­ møguleikar. Starvsmannafelagið heitir tí inniliga á tykkum, um at finna aðra loysn enn at siga starvsfólki upp. Hesar tíðir eru eisini serstakliga lítið hugaligar at verða sendur út í starvs­ loysi ­ ikki at tað nakrantíð er tað. Ikki tykkum at siga, so hevur missur av sínum starvi, stóra ávirkan á tann einstaka og eisini sam­ felagsliga kann tað fáa djúptøknar avleiðingar. Tær avleiddu avleiðingar­ nar, kunnu kosta okkum øllum so mikið meira. Í mun til tað konkreta, ið tey sjey hava skrivað í vala­ skrivinum til Kringvarps­ stýrið, verður m.a. víst á, at samstundis sum tey hava fingið hoyringsskriv, so verður sókt eftir journalisti at seta í seinasta lagi 01.02.09 Hetta kann ikki vera rætt. At siga dugnaligum fólki úr starvi og so søkja eftir øðrum? Alt annað enn at strika hasa lýsing er burtur úr vón og viti! Og merkir hetta í roynd og veru, at tað er peningur tøkur, hóast alt? Eisini vísa tey á, at ikki er roynt at kanna møgu­ leikarnar fyri størvum í niðursettari tíð ella øðrum møguleikum, ið eru verdir at troyta, áðrenn fólk fáa hoyringsskriv um uppsøgn. Harafturat vil Starvs­ mannafelgið viðmerkja at sparingin fyri 2009 við at handa hesum 8 hoyrings­ skriv um uppsøgn, er ser­ stakliga avmarkað. Tey hava øll starvast so leingi hjá Kringvarpi Før­ oya, at tey hava øll fulla uppsaganrtíð. Henda er 6 mánaðir umframt fulla summarfrítíð og 6. frívik­ una og onnur gjøld, sum avspáking v.m. So sparingin er so sera avmarkað, í mesta lagi góð­ ar 3 mánaðir komandi ár. Vit heita eisini staðiliga á Føroya Løgting um at samtykkja at kringvarps­ gjaldið verður tikið inn yvir skattin alt fyri eitt. Hetta er bæði ein soli­ darisk avgerð og skipan og sum eisini tryggjar at okk­ ara almenni miðil kann virka sum Public Service stovnur. Tað tykist annars, sum hava vit verið dugnalig at samrátt okkum til ikki minni enn eini 30% í lønar­ hækkin seinnu árini. Hevði tað verið so væl. Tað er samlaði lønar­ massin í kringvarpinum, ið er vaksin hesi 30 % og eru tað ikki limir okkara, ið hava fingið 30 % í lønar­ hækking og ei heldur bera bróðurpartin av hesi hækking. Tað er tó sera álvarsamt, at ein stovnur skal avhalda lønarhækkingar og ikki hava møguleikan at fíggja hesa. Tað er reelt at binda fakfeløgini niður og stýra, so at lønarhækkingin fær ta avleiðing, at okkara limir antin missa sína størv ella at stovnurin gerst undir­ mannaður. Skilji tað, hvør ið skilja vil. Vit kunnu ikki góðtaka hesa niðurbinding. Starvsmannafelagið mælir staðiliga pørtunum at seta seg niður at finna eina virðiliga loysn á máli­ num. Hoyringsfreistin er úti 14.01.09 og tí er rúm tíð, at partarnir kunnu arbeiða við málinum. Tað er so sanniliga eisini í hesum døgum, at tað neyðugt at lyfta í felag og finna skilagóðar loysnir. Opið bræv til leiðslu og stýrið Kringvarpsins - og ikki minst politiska myndugleikan Selma Ellingsgaard, forkvinna StarvSmanna­ felagSinS vegna Nú tíðirnar versna, verða fólk søgd úr starvi bæði her og har. Einki løgið er í hesum, tí tá raksturin ikki hongur saman longur, má okkurt munagott gerast, so fyritøkan ikki fer fyri bakka. Tað sum tó er undr­ unarvert er arbeiðslagið, ið nýtt verður, tá hetta verður gjørt. Hóast avvarandi fakfeløg siga, at rætt er farið fram samsvarandi sáttmálum, hongur ikki saman moralskt. Menniskju, sum eru byrjað blaðung á einum stovni og hava tænt har eitt langt lív, verða tveitt út eini 5 – 10 ár undan eftir­ lønaraldri og hava ongan verðsins møguleika at finna sær nýtt arbeiði. Tey eru liðug á arbeiðsmarkn­ aðinum, tí førleikarnir, tey hava fingið við í skjáttuna frá fyritøkuni, kunnu ikki nýtast til nakað skilagott. Framda valið, hvør skal út og hvør ikki, tykist mangan tilvildarligt. Eing­ in starvsfólkapolitikkur er, og eingin veit tískil, hvussu er valt. Er tað starvsaldur, fakligur førleiki, lønarkostnaður, klókskapur ella býttleiki, hevur viðkomandi hildið seg væl í ogn við skeivar persónar, ella er tað okkurt heilt annað, sum ger seg galdandi, tá veljast skal. Dúgliga verður gitt. Í tíðini fólk hava verið í starvið, hava tey ongantíð fingið at vita, hvat tey hava gjørt rætt ella skeivt, hvat er gott ella minni gott, so tey kundu ment seg innan økið, har tey eru minni væl fyri, og tí ognað sær teir førleikar, sum kravdust, tikið skeið, eftirútbúgving, broytt atburð um tað var neyðugt o.s.fr. Í sálarfrøðini verður sagt, at fólk fata bert 10% av tí, sum sagt verður við tey, restina, 90%, fata tey út frá atburði, kropsburði, tóna­ lagi á røddini o.s.fr. Boð­ skapurin til starvsfólkið, sum eftir situr á slíkum stovni, er tí heilt greiður. Starvsaldur hevur onki at siga her í fyritøkuni, og leiðslan tekur ikki ábyrgd av sínum starvsfólki. Tit fáa heldur ikki at vita hvørjar førleikar, vit leggja áherðslu á. Tá vit meta ikki at hava brúk fyri tykkum longur, verða tit tveitt á dyr. Undarligt annars at ein leiðsla kann fáa eitt óskriv­ að blað til arbeiðis, og so siga viðkomandi upp 40 ár seinni, tí tey tá ikki hava førleikarnar, sum krevjast at arbeiða í fyritøkuni. Spurningurin er tí, hvør er ódugnaligur, og átti leiðsl­ an heldur at staðið fyri skotum, tí teir hava ikki megnað at ment førleikan hjá sínum starvsfólkum til tað, stovnurin hevur brúk fyri. Ein dugnalig leiðsla eigur at fara inn í eitt mennandi samskifti við starvsfólkið, eisini tá uppsagnir eru á dagsskrá. Hetta krevur tó sín mann, og flestu leiðslur megna hetta ikki. Tær tora snøgt sagt ikki, at seta seg yvirav starvsfólkinum, og greiða frá støðuni, uppsøgnini og møguleikum annars. Tí kemur uppsøgnin oftani á ein ófantaligan hátt, har starvsfólk nærum verða biðin um at skrubba av frá degi til dags. Tað kundi jú verið at fleiri eru áhugað at fara niður í hálva ella kvart tíð, kanska onkur vil sleppa í farloyvi til lestur, at ansa ommu og abbabørnum, sjúkum, kanska onkur hevur hug at gevast nøkur ár undan eftirlønaraldur, at flyta til annað arbeiðsøki o. s.fr. Møguleikarnir eru fleiri, men verða ikki troyttir, tí leiðslan er ódugnalig, stutt og greitt. Nevndirnar, sum skulu eitast at hava eftirlit við leiðsluni á einum stovni, eru eins ódugnaligar. Tær eru ikki førar fyri at seta fram krøv um m.a. ein starvsfólkapolitikk, men eru bert har, ofta valdar í “venners vold” og sjáldan sambært førleikum. Franskmenn høvdu undir 1. veraldarbardaga eina skipan teir nevndu fyri decimering. Um ein herdeild kom aftur og hevði tapt ein bardaga, vóru teir menn, sum enn vóru á lívi, stillaðir á rað. Yvirmenninir gingu síðan fram og skutu 10. hvønn mann av sínum egnu. Boðskapurin var greiður, vinn! “Rule by fear” verður hetta nevnt á enskum, og var hesin leiðsluháttur nógv nýttur fyri 100 árum síðani. Í Føroyum verður hann tó nýttur enn. Uppsagnir og vánaligar leiðslur Jóhan J. JakobSen Ljós runt um vatnið í Vági, ja og hvat so? Tað er væl, tað teir persónar hugsa, sum nú eru farnir í hernað ímóti hesum arbeiði og vilja knúsa tað sundur, ja tað sum skuldi verða ein gáva til okkum øll sum búgva her í Vági. At eg seti meg niður og skrivi nakrar reglur um hetta, geri eg fyri at vísa mína tøkk til teir menn sum hava gingið í regni, kava og stormi har vesturi á Eiðinum og gjørt sítt fyri at hesi ljós skuldi lýsa, nú jól, og nýggjár vóru í hondum. Tað fyrsta eg hugsi um, tá eg síggi, hvat er við at henda við ljósinum vesturi á vatninum í Vági er tann tíðin eg var í Svøríki, har eg sjálvur arbeiði hjá kommununi. Eg var ein av teimum sum var við til at rudda og halda býin reinan, so at tey sum høvdu valt at seta búgv har, altíð kundi gleðast um, hvussu reint, og væl alt var hildið. Tað sum eg kanska minnist allar best, var hvussu alt fekk frið. Aldrin kann eg minnast, at eg nakrantíð kom fram á eitt brotið ruskílat ella eina brotna lampu av nøkrum slag, og tað var líkamikið, um tað hevði verði dansur ella nakað annað ball í býnum. Tí undrar tað meg eitt sindur, at vit sum búgva her á hesum stað, ikki kunna gleðast á ein líka hátt, og ikki minst verða líka góð við okkara stað, sum eg upplivdi at tey vóru við sín bý, har eg arbeiði í Svøríki. Eg vóni at tey sum hava gjørt tað ljótu ger vesturi á Vatninum í Vági, vilja blíva avdúkaði sum skjót­ ast, so at tað ikki hendur aftur. Ljós runt um vatnið í Vági gudmund larSen Y viðmerkingar