mánadagur 5. januar 2009síða 27

Nr. 2 - 5. januar 2009 27 tíðindi mark­naði­num annars. Hon vísi­r á, at tá vi­t fi­ngu broyttu útlendi­ngalógi­na í fjør summar, og útli­t vóru ti­l, at tørvuri­n á arbei­ðsmegi­ k­ri­ng um á vi­rk­junum k­ans­ k­a k­undi­ loysast, rendu ei­si­ni­ vi­rk­i­ni­ seg i­nn í lemj­ andi­ fíggjark­reppuna, sum hevur dri­gi­ð so nógvar óvi­s­ sur vi­ð sær. ­ Trupullei­k­i­n hjá fi­sk­a­ vi­rk­junum er, at tey hava ongan peni­ng tjent í flei­ri­ ár, og tí er avmark­að, hvat tey k­unnu gera, nú mark­­ naðarútli­ti­ni­ í løtuni­ eru so óvi­ss. Stjóri­n í Vi­nnuhúsi­num vísi­r á, at tá nøk­ur vi­ður­ sk­i­fti­, sum vi­rk­i­ni­ hava dri­g­ i­st vi­ð í flei­ri­ ár, nú k­ansk­a k­undu veri­ð loyst, eru tað onnur tyngjandi­ vi­ðursk­i­fti­, i­ð li­ggja ti­l bága fyri­ menn­ i­ng og framburði­. ­ Í stuttum k­ann si­gast, at fyri­treyti­rnar hava i­k­k­i­ veri­ð vi­ð fi­sk­aframlei­ðsl­ uni­ – hvørk­i­ í undanfarnu árum, og tað eru tey ei­ held­ ur í løtuni­, nú altjóða fíggjar­ k­reppan seti­r síni­ spor á so mongum øk­jum. Økt kapping Mari­ta vísi­r á, at aðrar før­ oysk­ar vi­nnufyri­tøk­ur ei­si­ni­ hava merk­t ei­na øk­ta k­app­ i­ng úr útlandi­num, nú tað trei­ngi­st um hjá k­appi­ngar­ neytunum í ok­k­ara granna­ londum. ­ Vi­t hava sæð hesa k­app­ i­ng, tá ei­tt nú útbjóði­ngar eru farnar fram her hei­ma. Útlendsk­ar tænastufyri­tøk­­ ur, sum tek­na og ráðgeva, hava í størri­ mun enn áður bjóðað seg fram í k­appi­ngi­ni­ vi­ð føroysk­u fyri­tøk­urnar. Hon fegnast annars um, at landsmynduglei­k­arni­r í Føroyum hava ásannað, at almenna byggi­vi­rk­semi­ i­k­k­i­ sk­al mi­nk­ast munandi­, tó at fíggjarli­gu útli­ti­ni­ eru broytt. ­ Hetta er at fegnast um, nú lík­t er ti­l, at pri­vati­ mark­­ naðuri­n vi­ð sethúsabyggi­ng at k­alla er steðgaður upp. Fíggi­ngarstovnarni­r eru sera varni­r, tí í løtuni­ er i­lt at spráa um, hvussu gongdi­n fer at verða. Ei­ngi­n vei­t, hvussu lei­ngi­ afturgongdi­n fer at standa vi­ð, og ei­ngi­n vei­t, nær vi­t k­oma á botn, um man so k­ann si­ga. Mari­ta heldur k­orti­ni­ i­k­k­i­, at fólk­ ei­ga at vera negati­v bara fyri­ at vera negati­v, sum hon tek­ur ti­l. ­ Vi­t mugu síggja í eyg­ uni­, at vi­ðursk­i­fti­ni­ eru broytt – og at i­lt er at spáa um gongdi­na bei­nt í løtuni­. Góðar fyritøkur Spurd, um hon sum stjóri­ í Vi­nnuhúsi­num hoyri­r nógv graml um, at vi­nnufyri­tøk­ur hava trupullei­k­ar vi­ð li­k­vi­­ di­teti­, tí fíggi­ngarstovnarni­r eru so fastlasti­r og trek­i­r, si­gur hon: ­ Nei­, eg haldi­, at slík­ar søgur hoyrast mei­ra frá pri­vatfólk­i­ enn vi­nnufyri­­ tøk­um. Eg trúgvi­, at fígg­ i­ngarstovnar k­onsentrera seg mei­ra um tær góðu fyri­­ tøk­urnar, sum í løtuni­ eru vi­ðsk­i­ftafólk­ hjá stovnunum enn um at fara út í nýggjar verk­ætlani­r. Hon heldur, at ei­n orsøk­ ti­l stóra varsemi­ í løtuni­ er, at dansk­i­ bank­apak­k­i­n, sum k­om í heyst, bert er galdandi­ í tvey ár, og at óvi­ssan um, hvat hendi­r, tá henda tíði­n er li­ði­n, sk­apar varsemi­. ­ Lík­t er tó ti­l, at tíði­n, hesi­n pak­k­i­ verður galdandi­, verður longd, og at hetta k­ansk­a fer at lata upp fyri­ størri­ rásarúmi­. Ymiskt hegni Mari­ta vísi­r á, at summar fyri­tøk­ur í størri­ mun enn aðrar hava duga at sæð og lagt upp fyri­ støðuni­, sum fíggi­ngarstovnar eru k­omni­r í, meðan aðrar fyri­tøk­ur hava veri­ð mi­nni­ fyri­rei­k­að­ ar. ­ Fíggjark­reppan hevur ført ti­l, at efti­rspurni­nguri­n efti­r vørum og tænastum er mi­nk­aður, og hetta merk­i­r aftur, at bæði­ fíggi­ngar­ stovnar og fyri­tøk­ur annars eru vorði­n mei­ra vari­n. Tað er samanfall mi­llum hesi­ vi­ðursk­i­fti­ sum ger, at áhug­ i­n at fíggja i­k­k­i­ er so stórur í løtuni­, leggur hon aftrat. Stjóri­n í Vi­nnuhúsi­num fegnast annars um, at støðan hjá fíggi­ngarstovnunum eft­ i­r øllum at døma er góð, og at k­ervi­num i­k­k­i­ vantar li­k­­ vi­di­tet. ­ Bank­apak­k­i­n hevur nak­rar áseti­ngar um, hvussu nógv útláni­ni­n k­unnu øk­j­ ast, og hetta er i­valeyst ei­n orsøk­ ti­l tað varsemi­, sum vi­t síggja í løtuni­, har fígg­ i­ngarstovnar k­onsentrera seg um tær góðu fyri­tøk­ur­ nar, si­gur Mari­ta Rasmus­ sen. vinnuni - Fíggjarkreppan úti í heimi saman við lækkandi gjaldoyravirði hjá okkara kappingarneytum ger, at framleiðsluvinnan er í eini truplari tíð, sigur Marita Rasmussen Broytt tryggingarviðurskifti Manni­ngarfeløgi­ni­ hava síðan ár 2000 havt ei­na felags samlagstryggi­ng fyri­ li­mi­r sínar. Fi­sk­i­mannafelagi­ð hevur nú gjørt av at tryggja sínar li­mi­r hjá ALKA í Danmark­. Sum sk­i­lst, er hendan avgerð ti­k­i­n av fak­felagspoli­ti­sk­um orsøk­um. Á aðalfundi­ í Føroya Sk­i­para­og Navi­gatørfelag segði­ formaðuri­n, Eyðstei­n Djurhuus, at avgerði­n hjá FF ávi­rk­ar felags tryggi­ngi­na rætti­li­ga nógv, tí li­mi­rni­r í FF í mi­ðal eru 13 ár yngri­ enn resti­n. ­ Kostnaðuri­n av tryggi­ngi­ni­ hæk­k­ar nevni­li­ga 6%, hvørja ferð mi­ðalalduri­n hæk­k­ar vi­ð ei­num ári­, segði­ hann. Feløgi­ni­, sum nú eru efti­r í sk­i­pani­ni­, hava samráðst vi­ð flei­ri­ vei­tarar um ei­na hósk­andi­ sk­i­pan, nú fyri­treyti­rnar eru so nógv broyttar. ­ Sáttmáli­ er gørdur vi­ð LÍV um ei­na tryggi­ng, har útgjaldi­ð vi­ð deyða er 700.000 k­rónur vi­ð 50 ára aldur, og hetta læk­k­ar so vi­ð 25.000 k­rónur fyri­ hvørt ár. Útgjaldi­ð vi­ð hætti­sli­ga sjúk­u er nú 100.000 k­rónur.