týsdagur 18. september 2001síða 5

8 Nr. 179 - 18. september 2001 Nr. 179 - 18. september 2001 9 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Tann samhaldsfasta samfelagsáskoðanin er í stóran mun sett til viks hjá hesum lands- stýrinum, hóast smávegis batar eru hendir. T.d. er fólkapensjón hækkað nakað, og harafturt verður Landssjúkrahúsið útbygt í hesum árum. Men í staðin fyri at menna tað samhaldsfasta í samfelagsskipanin gongur alt meiri og meiri á tað øvugta borðið, sum vit síggja í brúkara- gjøldum og privatiseringum. Hesum politikki tekur Javnaðarflokkurin ikki undir, og tað kom greitt til sjóndar á landsfundi hjá flokkinum nú um vikuskiftið. Fundurin tekur tí undir við nýggja valskránni hjá flokk- inum, sum setur vælferðina hjá fólki í fremstu røð. Sitandi hevur sett fullveldismálið í fremstu røð og onnur átrokandi mál eru annaðhvørt ikki raðfest ella eru raðfest aftarlaga. Víst hevur samgongan sett sær fyri at fara at byggja eitt ellis og røktarheim í Norðurstreym- oy, men enn er spakin ikki settur í jørðina, og fleiri ár fara at ganga, áðrenn nakar kann flyta inn. Ímeðan gerst røðin av okkara gomlu, sum vilja ella mugu á ellisheim alsamt longri. Javnaðarflokkurin hevur tí sett sær fyri, at kemur hann í landsstýrið eftir næsta val, skulu 160 ellisheimspláss byggjast næstu fýra árini. Somuleiðis er flokkurin, um hann fær undir- tøku, sinnaður at taka eitt dyggiligt stig í sam- band við eftirlønina hjá pensjónistum okkara. Hetta landsstýrið hevur í fleiri ár lovað, at eitt uppskot til eina nýggja pensjónsskipan skuldi leggjast fram, men tað er ikki komið undan kavi í Almanna og heilsustýrinum enn. Og tað kunnu vit bara fegnast um, um tað skuldi gerast eftir leisti fólkafloksins um eina fólkatrygging. Ein av høvuðsstólpunum í vælferðarskipanini er heilsuverkið, og á hesum øki ásannar javn- aðarflokkurin, at ein veruligur heilsupolitikkur má stingast út i korti. Ein politikkur, sum byggir á fyribyrging, upplýsing, og eitt væl- virkandi heilsuverk, og ikki eitt heilsuverk, sum er so undirmett á játtanum, at arbeiðið er ein kapprenning ístaðin fyri røkt. Stóri spurn- ingurin er so, um flokkurin dugur at fáa henda politikk á dagsskránna undan valinum, sum í seinasta lagi verður í apríl næsta ár. DAGSINS MEINING Sosialurin Fólkið i fremstu røð »Fólkið fyrst« Landsfundur Javnaðarflok- sins tekur av fullum huga undir við valskrá Javnað- arfloksins undir slagorð- inum »Fólkið fyrst«. Landsfundurin heldur, at tað er í tøkum tíma, at lívskorini hjá fólkinum - sum hetta seinasta valskeiðið í stóran mun eru skúgvað til viks - verða sett ovast á politisku dagsskránna. Heilsuverkið skal endurreisast Landsfundurin ásannar, at eitt væl virkandi heilsuverk er hornasteinurin í okkara vælferðarskipan. Tí skal heilsuverkið endurreisast. 160 røktarheimspláss Minst 160 nýggj ellis- og røktarheimspláss gjøgnum fýra ár. Hesa stevnu hevur Javnaðarflokkurin raðfest ógvuliga høgt í nýggju valskránni. Tað fegnast landsfundurin um. Minst 10 túsund í pensjón Eisini fegnast landsfund- urin um, at Javnaðarflokk- urin hevur sett sær fyri, at pensjónistar skulu fáa eina samhaldsfasta pensjón à 10.000 krónur fyri stakar pensjónistar og 16.000 krónur fyri hjún um mán- aðin Skulu hava døgnrøkt Somuleiðis fegnast lands- fundurin um, at flokkurin ætlar sær at virka fyri, at heimarøktin verður útbygd við eini døgnrøktarskipan, og at skaptar verða virði- ligar umstøður fyri fólk við skerdum førleika. Børnini og tey ungu eru framtíðin Landsfundurin ásannar, at børnini og tey ungu eru framtíðin - fram um oljuna. Tí fegnast landsfundurin um, at Javnaðarflokkurin vil tryggja fólkaskúlanum bestu umstøður at virka undir, soleiðis at hann ikki bert fær framt tað honum er álagt, men fær møguleikar støðugt at mennast. Fundurin tekur undir við, at flokkurin vil arbeiða fyri at skapa næmingum við serligum tørvi eitt veruligt og dygdargott skúlatilboð. Brúkarin skal verjast Landsfundurin fegnast um, at Javnaðarflokkurin hevur tikið stig til eina brúkara- lóggávu, sum skal verja áhugamálini hjá brúkarun- um. Fjølbroytt vinna Landsfundurin tekur undir við vinnulívspolitikkinum, sum hevur til endamáls at skapa fleiri arbeiðspláss, ið kunnu geva búskapinum fleiri bein at standa á. Týdningarmesta tilfeing- ið er vælútbúgvin arbeiðs- megi. Tí er neyðugt, at arbeiðs- útbúgvingar og lønarviðurskifti eru so, at arbeiðsmegin kann støðast. Reinasta land Tað ábyrgdarloysi og tann líkasæla, sum seinastu árini er víst á umhvørvisøkinum, má steðga beinanvegin. Landsfundurin tekur undir við, at Javnaðarflokk- urin vil taka ábyrgd og seta ferð á arbeiðið, sum skal hava til endamáls at gera Føroyar til heimsins fremsta land, tá um náttúru- og umhvørvisvernd ræður. Samfelagslig tilbúgving at møta oljuvinnuni Landsfundurin ásannar, at enn er alt ov lítið gjørt fyri at møta teimum mongu avbjóðingunum, sum olju- vinnan setur okkara sam- felag. Tí tekur fundurin undir við, at Javnaðarflokkurin vil taka stig til at fáa útgreinað tað árinið, sum ein oljuvinna vil fáa á okkara samfelag og gera tilráðing um, hvussu samfelagið frægast kann búgva seg til at møta hesum avbjóðingum. Sjálvstýrislógin er loysnin Landsfundurin tekur undir við, at Javnaðarflokkurin við Sjálvstýrislógini sum grundarlag vil greiða ríkisrættarligu fløkjuna, sum hetta landsstýrið hevur tveitt landið út í. Landsfundurin ásannar, at Sjálvstýrislógin er ein- asta grundarlag undir einari breiðari politiskari semju um stjórnarstøðu Føroya. Samtykt á landsfundi í Vestmanna 15. september 2001 Føroya Javnaðarflokkur Landsfundarsamtykt gjørd á landsfundi Javnaðarfloksins í Vestmanna 14. og 15. september 2001 Fylgjurnar av yvir- gangsatsóknunum í USA í seinastu viku, merkjast nú eisini hjá flogfeløgunum á okk- ara leiðum FLOGFERðSLA Edvard Joensen Flogfeløgini, sum flúgva til og úr Vágum, hava fingið boð um at herða trygdar- krøvini enn meira, enn tey frammanundan eru. Nýggj- ar trygdarfyriskriftir eru komnar, og maturin, sum fer umborð á flogførini, verður innsiglaður.Tað er beinleiðis avleiðing av yvirganginum í USA, siga flogfeløgini. Uni Danielsen, stjóri á Flogfelag Føroya, sum umboðar Maersk Air í Føroyum, sigur, at tað komu beinanveg eftir at- sóknirnar í USA boð um, at kassarnir við mati, sum fara umborð á flogførini hjá Maersk Air, skuldu inn- siglast. Hesin matur verður latin av Hotel Vágum, sum Flog- felagið eigur. Og boðini vórðu sjálvandi fylgd beinanveg, sigur hann. Av sínum eintingum hava tey á hotellinum eisini valt at seta plumbur á matkass- arnar hjá Atlantsflogi, sum eisini koma frá hotellinum, sigur Uni Danielsen. Tvær plumbur verða sett- ar á hvørja bingju. Ein hvørjumegin, har sum hurðarnar verða læstar. Plumban má ikki verða brotin upp aftur fyrr enn umborð á flogfarinum. Kemur bingja umborð við brotnum plumbum, skal hon koyrast í land aftur beinanveg, áðrenn farið verður á flog. Kent Christensen, marknaðaleiðari hjá Atlantsflog sigur, at tað skuldi ikki verið neyðugt við slíkum boðum nú, tí tað er nakað, sum leingi hevur verið galdandi. Men sjálv- andi er tað bara positivt, at slíkar reglur verða stramm- aðar uppaftur, sigur hann. Men Atlantsflog fær eis- ini mat umborð aðrastaðni frá enn av Hotel Vágum. Tað er eitt nú tvíflísar, sum latnar verða á teimum styttri rutunum hjá felag- num. Tað vil siga til Ís- lands, Skotlands og Nor- egs. Tann maturin kemur frá heilsølu í Havn og verður fluttur vestur í Vágar í vanligum vørubilum og latin flogfarinum í ikki innsiglaðum íløtum. –Men tað er ikki soleiðis kortini, sigur Kent Christ- ensen, at tað bara fer um- borð. Alt, sum fer umborð á flogførini hjá Atlantsflogi, verður latið i bakkum við klárum plastikkloki, og hvør einstakur bakki verður kannaður, áðrenn hann kemur umborð, sigur Kent Christensen. So tann síðan er eisini í lagi, leggur hann dent á. Magni Arge, stjóri á Atlantsflog, sigur, at tað komu longu í seinastu viku nýggjar trygdarfyriskriftir, sum áleggja flogfeløgunum ymsar reglur, sum fylgjast skulu. –Ikki tí, at tað ger tann stóra munin her há okkum, tí í Vagum hava trygdar- krøvini altið verið rættiliga høg, sigur hann. Hann vísir á, eins og flogvallarovastin, Finnbogi Niclasen, gjørdi í Sosi- alinum í seinastu viku, at úr Vágum er øll ferðsla al- tjóða flúgving. Og har eru sera hørð trygdarkrøv gald- andi. Flogførini, sum rænd vórðu í USA, vóru innan- ríkisflogfør, sum ofta flúgva undir linari eftirliti frá landi av. Men tað er so broytt nú, sigur Magni Arge. Hann sigur, at Atlantsflog nakað skjótt fer undir aftur trygdarskeið, soleiðis, at alt starvsfólkið fær frískað upp aftur tær reglur, sum tey hava at arbeiða undir. Annars bíðar Atlantsflog í løtuni eftir nærri boðum frá loftferðslumyndugleik- unum og møguligum sam- starvsavtalum millum ymsu flogfeløgini. Og sjálvandi fer Atlants- flog at fylgja øllum trygd- arfyriskriftum, sum koma, sigur Magni Arge. Allar matbingjurnar, sum fara úr køkinum á Hotel Vágum, verða forseglaðar við tveimum plumbum, sum bert mugu brótast umborð á flogfarinum. Mynd: Edvard Joensen Herða trygdarkrøvini TÍÐINDASKRIV Trettan blásarar ú Føroya Symfoni- orkestri fara í næstum at spæla tvær konsertir. Tann fyrra verður í Christians- kirkjuni leygardagin 22 sept. Kl. 17:00 og tann seinna í Norður- landahúsinum sunnudagin 23. Sept. Kl. 19:30 Á skránni verður serenada fyri trettan blásarar av Richard Strauss, Notturno opus 48 nr. 1 av Frédéric Chopin og cellokonsert opus 104 av Antonin Dvorak. Solistur : K g l . Kapelmusikus Ib Herman Dirigentur : M a r t i n Mouritsen Fyrsta verkið á skránni er "Serenade í Es fyri 13 blásarar" av Richard Strauss (1864-1949). Henda serenada er eitt av ungdómsverkum hansara, og hóast Strauss seinni næstan frásegði sær verkið sum verandi einki annað enn eitt virðiligt avrik av einum tónleikastudenti, so varð verkið fyrstu ferð framført av kenda Meining- er Hofkapel við táverðani stórsta dirigentinum, Hans von Bulow. Og ivaleyst hevur tað vælljómandi yndi, sum er yvir verkinum, hugtikið bæði Bulow og tónleikararnar. Tónamálið er romantiskt og líkiast lítið seinni verkum hansara. Verkið er vakurt og væl- ljómandi, og átøkiligur er tann skiftandi lagdámurin og ljómurin úr teim ymsu blásiljóðførunum, træblás- arunum og teim fýra wald- hornunum. Frédéric Chopin (1810- 1849) er næstur á skránni. Chopin var í 19 øld mettur at vera ein av størstu k l a v e r s n i l l i n g u n u m nakrantíð, og flestu av hansara tónaverkum eru eisini fyri klaverið. Um- framt klaverkonsertir, so hevur hann skrivað eina ørgrynnu av smærri verk- um, so sum polonaisur, masurkair, etuder o.s.v. , sum hann nýtti til egnar framførðslur. Við síni serligu framferð og ser- merktu útsjónd, vóru tað ikki minst kvinnur, sum flokkaðust til konsertir hansara í París, og fleiri teirra skuldu fallað í óvit av ovurundran. Og ikki minst vóru tað hansara notturnoir, hesi vøkru og dreymakendu løgini við náttardámi, sum vóru vælumtókt. Ein av hesum notturnoinum, nr. 48, verður framførd á hesi konsertini, ikki fyri klaver, men í eini útseting fyri 13 blásarar av danska tónaset- aranum Peter Naur. Seinast á skránni er kon- sert fyri cello og orkestur eftir Antonin Dvorak (1841-1904). Dvorak skriv- aði bert eina konsert fyri cello og orkestur, opus 104 í h-mol og er hon skrivað í Ameriku veturin 1894-95, um sama mundið, sum hann skrivaði sítt kanska kendasta verk, symfoniina "Úr nýggja heiminum". Sum allur tónleikur Dvo- raks, er konsertin sera sangbar, og ber í sær tilfar úr tjekkiskum/bøhmiskum fólkatónleiki. Cellokon- sertin er sum vant í trimum satsum, og byrjar við einum orkesturforspæli, kunnandi um høvuðstemaðið og beint eftir kemur tað sanagbara og fólkaliga síðutemaðið. Annar satsurin er ein adagio, og hevur sum tema ein av sangum Dvoraks, meðan seinasti satsurin, sum onkur hevur nevnt tað, strálar av frøði yvir, at hann nú skjótt skal aftur til sítt elskaða føðiland, Tjekkia ella Bøhmen ; Dvorak treivst ongantíð rættuliga í "Nýggja heiminum ". Hetta er ein forkunnug útgáva av hesi cellokon- sertini, tí hon er upp- runaliga skrivað fyri vanligt symfoniorkestur, men verður her framførd í eini útseting av danska tónaset- aranum Peter Naur. Solistur er danski celloleikarin Ib Herman. Hetta er ein spennandi og - sum nevnt - forkunnug konsertskrá, har nakrir av okkara fremstu tónleikar- um á klassiska veinginum vera teir, sum fara at manna tónleikabólkin. Vónandi vilja fólk geva sær stundir at vitja. Konsertirnar verða í Christianskirkjuni leygar- dagin 22 sept. Kl. 17:00 og í Norðurlandahúsinum 23. Sept. Kl. 16:00. Konsert í Christianskirkjuni MENTAN Turið Kjølbro Nevndin í grunninum D a n s k - F æ r ø s k Kulturfond upplýsir, at Annie Heinesen úr Keypmannahavn, sum lesur á Kunst- akademiets Arkitekt- skole hevur fingið “ D a n s k - F æ r ø s k Samfunds Studie- rejselegat” fyri ár 2001 til eina náms- ferð til Føroya. Ong- ar umsóknir vóru til eina tilsvarandi ferð til Danmarkar. Samstundis boðar grunnurin frá, at 26. august 2002 verður kunngjørt, hvør fær úr Dansk-Færøsk Kulturfond næstu ferð. Umsóknir skulu verða grunninum í hendi áðren 1. juni næsta ár. Arkitektur námsferð C M Y K 9 8