týsdagur 6. januar 2009síða 10

10 Nr. 3 - 6. januar 2009 Sosialurin Gaza SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Tróndur Skaalum trondur@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Bergur Johannesen bergur@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Harald í Kálvalíð harald@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Neyvan er tað nakað øki í heiminum, sum fyllur so nógv í fjølmiðlunum sum afturvendandi stríðið ella rættari stríðini í Miðeystri. Irak hevur verið á breddanum nærum hvønn dag í mong ár, men stríðið millum ísraelar og palestinar er eisini vorðið eitt afturvendandi stórmál í mong ártíggju. Gaza hevur eftir øllum at døma avloyst nøvn sum Bagdad og Kabul. Støðan í palestinsku økjunum í Gaza er vorðin alsamt verri fyri hvønn dag hesar seinastu vikurnar. Áhaldandi rakettálop frá Hamasdeildum í Gaza móti ísraelskum bygdum í suðurísrael hava tendrað í fjús, sum hava fingið fleiri krúttunnur at bresta. Ísraelski herurin er nú farin inn í Gaza og tekur seg ikki aftur, fyrr enn trygd er fingin fyri, at Hamas gevst við rakettálopunum á sivil í suðurísrael. Hamas hinumegin leggur Ísrael undir at drepa børn og kvinnur, sum einki hava við stríðið at gera. Tað tykist vera skrúvan uttan enda. Haturið bara veksur og veksur. Fyri hvørt álop bara økist hevdarhugurin. Umheimurin roynir at leggja trýst á partarnar fyri at fáa eina vápnahvíld, ið kann spara mongu sivilu lívini. Tað tykist tó ikki at ganga nakran veg við tí. Hóvligu palestinarnir á Vestara Áarbakka, sum ikki hava staðið væl um sótt við víðgongda Hamasfelagsskapin, eru nú farnir at stuðla brøðrum og systrum í Gaza og heita á umheimin at steðga álopunum á sivilar palestinar í Gaza. Hóast vesturlendskar stjórnir og leiðarar hava heitt á Ísrael um at gevast við álopunum, sum fleiri meta vera hópdráp av sivilum, so halda ísraelar fram við álopunum og gevast ikki fyrr enn bilbukt er fingið á Hamas. Nú tykist tað bert at vera høvuðsstuðul Ísraels, USA, sum kann fáa eina vápnahvíld í lag. Tað nærkast forsetaskifti í USA, og tað verður spenn- andi at síggja, um nýggi forsetin fer at megna tað, sum aðrir ikki hava, nevniliga at fáa partar- nar ella umboð fyri teir til samráðingarborðið aftur. Hetta er eingin løtt uppgáva, tí ilt er at seta seg við samráðingarborðið við Hamas, sum umframt at hava stóran týdning fyri mangar palestinar eisini er yvirgangsfelagsskapur, ið als ikki vil góðkenna, at Ísrael er til. Hvussu og ikki, so er neyðugt við onkrum, sum umboðar bæði vald og virðing og sum kann skera ígjøgnum. Vit kunnu bara vóna, at komandi amerikanski forsetin við sínum valdi og virðing megnar at fáa tveir so ymiskar partar at ganga við til eina varandi vápnahvíld - samstundis sum tað verður farið undir nýggjar samráðingar millum Ísrael og palestinar um tað drúgva stríð um landaøki, ið hevur elvt til so mong mist lív. Tey tosa í Tinganesi. Og tey tosa á løgtingi. Men tað er Kallsberg, sum stýrir Stevnuskráin hjá einum polit­ iskum flokki er bara orð. Vallyftini eru bara orð. Eitt samgonguskjal er bara orð. Um eingin vilji er til at umseta øll orðini til tøl á eini fíggjarlóg, so merkja tey einki. Tað eru ikki orðini, sum siga tey avgerandi tingini. Tað eru tølini. Pengarnir. Hitt hvørvur. Sum bretar siga: Money talks ­ and bullshit walks. Følsk orð Samgongan hevur nýtt nógv orð um gransking. Um hægri útbúgving. Um mentan. Og um "bleyt virði". Stutt áðrenn fíggjarlógin var samtykt, var stórt tiltak í Norðurlandahúsinum, har umboð fyri nærum alla føroyska vinnugransking greiddu frá sínum úrslitum, sínum møguleikum ­ og sínum avmarkingum. Men landsstýrið var eis­ ini við. Ja, landsstýrið næst­ an oyðilegði tað frálíka tiltakið. Tey tóku sær tíð til at halda ikki færri enn fýra røður, fyltar við gomlum flosklum um, hvussu avger­ andi hægri útbúgving og gransking er fyri menning­ ina av føroyskum vinnu­ lívið. Ikki sørt irriterandi, tí røðurnar høvdu lítið flog, og fóru við alt ov stórum parti av tiltakinum. Hin­ vegin ­ um tey veruliga meintu tað, tey søgdu, gjørdi tað einki. Um hetta var ein fráboðan um nýggj­ an politikk, kundi eingin annað enn fegnast. Men tað var tað ikki. Tá ABC­fíggjarlógin varð samtykt stutt fyri jól varð greitt, at tey einki sum helst meintu við tað, tey søgdu. Tá tey flákrandi orðini skuldu umsetast til ítøkilig tøl, høvdu tey onga vekt. Tá var greitt, at Føroyar enn einaferð skulu virka eftir eini fíggjarlóg sum vísir, at vit nærum ikki gera íløgur í fólk. Tað er betongið, sum dregur. Og aftaná mundu fleiri hugsa, at landsstýrisins at­ burður í Norðurlandahúsi­ num var ikki sørt ósmæðin. Bullshit walks... Anfinn hevur maktina Tað plagar at verða fíggjar­ málaráðharrin, sum ger uppskotið til fíggjarlóg. Fíggjarnevndin ger onkra broyting her og har ­ men yvirskipaði politikkurin kemur frá landsstýrinum. Men hesaferð kom eing­ in politikkur frá Jóannesi Eidesgaard & Co. Eingin raðfesting. Eingin hugsjón. Eingin idé við nøkrum. Alt varð latið upp í hendurnar á Anfinni Kallsberg, for­ manni í Fíggjarnevndini. At sita við eini fíggjarlóg, sum hevur yvir 500 mió. í halli, er sum at sita við einum stykki av gløðandi jarni í hondunum. So tað er kanska skiljandi, at Eides­ gaard tveitti tað frá sær ­ í føvningin á Kallsberg. Men Kallsberg sá møgu­ leikarnar í júst hesum at jarnið var so heitt ­ og fór strax undir at smíða. Tá jarnið kom úr aftur eldinum var greitt, at íløgur skulu gerast í vegir og tunnlar, sum tilsamans fara at kosta upp ímóti 700 milliónum. Og tá er Sandoyartunnilin ikki við. (Kortini klára tey enn at tosa Gerhard upp í lag...) Neyðugt - og ynskiligt Hetta eru ikki spiltir peng­ ar. Íløgurnar fara sanniliga at gera gagn. Men, sum Juul Jacobsen, sáli, plagdi at taka til: Sumt er neyð­ ugt. Annað er ynskiligt. Nú er undirskotið kolossalt. Vandi er fyri arbeiðsloysi. Og vandi er fyri fólkafráflyting. Tá er at halda seg til tað, sum er neyðugt ­ og lata tað ynskiliga bíða. Tað neyðuga eru íløgur, sum aktivera fólk. Sum menna og styrkja fólk og vinnu og mentan. Ein løn til ein undirvís­ ara á Fróðskaparsetrinum kann t.d. aktivera nógv fólk, sum annars fara av landinum. Íløgur í gransking draga fólk til Føroya og kunnu, sum fleiri dømi eru um, bæði økja um virði á ver­ andi framleiðslu, og skapa nýggja. Og harvið nýggj arbeiðspláss. Hetta vistu fremstu umboðini fyri ABC­sam­ gonguna, tá tey tosaðu í Norðurlandahúsinum. Men tey framdu tað ikki. Íløgur­ nar, sum verða gjørdar, skapa sera fá arbeiðspláss ­ og onga menning av fólki. Ósamd ABC-fólk Tað skal sigast, at Lands­ stýrið als ikki tók undir við fíggjarlógini hjá Kallsberg. Tað skal eisini sigast, at fleiri samgongulimir vóru sera misnøgdir. John Johannesen fór t.d. so langt sum at siga, at Anfinn hevði játtað "ein tunnil til sín sjálvs". Fleiri søgdu seg eisini taka undir við nøkrum av Tjóðveldisins broytingar­ uppskotum. Men kortini spældu øll soleiðis, sum Anfinn dirigeraði. Semjan í fíggjarnevndini skuldi ikki brótast! Og dog! Áðrenn atkvøtt varð endaliga, gav samgongan kortini landsstýrisfólkun­ um eina rúgvu av pengum uppá afturat ­ til sínar egnu umsitingar! Til síni nærmastu starvsfólk! Money talks... Orð, orð og orð Tjóðveldi fór við í fíggjar­ lógarsemjuna til tess at fáa bøtt um nøkur ting. Tað eydnaðist. Men tað var kortini ein sera herskin biti at atkvøða fyri øllum pakkanum. Og ein kann ikki annað enn hugsa, at tvær konti, sum kundu verið munandi skerdar, eru játtaninar til løgting og landsstýrið. Tí føroyskur politikkur er eitt spæl, har nógv verður sagt og nógv verður trætast ­ men har Anfinn Kallsberg fær sín vilja til síðst. Tað er flott av honum. Men tað sigur nógv um fíggjarmálaráðharran, sum vera skal. Tað sigur nógv um landsstýrið. Og tað sigur nógv um Kaj Leo, løgmann okkara, sum tykist sveima sum ein satelittur uttanfyri alla skipanina. Hann tykist ikki hava nakra ávirkan á nakað. Hann brúkar nógv orð sum kunnu ljóða góð. Men tað er bara tað. Bæði hjá honum og hinum. Orð, orð og orð. Money talks and bullshit walks SjÚRðUR SKAALE