hósdagur 8. januar 2009síða 3

Nr. 5 - 8. januar 2009 3 tíðindi Arbeiðsloysisskipanin Tinghúsvegur 14 t FO-100 Tórshavn Tel 349550 t Fax 349551 als@als.fo t www.als.fo jXej`i%]f Avgreiðslutíðir Mánadag til hósdag: Telefon: 09.00 - 16.00 Avgreiðsla: 10.00 - 15.00 Fríggjadag: Telefon: 09.00 - 13.30 Avgreiðsla: 10.00 - 13.00 Steinatún Tinghúsvegur C.Pløyens gøta Bøkjarab rekk Tórsgøta Avgreiðslan er stongd fríggjadagin 9. januar. Mánadagin 12. januar lata vit upp í nýggjum hølum á Tinghúsvegi 14 í Tórshavn. Vit flyta í nýggj høli Danmark eru serliga opnir yvir fyri at flyta heim aftur. Kanningin vísir, at tað er tað ikki. Føroyingar um­ hugsa javnan møguleikar at flyta hem aftur. Høvuðsskeringarnar fyri, nær hetta er serliga við­ komandi, er við lokna útbúgving, tá fólk umhugsa at fáa sítt fyrsta barn, tá børnini koma í skúlaldur, tá fólk miðvíst leita eftir nýggjum starvi og tá børnini eru flogin úr reiðrinum. Inn ímillum hesi skerings­ punkt er alla tíðina ein ávísur mettleiki, sum økir áhugan at flyta heim aftur, til dømis tá mentanar­ tilboðini í Danmark missa týdning í mun til valið millum Danmark mótvegis Føroyum. Ella tá hugurin til at arbeiða nógv og raðfesta eins starv hægst ofta minkar aftaná nøkur ár á arbeiðsmarknaðanum og 1. ættarliðs­føroyingarnir ger­ ast búnir at raðfesta annað virksemi hægri – hetta elvir samstundis til at spurning­ urin um at flyta aftur til Føroyar verður tikin upp. Mentanin Atfinningin at føroyskari mentan er vælkend, spurn­ ingurin er so bara, um før­ oysk mentan er ein forðan fyri, at føroyingar flyta heim aftur. Ført verður fram, at kjak­ hugurin er lítil og eingin, og at hetta tarnar frælsum orðaskifti, men hetta er eisini ein fyrimunur við tað at alt ikki verður viðgjørt út í æsir. Annað er, at nepotisma er útbreidd, og at tað finnast fyrimunir í at hoyra til ávísan trúarfelagsskap, men hetta er einki øðrvísið enn í Danmark. Ført verður fram, at minnilutabólkar eru fyri mismuni í Føroyum, men veruleikin er, at hetta í nógv størri mun er útbreitt í Danmark við sonevndu »hate­crimes« hvørt einasta vikuskifti. Sagt verður, at føroysk mentan er konservativ og hevur lyndi at illkennast inn á modernaða lívsførslu. Slíkur hugburður umboðar tó fastar lívsreglur, meðan tað frælslyndi, sum vísir seg at valda í Danmark, mangan fjalir út yvir størri líkasælu. Eitt annað, sum ofta verður havt á lofti er, at støðið í politiska arbeiði­ num í Føroyum er lágt, men hetta kann eisini síggjast sum dømi um veruligt fólka­ ræði í mun til embætis­ mannaveldið, sum rekur samfelag uttan at almenn­ ingurin hevur nakra munaverda ávirkan. Og endaliga verður ført fram, at Føroyar eru eitt mannfólkaveldi. Hetta er tó ikki so eintýtt, og er allar­ helst eitt fyribrigdi í aftur­ gongd, serliga í Suður­ streymi. So niðurstøðan hjá Suna Poulsen er, at mentanin ikki er nøkur forðan fyri, at føroyingar flyta heim aftur. Marknaðarføra Føroyar Í niðurstøðu síni sigur Suni Poulsen soleiðis: Avgerðin hjá 1. ættarliðs­ føroyingum um at verða verandi í Danmark byggjur gjøgnumgangandi ikki á, at tilveran niðri er »betur, størri og skjótari...« Talan er hinvegin um, at tilveran í Danmark er knýtt til ávís unik, positiv virði, ímeðan ein møgulig tilvera í Føroyum er samanbundin við ein annan sjálvstøðugan flokk av unikum, positivum virðum Tað snýr seg also ikki um, at Danmark er betri ella verri enn Føroyar – men um tveir ymiskar møgu­ leikar, ið báðir hava ymiskt positivt at bjóða At marknaðarføra Før­ oyar yvir fyri føroyingum uttanlands snýr seg also ikki um at fáa oyggjarnar at líkjast útlandinum – men hinvegin um at minna um positivu eyðkennini, ið longu eru rótfest í føroysku mentanini Almenn kunning úr Før­ oyum málrættað 1. ættar­ liðs­føroyingum í Danmark upplivist sum eingin ella tilvildarlig – her er góður møguleiki fyri at gera afturflyting viðkomandi við at økja og samskipa kunningina Av orðaskifti í føroyskum fjølmiðlum og á almennum pallum skilst ofta, at virðispolitiskar broytingar eru avgerandi fyri, at fáa fleiri føroyingar at flyta aftur Nógv verður gjørt burtur úr, at Føroyar eru eitt konservativt samfelag, eitt mannfólkaveldi og at t.d. minnilutabólkar eru fyri mismuni Henda kanning gevur kortini eina greiða ábending um, at tað eru realpolitisk heldur enn virðispolitisk viðurskifti, ið gera munin Serliga bøtt starvs­ og búlíkindi – og partvís eitt hægri vælferðarstøði sum heild Ítøkilig uppskot At gera Føroyar áhuga­ verdari fyri ‘Tey framsøknu’ merkir: At arbeiðast má við at útvega fleiri avbjóðandi størv – helst við góðari løn, møguleikum fyri eftirút­ búgving og fyri at fáa meira ábyrgd/flyta upp í tign Og síðan gera átøk fyri at marknaðarføra hesi millum føroyingar í Danmark (At skapa lagaligari og gjøgnumskygdari møgu­ leikar at byggja sær hús, serliga í høvuðsstaðar­ økinum) »Tey heimkæru« taka skilliga Føroyar framum – men líkindini fyri at tey flyta av landinum yvirhøvir kann gerast minni við: At halda fram við at betra um møguleikarnar fyri framhaldsútbúgving í Føroyum Og at marknaðarføra hesi átøk í Føroyum Tað skulu grundleggjandi broytingar til á vælferðar­ økinum áðrenn »Tey sið­ bundnu« fáa betri hug at flyta aftur: Bíligari íbúðir – eitt nú eisini leiguíbúðir og almenn húsabygging Betri sosialar veitingar, eitt nú barna­ og sjúkra­ pengar »Tey grundfestu« koma ikki heim aftur. Suni Poulsen hevur staðið fyri triðja parti av kanningini