týsdagur 13. januar 2009síða 8

8 tíðindi Nr. 8 - 13. januar 2009 Alsamt fleiri løg­frøð­ ing­ar og­ fíg­g­jarfólk sita í lyklasessum í føroyska listaum­ hvørvinum. Yrkis­ listafólk óttast nú, at vantandi listafak­ lig­ir førleikar eru við at stýra listina í avg­rundina. Menta­ málaráðharrin heldur hinveg­in, at listafólk ikki altíð eru tey bestu at stýra í listaumhvørvinum List Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Herfyri bleiv ein løg­frøð­ ing­ur sett sum formaður í Mentanarg­runni Landsins. Harvið bleiv enn ein av lykla­ sessunum í føroyska lista­ og­ mentanarumhvørvinum mannaður av persóni uttan listarlig­a útbúg­ving­. Og­ sambært fleiri fólkum í listaumhvørvinum, sum Sosialurin hevur tosað við, fing­u vit sostatt enn eitt próg­v um, at føroyskir myndug­leikar antin ikki dug­a, vilja ella tora at lata røttu førleikarnar sleppa framat, har listarlig­ar av­ g­erðir verða tiknar. Tíverri er avleiðing­in av hesi g­ong­d long­u alt ov sjónlig­ staðfesta tey. ­ Úrslitið er, at í Føroyum ræður bara tann miðalmáta listin. Tað fær jú illa verið øðrvísi, tá vit ikki vilja vita av førleikunum, sum dug­a at meta um listarlig­a dyg­d, sig­ur Oddfríður M. Rasmussen, rithøvundur og­ formaður í Listafólkasam­ bandi Føroya. Meðan Oddfríður M. Rasmussen illa dug­ir at ímynda sær nakra listarlig­a framg­ong­d við verðandi setanarpolitikki á økinum, sær Ing­er Smærup Sør­ ensen, listfrøðing­ur, fyri sær eina beinleiðis van­ lukku. ­ Sleppa røttu førleikarnir ikki skjótt framat, har listarlig­u avg­erðirnar verða tiknar, stevna vit beint móti listarlig­um undirg­ang­i í Føroyum, sig­ur hon avg­jørd. Páfallandi mynstur Hóast tey harmast, kemur tað ikki so óvart á fólk í listaumhvørvinum, at enn ein postur á ovastu rók á teirra øki skal mannast av persóni uttan listafaklig­a útbúg­ving­. Tey minna á, at frammanundan situr ein bankamaður sum leiðari á Listasavninum og­ ein løg­­ frøðing­ur sum formaður fyri stýrið í savninum. Eisini í øðrum lyklasessum á økinum síg­g­jast fólk, sum ong­a listarlig­a útbúg­ving­ hava at vísa á. Í so máta er g­ong­din heldur vorðin eitt 'páfallandi' mynstur, sig­ur listfrøðing­urin og­ ummæl­ arin, Kinna Poulsen, sum hevur eyg­leitt og­ mett um føroyska list í mong­ ár. Men tað verður mynstrið ikki minni undranarvert av, heldur hon. ­ Ong­in annar fakbólkur hevði funnið seg­ í, at teirra faklig­heit systematiskt bleiv skúg­vað til viks uppá hendan mátan. Men tá tað kemur til list, tykist tað knapplig­a sum ein sjálv­ fylg­ja, at øll onnur eig­a sleppa at spæla serfrøðing­ar. Av onkrari orsøk hava mynduleikarnir ikki álit á, at listafólkini sjálvi dug­a at taka neyðug­u avg­erðirnar innan sítt øki. Sambært mentamálaráð­ harranum Helenu Dam á Neystabø, sum hevur sett nýg­g­ja formannin í Ment­ anarg­runninum, skal av­ g­erðin tó á ong­an hátt tulkast sum vantandi virð­ ing­ fyri listafakinum. Heldur tvørturímóti. ­ Føroysk listafólk hava leing­i eftirlýst betri skipaðar karmar kring­ teirra arbeiði. Tað havi eg­ størstu virðing­ fyri, og­ tí havi eg­ tilnevnt ein persón, sum hevur drúg­var royndir í fyriskipan at standa á odda í Mentan­ arg­runninum. Fremsta styrkin hjá listafólkum er ikki at skipa fyri, so nú royna vit hetta, sig­ur Helena Dam á Neystabø. ­ Tað mátti verið óneyð­ ug­t, tí hatta hava vit long­u roynt við at lata ein banka­ mann og­ ein løg­frøðing­ standa á odda fyri Lista­ savninum. Tað fung­erar milt sag­t illa, sig­ur Sunleif Rasmussen og­ sipar til stríðið, ið stóðst av júst hesum báðum setananum. Sum kunnug­t endaði tað stríðið við, at ein røð av fremstu føroysku yrkislista­ fólkunum ikki long­ur vilja vera partur av virkseminum hjá Listasavninum. Eisini Kinna Poulsen undrar seg­ yvir g­rundg­ev­ ing­arnar hjá Helenu Dam á Neystabø ­ Tú kanst ikki samanbera Mentanarg­runnin við ein banka ella eina fyritøku, sum skal g­eva pening­alig­t yvirskot. Fremsta uppg­ávan hjá g­runninum er at stimbra ta g­óðu listina, og­ tað krevur annað og­ meir enn fyrisiting­arlig­ar førleikar, minnir hon á. Um mentamálaráðharrin ivast í førleikunum hjá listafólki at stýra, mátti tað borið til at funnið eina millumloysn, heldur Urd Johannesen, sum er føroy­ ska umboðið fyri Norður­ lendska listag­runnin Kulturkontakt Nord. ­ Tað kundi til dømis verið eitt millumlið millum listafaklig­u viðg­erðirnar og­ politiska mynduleikan, sum varðar av g­runninum. Men sjálvandi skulu listafaklig­u førleikaranir hjá viðkom­ andi vera í lag­i, sig­ur hon. Onki at vera stolt av Sambært listafólkunum sting­ur hetta málið munandi djúpri enn at ein menta­ málaráðharri nú knapplig­a vil hava skipaði viðurskifti kring­ Mentanarg­runnin. Heldur stavar trupulleikin frá einum g­rundleg­g­jandi illvilja ímóti, at nakar dittar sær til at skera íg­jøg­num og­ vísa á, at tað finst g­óð, minni g­óð og­ vánalig­ list. Uttan iva hong­ur hetta saman við eini ræðslu fyri elitæru listini og­ list, sum setir spurnartekin við g­aldandi normar og­ virði, heldur Ing­er Smærup Sørensen. ­ Tað munandi behag­i­ lig­ari at dyrka miðalhampa listina, tí so fornermar man ong­an. Trupulleikin er bara, at so fáa vit ong­a listarlig­a framg­ong­d, tí tað er elitera, eksperimenterandi og­ kontroversiella listin, sum brýtur upp úr nýg­g­jum, sig­ur hon. Ing­er Smærup Sørensen vísir á, at tað krevur lista­ faklig­ar førleikar at síg­g­ja og­ arg­umentera faklig­a og­ saklig­a fyri, á hvønn hátt eitt listaverk brýtur frá g­omlum siðvenjum ella í aðrar mátar skarar framúr í mun til onnur verk. Tí má og­ skal listarlig­a serfrøðin inn í myndina. Bæði fyri at tryg­g­ja eitt kvalifiserað kjak um listarlig­a g­óðsku og­ fyri at veita g­óðu listini betri sømdir. Hendir tað ikki, g­ong­ur ikki long­ tíð, til vit í Føroyum ikki long­ur hava nakra list at vera stolt av, staðfestir hon. At mynduleikarnir venda deyva oyra til listarlig­u faklig­heitina forðar eisini ofta fyri, at tann g­óða føroyska listin sleppur at umboða okkum úteftir, metir Oddfríður M. Ras­ mussen, formaður í Lista­ fólkasambandinum ­ Tá vit í LISA frætta, at føroysk list skal vera við í eini almennari føroyskari umboðan uttanlands, plag­a vit at royna at g­era okkara ávirkan g­aldandi hjá myndug­leikunum. Vit fáa sjáldan nakað svar, og­ tað g­evur sjálvandi eina kenslu av, at vit ikki eru verd at lurta eftir, tí onnur halda seg­ vita betri, sig­ur for­ maðurin í Listafólka­ sambandinum. Politiskt listapynt Tað boðaði annars frá g­óðum, tá Løg­maður í síni nýg­g­jársrøðu feg­naðist um øktu virðing­ina fyri listafólkum. Við S.J. Mikines sum dømi vísti hann á, at meðan virðing­ini fyri ung­a listamálaranum var lítil og­ ong­in, ivast ong­in í dag­ í, at Mikines var ein virðisøkjari og­ ein nýskapari av teimum heilt stóru. Millum listafólk fáa orð­ ini hjá løg­manni kortini eina heldur lunkaða móttøku. ­ Hatta hoyra vit hvørja ferð ein politikari hevur brúk fyri at pynta seg­ við listafólkunum. Nakra veru­ lig­a virðing­ fyri teimum plag­ar tað ikki at vera tekin um, sig­ur Sunleif Ras­ mussen, sum heldur tað vera bláoyg­t at vænta nakra broyting­ á tí økinum í bræði. Hann minnir á, at tað ikki er serlig­a lang­t síðani at tað í Føroyum var ein stovubær skemtisøg­a at sig­a, at tað kundi vera líka mikið um ein málning­ur hjá Ing­álvi av Reyni vendi á høvdinum, tí tú sást ikki mun allíkavæl. Og­ William Heinesen náddi bæði at fylla 90 og­ g­evast at skriva, áðrenn hann vann virðing­ millum føroying­ar. Okkurt bendir tó á, at ein broyting­ er á veg­. Bæði listafólkini og­ mentamála­ ráðharrin eru nevnilig­a samd um, at ung­ fólk í dag­ ikki síg­g­ja listayrkið sum eitt kall, men sum eitt professionelt yrki, ið tey taka sum g­ivið, at onnur virða. Hartil vísir Helena Dam á Neystabø á, at tað er ein g­omul myta, at besta listin verður skapt í ússalig­um umstøðum ­ Tvørturímóti eru eg­ sannførd um, at jú betri umstøðurnar eru, jú betri møg­uleikar hevur listfólkið at skapa g­óða list, sig­ur hon. Nær føroysk listafólk kunnu vænta sær betri umstøður tykist heldur óg­reitt í løtuni. Fyribils heldur eitt nú Kinna Poulsen at nýg­g­jasta sig­nalið frá mentamálaráðnum mest ljóðar sum ­ Far og­ lær til løg­frøðing­ ­ eitt sindur av list kanst tú altíð putlast við í frítiðini. Stevna ímóti listarligum undirgangi Tað er fínt við persónligum smaki. Hann skal bara ikki gera av, hvør list skal stuðlast við almennum pengum Inger Smærup Sørensen Dansikapping á Tvøroyri Tvøroyrar Fimleikafelag­ skipar aftur í ár fyri dansikapping­ fyri børnum í skúlaaldri. Tiltakið verður sunnudag­in 15. februar kl. 15. Øll børn í oynni úr 1. flokki kunnu vera við. Á hvørjum liði kunnu vera 4–6 luttakarar, g­entur og­/ella dreing­ir. Serian, sum liðið setir saman við tónleiki skal vera einar 2­3 minuttir og­ verður hon dømd av dómarum. Hug­t verður eftir um samsvar er millum tónleik og­ rørslu, hvussu tryg­g­ tey eru í venjing­unum, kropsburði, og­ hvussu skapandi og­ uppfinninsom, tey annars eru. Loyvt er at heinta hug­skot úr eitt nú hip­hop, breakdansi, fimleika­serium. Tekning­ fer fram hjá Marin á tlf: 504131. Rithøvundar stevna DR Tvey donsk rithøvundafeløg­, Dansk forfatterforening­ og­ Danske skønlitterære Forfattere, leg­g­ja nú sak ímóti kring­varpinum DR. Feløg­ini vilja vera við, at kring­varpið skyldar høvundum 2,7 milliónir krónur sum samsýning­ fyri skaldskap, sum er lisin upp á bókmentarásini í DAB­ útvarpinum. Kring­varpið hevur boðið teimum báðum feløg­unum 40.000 krónur í part, men tað halda feløg­ini vera heilt burtur úr vón og­ viti. Tey krevja 2,7 milliónir krónur.