hósdagur 15. januar 2009síða 6

6 tíðindi Nr. 10 - 15. januar 2009 Í 1988 var nýggj um­hvørvis­lóg s­ett í gildi. Í henni s­tendur m­illum­ annað, at virk­ir við s­erliga dálk­andi virk­s­em­i, s­um­ verða tik­in í nýts­lu ella broytt eftir gildis­k­om­una, s­k­ulu hava um­hvørvis­­ góðk­enning. Hetta m­erk­ir s­am­s­tundis­, at virk­ir, s­um­ vóru í nýt­ s­lu í 1988 ik­k­i hava tørv á um­hvørvis­góð­ k­enning. Umhvørvi Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ongin veit, hvussu nógv verð­ur koyrt á blámann, tí onki eftirlit er, um virkið­ hevur stað­ið­ í sama líki síð­­ an 1988, tá lógin um umhvørvisvernd varð­ sett í gildi. Orsøkin til hetta er, at í lógini um umhvørvisvernd eru ongi krøv til virksemi, sum byrjað­i áð­renn lógin kom í gildi. Í lógini er tó møguleiki hjá avvarð­andi landsstýrisfólki at gera regl­ ur fyri eldru virkini, har landsstýrisfólkið­ yvir eitt áramál kann avgera, at øll dálkandi virkir skulu umhvørvisgóð­kennast. Sum skilst var ein til­ gongd um ár 2002, tá hetta var upp á tal, men hon steð­g­ að­i, og virkini hildu fram at dálka. Virkini, ið­ koma undir hesa lóg, sum serliga dálk­ andi eru millum onnur skipasmið­jur, metalstoypi­ virkir, orkuverk, flótidokkir, sementvirkir, asfaltverk, reinsarí og fyritøkur, ið­ fáast við­ mjólkaúrdráttir. Ongin veit nøgdirnar Hóast lítlar og ongar kann­ ingar eru gjørdar av hav­ botninum við­ skipasmið­jur og virkir annars, so er tað­ ikki so løgið­, at ikki so nógv er at fáa á seið­abergi. ­ Skipasmið­urnar hava til dømis nógv kopar í máling­ ini til skipini, og hetta skal virka beinleið­is forð­andi fyri vøkstur, so tað­ er ikki so løgið­, at onki lív er í sjón­ um við­ skipasmið­jurnar. Í londunum rundan um okk­ um hava tey gjørt nógv við­ umhvørvisgóð­kenningar til dálkandi virkir, men lógin varð­ ongantíð­ gjørd lið­ug her. So hjá okkum er lítið­ at gera, greið­ir Jóhanna Olsen, deildarleið­ari á Umhvørvis­ stovuni, frá. Hóast ongar kanningar eru gjørdar av virkjum, so hava onkrar kommunur gjørt kanningar av havnu­ num hjá sær, og til dømis í Tórshavnar havn hevur Bio­ far gjørt kanningar fyri Tórshavnar kommunu. ­ Tað­ vísti seg at vera nógv blýggj og kyksilvur á botninum, men vit hava ongantíð­ kannað­ eldru virk­ ini, tí tey eru ikki umfatað­i av lógini um umhvørvis­ vernd, sigur Jan Sørensen, stjóri á Biofar. Gera ábøtur Skipasmið­jurnar dálka sam­ bært Jóhonnu Olsen rætti­ liga nógv, men MEST, sum er størsta skipasmið­jan í landinum greið­ir frá, at tey nú gera ymisk tiltøk, sum skulu minka um dálkingina, og sum krevja umhvørvis­ góð­kenningar. Sambært Eyð­finni Egholm er talan um skipanir við­ reinsiskipanum, soleið­­ is, at tað­, sum rennir frá bed­ ingini fer í eitt tílíkt í Havn. Á Skála eru somu ætlanir, tá skipanin í Havn er góð­­ kent. Tvey starvsfólk Sambært Jóhonnu Olsen á Umhvørvisstovuni er tað­ soleið­is, at um landsstýris­ kvinnan í innlendismálum avger, at virkir eldri enn 1988 skulu kannast, so merkir hetta, at tvey starvs­ fólk mugu setast afturat á Umhvørvisstovuni. Hetta hevð­i verið­ til umsiting av loyvunum og so framvegis. ­ Tað­ eru fyritøkurnar sjálvar, sum gjalda fyri kanningarnar, so tað­ hevð­i bara verið­ umsitingin, sum skuldi vaksið­ eitt sindur hjá okkum, stað­festir Jóhanna Olsen. Landið ger onki Hóast málið­ hevur verið­ uppi og vent fyrr, og lands­ stýrið­fólkið­ av sínum ein­ tingum kann broyta lógina, og Annika Olsen, lands­ stýriskvinna við­ innlendis­ málum, er greið­ yvir trupul­ leikan, so fer hon onki at gera við­ virkini, sum vóru áð­renn 1988. ­ Tað­ er sjálvandi óheppið­, at nøkur virkir sleppa at dálka so illa, men prinsippið­ er, at mann ikki lóggevur aftur í tíð­ina. Tað­ verð­ur heldur ikki politisk semja um hetta, sigur Annika Olsen. Hon leggur at aftur­ at, hon ongar ætlanir hevur um at trýsta hetta ígjøg­ num. Brot úr galdandi lóg frá 1988 um umhvørvis­ vernd § 26. Fyritøkur, virkir ella útbúnað­ir, ið­ eru at finna í fylgiskjalinum til lógina, mugu ikki verð­a gjørd ella farin undir, fyrr enn góð­kenning er givin til slíkt. Nevndu fyritøkur, virkir ella útbúnað­ir mugu ikki víð­kast ella broytast byggifrøð­iliga ella rakstrarliga á ein hátt, ið­ nertir við­ dálkingarvið­urskifti virkisins, fyrr enn víð­kanin ella broytingin er góð­kend. § 2. stk. 1) Landsstýrismað­urin kann gera broytingar í fylgiskjalinum. § 3. stk. 1) Fyritøkur, virkir ella útbúnað­ir, sum í fylgiskjalinum eru merkt við­ eini stjørnu, kunnu av landsstýrismanninum verð­a undantikin skylduni til góð­kenning, tá tað­ metir, at tann dálking, ið­ virkið­, fyritøkan ella útbúnað­urin vil kunna elva, hevur minni týdning fyri umhvørvið­. § 27. 1) Landsstýrismað­urin ásetir reglur um, at verandi fyritøkur, virkir ella útbúnað­ir av teimum sløgum, ið­ eru nevnd í fylgiskjalinum, innan nærri ásetta freist skulu søkja um góð­kenning, uttan mun til, um tey verð­a víð­kað­ ella broytt. Sum sæst í § 27, er tað­ landsstýrisfólkið­, ið­ avger – í hvønn mun – fyritøkur, sum vóru til í 1988 skulu umhvørvisgóð­kennast. Virkir kunnu dálka sum teimum lystir Øll virki, sum vóru til áðrenn 1988 kunnu dálka frítt, men hetta ætlar Annika Olsen, landsstýriskvinna í innlendismálum, ikki at gera nakað við Bót um roknskapurin kemur ov seint Framyvir fer Skráseting Føroya at útskriva bøtur til nevndarlimir og stjórar, um ársroknskapurin kemur ov seint. Av teimum 2228 ársroknskapunum, sum vórð­u latnir inn í 2008, komi 1224 ov seint. Hetta er meiri enn 50 prosent. Men nú verð­a mannagongdirnar broyttar, soleið­is, at nevndarlimir og stjórn í feløgum fáa bøtur, verð­ur ársroknskapurin ikki latin til tíð­ina. Í ársroknskaparlógini verð­ur greitt frá, hvørjar freistir feløgini hava rætt til, og eisini verð­a bøtur upp í 3000 kr. nevndar. Um ársroknskapurin ikki kemur inn, verð­ur felagið­ sent skriftirættinum til tvingilsavtøku, sigur Skrásetingin í tíð­indaskrivi. Altjóða veðurlagsráðstevna í Keypmannahavn Universiteti í Keypmannahavn skipar í døgunum 10. til 12. mars fyri eini vísindaligar ráð­stevnu um veð­urlagsbroytingar. Ráð­stevnan er skipað­ sum eitt felags átak við­ níggju onnur granskingar­universitet í ‘International Alliance of Research Universities.’ Úrslitini, ið­ verð­a løgd fram á ráð­stevnuni, verð­a brúkt í arbeið­inum hjá ‘Intergovern­ mental Panel on Climate Change’ (IPCC). Ráð­stevnan er undangon­ gu ráð­stevna fyri risastóru ST­ráð­stevnuni um veð­urlagsbroytingar, sum verð­ur hildin í Keypmannahavn í november – desember í 2009, sigur Granskingarráð­ið­.