hósdagur 15. januar 2009síða 9

9 tíðindi Nr. 10 - 15. januar 2009 Náttúrugripasavnið er nú liðað frá aftur Umhvørvisstovuni, og tað merkir, at samlaða játtanin til stovnin minkar við tí, sum Náttúrugripasavnið kostar at reka. Men nýggjar kunngerðir merkja nýggjar inntøkur til Umhvørv­ isstovuna, og so ræður bert um at gera rættar raðfestingar UMHVØRVI Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Annika Olsen hevur líka síð­ani hon tók við­ sum inn­ lendismálaráð­harri sagt, at hon ætlar sær at leggja stór­ an dent á umhvørvið­ í henn­ ara skeið­i sum landsstýris­ kvinna á økinum. Og júst tí kann tað­ undra, at játtanin til Umhvørvisstovuna er skerd í mun til í fjør. Náttúragripasavnið­ var fyri nøkrum árum síð­ani lagt inn undir Umhvørvis­ stovuna, men víst hevur verið­ á, at hetta er óheppi, tí sami myndugleiki skal kanna og hava eftirlit við­ sær sjálvum. Og tí varð­ Náttúrugripasavnið­ loyst frá Umhvørvisstovi aftur, tá nýggja ABC­samgongan tók við­. Men hóast játtanin til Umhvørvisstovuna á fíggj­ arlógini er minkað­, er alt ikki tann reina neyð­ og elendigheit. ­ Umhvørvisstovan hevur arbeitt við­ tveimum nýggj­ um kunngerð­um, sum fara at geva stovninum nakrar eyka inntøkur. Onnur snýr seg um umhvørvisgóð­kenn­ ing og hin um matrikulering, sigur Annika Olsen. Mett verð­ur, at hesar báð­­ ar kunngerð­irnar fara at geva Umhvørvisstovuni eina meirinntøku upp á 1,5 milliónir krónur, og við­ skerjingunum á játtanini merkir hetta, at tala verð­ur um eina meirinntøku upp á umleið­ 870.000 krónur netto. ­ So við­ hesum má sigast, at skerjingarnar ikki verð­a so ógvusligar, sum stúrast kundi fyri, sigur Annika Olsen. Minka CO2 útlátið Landsstýriskvinnan í um­ hvørvismálum hevur sent út skriv til øll ráð­ini og bið­ið­ tey koma við­ sínum tilmælum um, hvussu tey kunnu spara um olju og orkunýtsluna á sínum økj­ um, og hvussu tey harvið­ kunnu minka um CO2 útlátið­. ­ Ráð­ini hava fingið­ freist til Grækarismessu at koma við­ sínum tilmælum, og so verð­a tilmælini við­gjørd. Harnæst skulu úrslitini til eina politiska við­gerð­ í Landsstýrinum, Løgtingin­ um og hjá politisku flokk­ unum. Tí tað­ er av stórum týdningi, at allir politisku flokkarnir eru við­, andstøð­a eins væl og samgonga, sig­ ur Annika Olsen. Hon vónar, at úrslitið­ av hesum tilmælum er savnað­ og klárt at leggja fyri Løg­ tingið­ í september mánað­i. Eitt annað­, sum lands­ stýriskvinnan ætlar sær at hyggja nærri at, er reglu­ gerð­in fyri bygging av set­ húsum og almennum bygn­ ingum. Tað­ finst eingin landsbyggi reglugerð­ í dag, sum sigur nakað­ um bjálv­ ing og að­rar orkusparandi reglur, og tað­ eigur at verð­a hugt nærri at, tí upphiting er ein ovurhonds stór kelda til CO2 útlát. Og tí rósar Annika Olsen eisini Suð­uroyar Sparikassa fyri nýggja tilboð­ið­ um CO2­lán. ­ Eg haldi, at tað­ er ógvu­ liga skilagott av Suð­uroyar Sparikassa, at bjóð­a hetta tilboð­ið­ til kundarnar. Tað­ er av ógvuliga stórum týdn­ ingi, at fari verð­ur eftir tí rætta. Tað­ hjálpir ikki at skifta vindeygu í fleng, um tað­ er bjálving, ið­ skal til, ella umvent. Tí er tað­ sera hugaligt, at serfrøð­ingar eru við­ inni í myndini at ráð­a fólki til, hvussu tey skilabest fremja orkuspar­ ingar, sigur Annika Olsen. Veðurlagsráðstevnan Landsstýriskvinnan vónar, at fólk fara at taka av hesum tilboð­unum hjá Suð­uroyar Sparikassa, tí við­ ráð­gev­ unum inni ber til hjá fólki at fáa at vita, hvørjum tey skulu fara eftir í húsum teirra, og tað­ er av stórum týdningi, at fara eftir í rætta. Men hóast øll kunnu gera sítt íkast til minkingina av CO2 útláti, so er tað­ eitt serligt tiltak, sum landsstýr­ iskvinnan festir seg við­ og rað­festir fremst í ár, og tað­ er stóra veð­urlagsráð­stevnan í Keypmannahavn í desem­ ber. Vit hava havt ein veð­ur­ lags arbeið­sbólk, sum kom við­ sínum tilmæli »Skjótt syftir seið­ir og tunga takið­«. Har eru fleiri tilmæli, bæð­i tey, sum skjótt kunnu setast í verk og tey, sum krevja meiri langsiktað­a planlegg­ ing, eins og heitið­ eisini sigur. Har er nógv hjá okk­ um at taka fatur í, sigur Annika Olsen. Annars er nógv at tríva í hjá Umhvørvisstovuni, sum eitt nú byggireglar fyri bjálving og líknandi, sum er orkusparandi og harvið­ minkar um CO2 útlátið­. ­ Tað­ er sjálvandi harmi­ ligt, at játtanin til Umhvørv­ isstovuna er skerd, men vit kunnu hóast alt vænta eina meirinntøku av teimum báð­um kunngerð­unum um umhvørvisgóð­kenning og matrikulering. Og tá alt kemur til alt, so eru tað­ rað­­ festingarnar, sum hava størsta týdning, og havandi í huga stóru veð­urlags­ ráð­stevnuna í Keypmanna­ havn í desember í ár, hava vit valt at rað­festa hana ovast á breddanum fyri umhvørvi í ár, sigur Annika Olsen, landsstýriskvinna í umhvørvismálum. Gera rættar raðfestingar Vága Sýsla størsta fólkavøksturin Lutfalsliga er størsti fólkavøksturin í landinum í Vágum, har tey fjølgað­ust við­ 63 fólkum ella 2,1 prosentum fyrstu ellivu mánað­irnar av 2008. Høvð­usorsøkin til stóra fólkavøksturin er óvanliga stóra burð­aravlopið­, sum mest skyldast fá deyð­sføll í tíð­arskeið­inum. Frá 1. januar til 1. desember 2008 eru 50 børn fødd í Vága sýslu og 18 fólk doyð­u, hetta gevur eitt burð­aravlop uppá 32 fólk. Í 2007 vóru 41 børn fødd og 32 fólk doyð­u, tað­ gevur eitt burð­aravlop ið­ er 9 fólk. Hildið­ verð­ur, at tað­ stóra burð­aravlopið­ í Vágum er tilvildarligt, tí hvørki kynsbýti ella aldursbýti benda á, at burð­aravlopið­ eigur at vera størri enn að­rastað­ni í Føroyum. Tvørturímóti er mið­alaldurin hægri enn mið­alaldurin í Føroyum og lutfalsliga er talið­ á konufólkum tað­ lægsta í Føroyum, har býtið­ er 52 prosent mannfólk og 48 prosent konufólk. Í Vága sýslu eru 54 prosent mannfólk og 46 prosent konufólk, sigur Hagstovan Annika Olsen raðfestir veðurlagsráðstevnuna í Keypmannahavn ovast á breddanum fyri umhvørvi í ár Sjálvt um Umhvørvisstovan er skerd á fíggjarlógini í ár, so fær hon kortini meiri pening av arbeiða við umvegis tvær kunngerðir, onnur um umhvørvisgóðkenning og hin um matrikulering