fríggjadagur 21. september 2001síða 5

8 Nr. 182 - 21. september 2001 Nr. 182 - 21. september 2001 9 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Vit hoyra dag og dagliga um íløgukarmin, ið verður sprongdur og tosa fólk nú um at minka kommunala frælsið. Nú eru kommunalar íløgur sjáldan eftir einari beinari linju. Sum við landsíløgum, so koma tær ofta í stórum klumpum. Spurningurin er, um ein kommunal íløgujáttan ikki burdi verið eitt miðaltal yvir eitt valskeið og ikki eitt árligt tal. Núverandi skipan kann elva til, at kommunur fara at gera alt fyri at fylla sín íløgukarm hvørt tað einasta ár, um tær tørva íløgurnar ella ikki, tí tær ikki kunnu samla upp. Miðaltalið má helst ikki kunna flytast yvirum valskeið, tí so tekur man dispositiónsfrælsið frá eftirfylgjandi bý- og bygdarráðum. Hettar vildi verið líka ódámligt, sum tað, ið Landstýrið ger við at lækka blokkin munandi bert nakra fáar mánaðar áðrenn valið. Man má ansa eftir, at ein skipan ikki verður ov stirvin, so at rættningslinjur verða ristar í grót, uttan at spurnartekin nakrantíð verður sett við skipanina. Lat okkum taka eitt dømi, har ein lítil kommuna skal gera stórar ábøtur á kommunalar ognir, og hesar ábøtur koma at halda í 20 ár. Er tað ikki órímiligt, at ein slík kommuna skal stavnsbindast til at noyðast við lappaloysnir, tí at ábøturnar, um tær skulu gerast ordiligt, koma at spreinga íløgu- karmin, óansæð hvat ár hesar ábøtur verða gjørdar. Í allar hesari diskussiónini er sera týdningarmikið at hava fyri eyga, at tað eru politikarar, ið ráða í hesum landinum við ráðgeving frá embætisverk- inum. Tað má ongantíð blíva soleiðis, at politik- arar standa og yppa øksl, tí ein teknokratisk skipan, ið eyðsæð hevur stórar vansar við sær, verður tikin sum var hon rist í grót og óbroytilig. Tað skal verða okkara vón, at skipanin við íløgu- karminum verður tikin til nývurdering, soleiðis, at ein 4 ára íløgukarmur kann gerast. Hettar hevði givið kommunum fría dispositión yvir tíðar- festingina av íløgunum innan eitt valskeið, bert miðaltalið er tað ásetta. Landsbúskaparliga eigur siktið at verða so mikið langt, at smávegis variatiónir yvir eitt 4 ára skeið ikki gevur stórvegis trupulleikar. DAGSINS MEINING Sosialurin Íløgukarmurin VIÐMERKINGAR Jóannes Eidesgaard Eftir ein væleydnaðan og vælvitjaðan landsfund hjá Javnaðarflokkinum í Vest- manna um vikuskiftið góð- kendi landsfundurin ein- mælt valksránna til kom- andi løgtingsval. Eina val- skrá við heitinum "Fólkið fyrst", sum so staðiliga setur lívskorini hjá fólki ovast á dagsskrá. Sjálvandi er tað altíð áhugavert at frætta frá landsfundum hjá øðrum flokkum, og so man uttan iva eisini hava verið hjá mongum, sum spentir hava bíðað eftir, hvat fór at spyrjast burturúr í Vest- manna. Og ivaleyst hava fleiri ikki roknað við, at Javnaðarflokkurin fór at koma við einari valskrá longu nú? Men fyri okkum javnað- arfólk hevur tað verið minst líka spennandi at bíða eftir at frættað, hvussu úrslitið av landsfundium fór at verða móttikið. Og sjálv- andi serliga spennandi, tá ein nýggj valskrá varð al- mannakunngjørd. Og líkt er til, soleiðis sum fyrstu viðmerkingar- nar hava verið frá báðum mótpolunum í føroyskum politikki, Tjóðveldisflokk- inum og Sambandsflokkin- um, at hesir eru í hvussu er tiknir á bóli. Hava ivaleyst trúð, at friður fór at valda eina tíð aftrat, og so kemur hesin framtúrandi Javnað- arflokkurin og órógvar politisku kvirruna í bæði samgongu og andstøðu. Og fullveldismálið hevur fing- ið kapping. Vit kundu møguliga bíðað nakað enn, áðrenn vit kunngjørdu okkara valskrá, men nú eru vit bráðir av lyndi í Javnaðarflokkinum, og hin vegin so vildu vit ikki leggjast á boðini. Til tess vóru tey alt ov góð. Fyrstu viðmerkingarnar benda so á, at Javnaðar- flokkurin við valskránni "Fólkið fyrst" opinbart hevur rakt seymin so lúkst á høvdið. Tjóðveldisflokkurin er ikki bara ørkymlaður, men hálvavegna "groggy". Og sjálvt tá Høgni Hoydal fær framíhjárætt til einsamallur og uttan mótspæl at út- leggja tekstin frá lands- fundinum hjá Javnaðar- flokkinum í Útvarpinum, so verður tað bert til gor og gall. Men hvat skal mað- urin gera? Her kemur størsti andstøðuflokkur og purrar vánaliga samvitsk- una út hjá fyrst og fremst Tjóðveldisflokkinum. Og hvat billa hasi javnaðar- fólkini sær inn at tosa um annað enn fullveldið. Tá ein einki sakligt eigur at koma við, so verður í staðin farið undir at grýta Javnaðarflokkin undir við alskyns lygnum og hálv- gum ókvæmsorðum. Gummicheckar, ábyrgda- loysi, 80´ara politikkur o.l. tað var tað, Høgni Hoydal orkaði á hesum sinni. Jú, forrestin hann segði eitt aftrat, og tað var, at Javnaðarflokkurin borð- reiðir við sama politikki, sum koyrdi landið á heysin. So fingu vit tað at vita frá Tjóðveldisflokkinum. Tað vóru batar á almanna-, heilsu- og skúlaøkinum, sum sambært Høgna Hoydal koyrdi landið á heysin. Áhugavert sjónar- mið, sum tó ikki fær Javn- aðarflokkin at broyta politikk. Sambandsflokkurin er meira hóvligur og sinni- ligur í síni viðmerking. Hann heldur tó fast við, at tað sum ikki einaferð bert eru teir, sum eru teir skila- góðu og dugnaligu. Men at bróta upp úr nýggjum hev- ur nú ongantíð verið vøru- merkið hjá Sambands- flokkinum, tó hann kanska fegin onkuntíð kundi hugs- að sær at verið fyrstur frammi við onkrari nýhugs- an. Men eg kann vissa báðar flokkar um, at fyrstu gleps- ini frá tykkum vóru kær- komin. Tað var hugaligt at lesa viðmerkingarnar Tykkara atfinningar og tykkara álop eru tónleikur í oyrum javnaðarmanna, tí tit sannføra okkum um, at vit eru á rættari kós. Góður javnaðarpolitikkur eigur ongantíð at smakka hvørki tjóðveldismonnum ella sambandsmonnum og sjálvandi enn minni Fólka- flokkinum. Og fyribils eru vit nøgdir við móttøkuna. Takk fyri tit báðir Høgni og Eilif. Kósin úr Vestmanna er eftir øllum at døma meira enn á einari góðari leið. Í Vestmanna varð kósin sett … TÍÐINDASKRIV Fríggjadagin 21. september kl. 14 letur Føroya Tele upp nýggja Telebúð í Saltang- ará. Nýggja Telebúðin verður við einari snøggari og nýmótans innrætting flagg- skipið hjá Føroya Tele og ein fyrimynd fyri, hvussu hinar Telebúðirnar kring landið fara at verða inn- rættaðar í framtíðini. Í hesum sambandi verður móttøka í nýggju Telebúð- ini fríggjadagin millum kl. 14 og 18, har øll eru væl- komin. Ballónir og annað verður til børnini og leygardagin skrivar Regin Vágadal, sum FøroyaTele er høvuðsstuðul hjá, autografar. Harumframt bjóðar Før- oyaTele góð tilboð uppá GSM- og tráðleysar tele- fonir. Nýggj Telebúð í Saltangará Bill Justinussen Nú hoyrdist so aftur nýtt um ætlaðu samanlegging- ina millum Skála og Runa- víkar Kommunu. Síðani málið fyrstu ferð varð al- mannakunnugt mitt í summar hevur verið gravar- tøgn, hóast ætlanin er at fáa borgararnar í kommunun- um báðum at atkvøða um spurningin. Tíð til alment kjak Sum áður greitt frá haldi eg framvegis, at styrkin í fólkaræðinum er tíð til al- ment kjak um allar viðkom- andi spurningar og opið samskifti millum tey fólka- valdu og borgaran. Verður hetta ikki virt, er vandi fyri, at fleiri viðurskifti, sum politikkararnir ikki gjøg- numskoða, ikki koma fram í ljósmála, fyrrenn alt er avgjørt. Tað undrar meg stórliga, at bert tann eini kommunustýrislimurin (so vítt, sum eg havi verið var- ugur við) hevur tikið málið upp í bløðunum. Er so lítið at siga um hetta málið, at fá hava eina meining, so er ivasamt, um nøkur nytta er í samanleggingini. Og enn meiri undrist eg á, at ikki eitt orð varð grett um hetta týðandi mál, tá fólk fyri knøppum ári síðani bjóð- aðu seg fram sum valevni til kommunuvalið. Grundgevingarnar Grundgevingarnar fyri samanleggingini kenna vit framvegis ikki, hóast okkurt hevur verið at hoyrt um samanlegging av funk- tiónum og harvið bíligari rakstur. Samarbeiði er eitt takksamt orð, og undir tí heitinum er so mangt farið av bakkastokki. Men ikki eru fylgjurnar altíð so ljósareyðar. Sum dømi um samarbeiði millum bygdir í einari kommunu kunnu vit taka skúlaverkið í Runa- víkar kommunu. Tað er eindømi í landinum, at 4 skúlar eru í einari komm- unu við fólkatali undir 3.000. Men hetta er veru- leikin í okkara kommunu, og er orsøkin uttan iva lokalpolitikkur innanfyri kommunumark. Avleiðing- arnar av hesi skipan eru nógvar. Hvønn morgun fara børn úr Lamba, av Glyv- rum, úr Saltangará og úr Runavík við bussi til Søld- arfjarðar og Rituvíkar, sam- stundis sum børn úr Rituvík og Søldarfirði fara við bussi til Glyvrar og Runavíkar. Sostatt sleppa rituvíkingar og søldfirð- ingar at hava síni smáu í nærumhvørvinum tey fyrstu skúlaárini, meðan vit í miðøkinum ikki hava tann møguleikan. Kostnaðurin av at hava fýra skúlar heldur enn ein er í onkrum førum fýra ferðir hægri. Vit hava t.d. 4 fimleikahallir heldur enn eina, sum hvør í sínum lagi krevur viðlíka- hald, útgerð og umsiting. Í hesum føri dupultfunk- tiónir, sum í kommunu- samanleggingarhøpi áttu at horvið. Tá so Skála skúli er komin afturat, hava vit 5 skúlar og 5 hallir, kanska 6. Okkara kommuna er í ávísan mun fongd við hendan lokalpolitikkin, tað eru tey 6 valstøðini eitt gott dømi um. Hetta vísir, at hóast vit hoyra til somu kommunu, er niðurlegging av dupultfunktiónum ikki so sjálvsøgd. Sum eitt kuriosum kann tað hugsast, at hesin lokal- politikkurin við m.a. dýrum skúlabygnaði er ein av orsøkunum til, at vit sum ein tann størsta kommunan í landinum ikki hava ráð til eina svimjihøll, sum ikki færri enn 6 aðrar komm- unur í Eysturoynni hava. (So hví ikki heldur leggja saman við eini kommunu, sum eigur ein svimjihyl.) Samarbeiði fyrst, síðani samanlegging Tað ber væl til at samstarva um øll hugsandi mál, uttan at leggja saman. Tí mæli eg framvegis til, at eitt miðvíst samarbeiði fyrst verður skipað fyri síðani at taka støðu til samanlegging. Tá hava vit royndir og betri grundarlag at taka støðu á. Hetta samarbeiði eigur eisini at roynast við granna- kommunurnar við tí sama fyri eyga, tí tann besta loysnin var, at allar komm- unurnar við Skálafjørðin vóru við í fyrireikingunum. Kristian Magnussen løgtingsmaður Ætlanin hjá Høgna Hoydal og hansara strategum er greið: Onnur mál enn full- veldismálið skulu ikki á dagskrá til komandi løg- tingsval. Hann er, í bløð- unum fyrradagin tann fyrsti við viðmerkingum til val- uppleggið hjá Javnaðar- flokkinum. Sum so segði hann onki nýtt, men enn einaferð fingu vit somu slitnu end- urtøkurnar, um at hinir aftur vilja rena landið á heysin. Hesaferð snýr hans- ara eyðkenda, óseriøsa rangsnúgving seg um tað, ið Javnaðarflokkurin hevur sett sær fyri í komandi valskeiðið. Greinin hjá Høgna Hoy- dal er ikki tann fyrsta, har hann tileinkisger tørvin á ábótum og nýskipanum innan okkara vælferðar- skipanir. Hevur nakar sæð ella hoyrt hann skjóta upp ein einasta ítøkiligan bata innan nakað øki, har borgarin hevur brúk fyri samfelagsins solidariteti? Einastu rakstrarstøð Høgni Hoydal hevur rað- fest á fíggjarlógunum síðan hann kom upp í politikk, eru tey, ið eru beinleiðis liður í kvettroyndini hesa- ferð. Fyri at kamuflera kynismuna endurtekur hann við jøvnum millum- bilum, at vit skulu hava veruligt samhaldsfesti, og at virðini skulu býtast rætt- vísari. Tjóðveldisflokkurin hev- ur hetta valskeiðið reypað av, at teir hava sett part av ríkisveitingini inn á bók, samstundis sum okkara skúla-, sjúkrahús- og al- mannaverk støðugt forfalla. Tað er løgið reyp av Tjóð- veldisformanninum, tá hann førir fram, hvussu teir t.d. hava raðfest almanna- mál, alt meðan t.d. føroy- ingar við serligum tørvi framhaldandi eru noyddir at flyta til Danmarkar. Samstundis verður ríkis- veitingin, ið skuldi gera tað møguligt hjá teimum at verða verandi í Føroyum, sett inn á bók. Tað er ikki álitisvekjandi, at politikarar, ið siga seg brenna so nógv fyri nationalum fullveldi, ikki hava vet av forstáilsi fyri fullveldinum og integritet- inum hjá tí einstaka. Hvussu sær fullveldi út hjá einum óhjálpnum, ið er seingjaliggjandi, einsa- mallur og eyðmíktur í sínum egna skadni? Nær ætlar Tjóðveldisflokkurin at syrgja fyri hansara full- veldi? Høgni Hoydal sigur í greinini, at Javnaðarflokk- urin vil seta fólkið fyrst, um vit fáa danskar pengar, og um Nýrup vil játta meiri pengar. Hetta vísir bert, hvussu óseriøsur hann er. Javnaðarflokkurin hevur ikki avgjørt at blokkurin skal hækkast. Tað sum rætt er - og sum eisini er endurgivið í bløð- unum - er at eg havi ført tey sjónarmið fram á lands- fundinum hjá Javnaðar- flokkinum, at tað óiva verður neyðugt at biða um samráðingar við danir, um at fáa blokkin upp aftur á eitt rímuligt støði, soleiðis at vit hava fíggjarligu ork- una til at seta lívskorini hjá fólkinum aftur á dagskrá. Í Javnaðarflokkinum er tað hóast alt so, at vit kunnu kjakast og hava meir ella minni avgjørd sjónar- mið um ymisk viðurskifti. Men slíkan hugburð skilir Høgni Hoydal óiva ikki. VIÐMERKINGAR Kommunusamanlegging við Skálafjørðin Høgni Hoydal er óseriøsur Hanna Lisberg Tórshavn 20.09.01 Skaldið yrkir: Vit kendu okkum kosnar til vøkur verk og stór, vit kendu okkar akur fór at vaksa og fyri okkum birtist ein fløta víð og stór har væl var sáað, væl varð velt og saksað Eg spyrji: hvar er virð- ingin fyri teim gomlu? Borgarstjórin í Havn hevur sýnt so stóra van- virðing fyri gamla fólk- inum – og fyri so vítt umrøddu umsøkjarum, ið talað verður um í Sosialinum 20.09.01 við at tveita teirra umsókn til onnur, enn tey, hon var ætlað. Ein umsókn av hesum slag hoyrir heima í sosialu nevnd, men borgarstjórin tekur sær av málinum, soleiðis at hann skapar óneyðuga øsing. Í fyrstu syftu fara tíð- indi um býin, at nú missir gamla fólkið kjallaran, tí umsøkj- ari(ar) skulu hava hetta til: »matstovu við so fínum vínkorti, sum ikki hevur sæð sín líka her um vegir o.s.fr. Eg havi sæð umsókn- ina, tí hon er send okk- um úr býráðnum. Hetta er ósømiligt móti um- søkjarunum. Men tað er eisini ósømiligt av teim- um at ringja til okkara og spyrja um úrslit av okkara nevndarfundum – og at koma í húsið, sum teir longu høvdu fingið hesa umbøn. Men borgarstjórin átti at beint umsóknina, har hon hoyrdi heima, enn at ringja í tíð og úrtíð (t.d. kl. 21.00) um kvøldið til mín – eftir at vit høvdu átalað hansara framferð, og víst til, at um hann hevði nakað at tosa um viðvíkjandi ognini, skuldi hann venda sær til nevndina. Býráðslimir, eg talaði við, søgdu, at teir kendu einki til hesa umsókn; eg spurdi borgarstjóran, hvat Heðin Mortensen, sum hevði gjørt eitt stórt arbeiði, segði. – Nei, segði borgarstjóri – tað visti Heðin einki um. Leivur Hansen flenti, tá eg spurdi hann, visti einki um tað, men legði afturat – 4 ár ov seint. – Torfinn visti einki – Elin Lindenskov visti einki (er í sosialu nevnd). – Tilhaldið fekk ORDRA til at svara, áðrenn 1. sept. 01. (Enn veit eg ikki, hvat svarast skuldi uppá. Vit viðgera ikki umsóknir!!) Tann 18.09.01 hevur sosiala nevnd fund, nú er málið komið á skrá – 2 mánaðir eftir at umsókn- in er. Sjálvandi er saklig viðgerð har. Málið varð avvíst, tí samtykt fyri- liggur um Tilhaldið. Hetta hava vit frá fyrsta degi greitt borgarstjór- anum frá. Eg vil ikki í hesum umfari koma nærri inn á málið. MEN eg átali harðliga ta ósømiligu framferð, borgarstjórin hevur víst. Tað er undir lágmark og óhugsandi, at nakar annar borgar- stjóri vildi gjørt. Persónliga havi eg nógv at takka serliga: Lisbeth Petersen, Poul Michelsen og Leivur Hansen. Eg sat í fleiri nevndum í yvir 20 ár og veit hvat eg skrivi um. Slíka atferð høvdu tey øtast at frætt um. Í Tilhaldinum Savnsmynd Vit kendu okkum kosin… C M Y K 9 8