mánadagur 26. januar 2009síða 8

8 tíðindi Nr. 17 - 26. januar 2009 Avleiðingarnar av skerjingi hjá Fróð­ skap­arsetrinum eru katastrofalar. Søgu­ og samfelagsdeildin skal niðurleggjast, í øllum førum níggju fólk sigast úr starvi og komandi útbúgvingar mugu takast av aftur, áðrenn tær byrja Sparingar Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Prísurin fyri at spara fimm milliónir krónur er eftir øllum at døma sera høgur. Í fíggjarlógini fyri 2009 er Fróð­skaparsetur Føroya skert tilsamans fimm milliónir krónur, og nú nýsetta stýrið­ er farið­ til verka, byrjar ítøkiligi kostnað­urin av hesi sparing at koma undan kavi. Á Fróð­skaparsetri Føroya kunnu vátta tey, at eitt worst-case scenario er at Søgu- og Samfelagsdeildin verð­ur nið­urløgd, nýggja útbúgvingin master í løg- frøð­i, sum eftir ætlan skuldi setast á stovn, verð­ur ikki sett á stovn, umframt at átta fólk verð­a søgd úr starvi og tvey fólk verð­a ikki sett í starv. Eisini verð­ur tosað­ um at rektarin, Jóan Pauli Nielsen, ikki longur skal undirvísa, men bert vera rektari, og tískil er talan til- samans um 11 størv, ið­ væntandi verð­a nið­urløgd av hesi sparingini. Men sambært nýsettu stýrisforkvinnuni fyri Fróð­- skaparsetrið­, Lis Mortensen, er hetta bara eitt av fleiri worst case scenarium. – Tað­, sum nýggja stýrið­ roynir nú, er at fáa innlit í hvat Fróð­skaparsetrið­ er fyri nakað­. Vit verð­a noydd til at hyggja uppá hvat tað­ er fyri ein veruleiki, vit eru blakað­i út í. Vit royna nú at kortleggja hvørji scenariu vit kunnu síggja fyri okkum. Men veruleikin er óalmindi- liga dapur í løtuni, og vit arbeið­a við­ fleiri worst case scenarium í løtuni, sigur Lis Mortensen, forkvinna í stýrinum fyri Fróð­skapar- setur Føroya. Fylgjurnar eru ræðuligar Lis Mortensen øtast við­ tær avgerð­ir, nýggja stýrið­ er sett fyri at taka. – Sakin er tann at vit tosa um eina dapra støð­u upp á tann mátan, at hetta gongur útyvir eitt umhvørvi, nøkur starvsfólk og útyvir tað­ arbeið­sumhvørvið­, sum er har. Vit mugu taka atlit til, hvat fáa tey at arbeið­a við­, sum eru eftir, sigur Lis Mortensen. Men sambært henni eru tað­ nógv verri atlit, tey eis- ini mugu taka, tá tey gjøgn- umganga øll scenariuni. – Vit mugu spyrja, hvat er tað­ vit gera við­ tey ungu lesandi, sum hava sett sítt álit til at fáa eina útbúgving og eina lívsleið­ við­ at melda seg inn í Fróð­skaparsetrið­. Tað­ er nakað­ ótrúliga dýra- bært, mann hevur við­ at gera. Tað­ er ræð­uliga alvor- ligt, um man skerjir teirra møguleikar fyri at fáa eitt prógv. Tey hava longu inn- stillað­ og forpliktað­ seg til at fáa eina útbúgving, og nú mugu vit kanska skerja teirra møguleikar, greið­ir Lis Mortensen frá. Fyri lúsa 5 milliónir At mann má spara í nið­ur- gangstíð­um er nakað­ Lis Mortensen hevur forstáilsi fyri. Men tað­, sum hon øtast við­, er at man missur so ótrúliga nógv, fyri so relativt lítið­. – Tað­ er ótrúligt, at mann í 2009 vil skerja ein stovn og missa so nógv fyri lúsa fimm milliónir krónur. Tað­ er líka við­ at ein vanlig fam- ilja kundi borið­ hasa skuld- ina. Við­ hesum smáu peng- unum vil man steð­ga eini tilgongd, sum er byrjað­, vísir Lis Mortensen á. Tann tilgongdin, Lis Mort- ensen sipar til, er menn- ingarætlanin, sum Fróð­skap- arsetrið­ stakk út í kortið­ saman við­ Mentamálaráð­n- um og politikarunum. – Í felag hava politikarar, Mentamálaráð­ið­ og Fróð­- skaparsetrið­ stungið­ út í kortið­, hvat tað­ er, tey vilja. Til val hoyra vit allar flokk- ar og allar politikarar tosa um vitan og menning og gransking, men tað­ sum teir nú gera, er at teir við­ hinari hondini fara inn í eina fíggj- arlóg, og vil steð­ga øllum menningarætlanum, sum um ikki annað­ bara rukku nøkur ár út í framtíð­ina. Menningarætlanimn var longu skerd munandi, tá hon kom fyri tingið­, og so fer man inn og skerir hesa longu skerdu, økonomiser- að­u menningarætlanina við­ heili fimm milliónm afturat, stað­festir Lis Mortensen. Gransking? Gloym tað! Úrslitið­ av hesi skerjing er at Søgu- og Samfelagsdeild- in, sum er tann stórsta deild- in á Fróð­skaparsetri Føroya, allarhelst má lata aftur. Masterútbúgvingin í løg- frøð­i verð­ur slept, áð­renn hon yvirhøvir er byrjað­, og í øllum førum 9 fólk verð­a søgd úr starvi. – Tað­ sum hendir við­ hes- um skerjingunum er, at Fróð­skaparsetrið­ má steð­ga sínum ætlanum. Og so tá tal- an er um gransking? Gloym tað­! Tað­ sum mann ger við­ hesum,er at man bið­ur væl lærd fólk við­ høgum útbúgv- ingum, sum koma uttanifrá, um at pakka sítt kuffert og fara avstað­ aftur, stað­festir Lis Mortensen. Støð­an á Fróð­skaparsetri Føroya er eftir øllum at døma katastrofal í løtuni. Nógv verð­ur fundast aftur og fram, með­an nýsetta stýrið­ roynir at seta seg inn í við­urskiftini og finna útav, hvar tey skulu seta knívin, soleið­s at hann ger sum minst skað­a fyri tey lesandi og virkandi á Fróð­skaparsetri Føroya. Einki nikkel í fartelefonum Danski umhvørvismálaráð­harrin, Troels Lund Poulsen, ætlar sær at banna øllum handli við­ fartelefonum, sum hava nikkel í sær, tí evnið­ kann elva til ovurvið­kvæmi. Troels Lund Poulsen sigur við­ kringvarpið­ DR, at hann ætlar sær at tosa við­ starvsbeøð­urnar í Svøríki og Finnlandi fyri at fáa teir at taka undir við­ einum forboð­i. Ráð­harrin sigur, at myndugleikarnir fara at bið­ja handlarnar taka fartelefonir við­ nikkel av hyllunum. Hann væntar, at eitt beinleið­is lógarforboð­ kemur í gildi seinni í ár. Ódnarveður sunnanfyri Tað­ er ikki bara á okkara leið­um, at lágtrýstini kunnu vera djúp hesa árstíð­ina. Eitt stormlágtrýst elvdi um vikuskiftið­ til ódnarveð­ur í Norð­urspania og útsynningspartinum av Fraklandi. Sponsku myndugleikarnir siga, at har kravdi ódnarveð­rið­ 15 mannalív, harav 11 doyð­u, tá takið­ fór á einari ítróttarhøll nærhendis Barcelona. Í Fraklandi doyð­u fýra fólk í ódnarveð­rinum., og streymurin fór nógvastað­ni. Har hevur veð­rið­ ikki verið­ so ringt í fleiri ár. Í býnum Bordeaux komu vindmátararnir upp á 41 metrar um sekundið­. Fróðskaparsetrið má venda næmingum í hurðini Stýrið noyðist frá aftur Stýrið fyri Fróðskap­arsetur Føroya, ið varð sett fyri bert viku síðan, noyðist skjótt frá aftur, verða eingir p­engar játtaðir til stýrið Sparingar Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Fyri lítlari viku síð­an setti Helena Dam á Neystabø, landsstýris- kvinna í mentamálum, nýggja stýrið­ fyri Fróð­- skaparsetur Føroya. Endamálið­ hjá stýrinum er at vera yvirkskipað­ stjórn hjá nýggja Fróð­- skaparsetri Føroya, ið­ nú eisini umfatar Føroya Læraraskúla og Sjúkra- røktarfrøð­iskúlan. Men nýggja stýrinum er eftir øllum at døma ikki langt lív lagað­. Stýrið­, sum er sett fyri bara einari viku síð­ani, har man eisini hevur hálað­ fólk inn úr øð­rum londum, fær ikki arbeitt. Tað­ arbeið­ið­ steð­gar beinanvegin, tí har eru eingir pengar settir av til stýrið­. Henda við­ferð­in av fólki ger veruliga, at man umhugsar sína støð­u, hví skal eg frívill- iga vera við­ til hetta. Nýggju limirnir hyggja veruliga djúpt inneftir, um teir tíma at standa modell til hetta. Hetta er bara so flovisligt, sigur Lis Mortensen, ið­ er for- kvinna í nýsetta stýrin- um. – Tað er ótrúligt, at mann í 2009 vil skerja ein stovn og missa so nógv fyri lúsa fimm milliónir krónur. Tað er líka við at ein vanlig familja kundi borið hasa skuldina, sigur Lis Mortensen, forkvinna í stýrinum fyri Fróðskaparsetrið