mánadagur 2. februar 2009síða 29

Nr. 22 - 2. februar 2009 29 Al Jazeera og Al Arabiya høvdu helst undrast á føroysku lýsingina av støðuni í Gaza Frá leygarmorgni árla og út á dagin vóru í útvarpinum áhaldandi endursendingar um skilið í Gaza. Við messurødd var ein vavstur av ákærum móti Ísrael varpaðar lurtarunum, har eitt konglomerat av keldum vóru grundarlagið. Inde­ pendent, Reyði Krossur, norskur lækni, omma úr Gaza og onnur lýstu teir ræðuleikar, sum ísralear høvdu forvolt palestinum tær tríggjar vikurnar, sum kríggið í Gaza vardi. Øll munnu vera samd um, at við kríggi fylgja ræðuleikar og vanlagnur, sum eru ótolandi. At kríggj og harðskapur er av tí ónda, eiga tað ikki at vera deildar meiningar um. Kortini er mangastaðni um allan heim kríggj og forfylging gerandiskostur, har 100­túsundtals fólk árliga verða kúgað, særd ella dripin. Tað løgna er tó, at vit hoyra so lítið til ringa skilið í mun til allar ræðuleikarnar. Munur á Øðrvísi er við stríðnum millum Ísraelar og palestin­ ar (Hamas). Her eru miðlar­­nir á tremur við ákærum móti Ísrael. Seinasta nýggja eru so krígsbrotsverk. At Hamas farnu árini hevur sent út við 7000 rakettir inn í Suðurísrael hevur tó lítið tíðindavirði. At Hamas uttan ávaring­ ar sendir deyða inn í fjøl­ bygd øki við eittans enda­ máli at ræða, skaða og drepa verður nærum ikki tikið upp á tungu. At Hamas byggir alt sítt tilvergrundarlag á at javna Ísrael við jørðina og at reka allar jødar til havs verður tagt burtur. At Hamas, stuðlað av Iran, er javnbært við islam­ iska fundamentalismu, har javnrættindi og virðingin fyri mannalívum er undan­ takið, meðan kúgan og dráp er meginreglan, verður góðtikið. At Hamas er veruliga forðingin fyri friði millum Ísrael og grannarnar hevur ongan áhuga. Og at Hamas undir krígn­ um herfyri nýtti møguleik­ an at drepa og burturbeina hópatals moderatar Fatah­ palestinar og familjur teirra umframt, at Hamas jagstr­ aði, píndi og særdi hundra­ tals aðrar Fatah­limir, verður slettis ikki nevnt. Endursendingar Nei, tá er ómakin lættari at lesa 7 minuttir langan tendensiøsan tíðindastubba í almenna útvarpinum frá morgunstundini leygardag og so endursenda hann allan fyrrapartin og á middegi, fyri so at vinkla tíðindini av nýggjum leygarkvøldið. Mundu Al Jazeera og Al Arabiya ikki havt undrast á føroysku lýsingini av støðuni í Gaza? Seinasta vikan var hend­ ingarík. Endursendingin av morgunlestrinum oyðilegði sendiflatuna, segðist. Og ístaðin fingu vit leygar­ dagin annan morgunlestur, har Gaza var á skrá. Har Ísrael fekk toyggið og har islamistiska Hamas um­ vegis útleggingina varð friðað?! Forrestin, so var økisval í Irak fríggjadagin – uttan harðskap og dráp. Loksins ein sólskynssøga haðani, sum eisini Inde­ pendent bar. Hvør frætti um tað? Tørvar okkum morgunlestrarnar, tá vit hava Hamas?? løgtingsmaður Bjarni Djurholm Bæði í stevnuskránni og í valskránni fyri valið 2008 hevur Fólkaflokkurin lovað, at menna hægri útbúgving og gransking. Hesum lyftum vil Fólka­ flokkurin halda, og tí vilja vit í mest møguligan mun stuðla teimum ætlanum, sum eru um hægri útbúgvingar og um gransking. Lyfti Fólka­ floksins eiga at síggjast aftur í tí politikki, flokk­ urin fremur og sjálvsagt eisini í teimum raðfesting­ um, ið gjørdar vera innan hesi øki Fróðskaparsetrið hevur hesa seinastu tíðina fingið drúgva viðgerð í fjølmiðl­ unum. Ikki so løgi, tí und­ an valinum vóru flest allir flokkar samdir um, at hægri lestur og gransking skuldi fáa hægri raðfestingar. Læt meg siga beinan­ vegin, at Fólkaflokkurin heldur, at tað hevur stóran týdning ­ júst nú ­ at satsa upp á hægri útbúgvingar. Tí er tað sera óheppið, at formaðurin í fíggjarnevnd­ ini, Anfinn Kalsberg, umboðandi Fólkaflokkin í almenna kjakinum, á ein rættuliga niðurgerandi hátt leggur eftir Setrinum og teimum fíggjarligu útrokn­ ingum, sum liggja til grund fyri virkseminum hjá Setri­ num. Eisini fær útbúna fólkið ella, sum hann rópar tey, akademikararnir sum búgva her í Havn, av at vita. Umframt verða vit politikarar, sum ivaleyst “hoppa upp á vognin” hjá omanfyri nevndu, skírdir sum hentir idiotar. Sera primitivt og betri ósagt. Eg havi hugsað nógv um, hvat hatta skuldi vera gott fyri, og dugi eg ikki at síggja, at úttalilsini hjá Anfinni tæna til fyrimuns fyri Fólkaflokkinum á nakran hátt. Heldur ikki fyri einum skilagóðum og ábyrgdarfullum búskapar­ politikki framyvir. Men kanska er tað so einfalt, at ein sokallaður útjagarapolitikari, við slík­ um úttalilsum, vinnur sær sjálvum nakað fyrimunir – annað kann tað ikki vera. Sjálvt um eg als ikki eri serliga stoltur av avrikinum hjá fíggjarnevndini, so eri eg púra samdur við fíggjar­ nevndina og við fíggjar­ málaráðharranum um, at karmurin um fíggjarlógina er gjørdur og hann verður ikki broyttur – tað vildi verði óðamannaverk.­ men um vit hava mistikið okk­ um í játtanini til Fróðskap­ arsetrið, eiga vit at kanna, hvussu vit innan fíggjar­ karmin kunnu rætta mistak­ ið. Tað fer Fólkaflokkurin at hjálpa til við. Eg haldi ikki, at fíggjar­ nevndin og setrið hava sama útrokningar­ grundarlag. Míni ráð til Setrið skulu tí vera: Setið tykkum niður og gerið eina neyva lýsing av, hvat virksemi neyðugt er at hava fyri at frálæran kann liggja á einum rímuliga høgum støði. Havi í huga, at talan er um eina tíð við sera trongum fíggjarkarmi. Mentamálaráðið eigur somuleiðis at endurskoða innanhýsis fíggjarætlanina og royna at finna eina felags virðiliga loysn – tað verður ein góð íløga – kanska tann besta ­ fyri Føroyar í hesum døgum. Hvat skuldi hatta vera gott fyri ..... ? Løgtingsmaður fyri Fólkaflokkin Poul michelsen Fyrr í vikuni fekk eg ein spurning á løgtingi, um tað er í samsvari við Hoy­ víkarsáttmálan, at íslend­ skar fyritøkur, sum fáa almenn arbeiðir í Føroy­ um, kunnu gjalda arbeiðs­ fólkinum íslendska løn. Eg vil, at allir borgarar í landinum skulu fáa innlit í, hvussu hesi viðurskifti eru sett saman. Tískil vil endurtaka tað, sum eg áður havi sagt um hetta mál. 1. Lønarviðurskiftini á føroyska arbeiðsmarknað­ inum eru ikki ásett við lóg, men við semju millum partarnar á arbeiðs­ marknaðinum. 2. Hoyvíkarsáttmálin ásetur, at landsins lógir ikki mugu gera mismun millum føroyingar og íslendingar. 3. Lønarviðurskifti á føroyska arbeiðsmarknað­ inum eru tískil ikki umfat­ að av Hoyvíkarsátt­ málanum. Sjálvandi eri eg ímóti, at sosial dumping fer fram á okkara arbeiðs­ marknaði, og at føroyskir handverkarar ikki sleppa til arbeiðis í sínum egna landi. Vinnumálaráðið umsitur arbeiðsmarknað­ armál, og eg vóni, at partarnir á arbeiðsmarkn­ aðinum saman við hesum myndugleika finna eina loysn á hesum trupul­ leika. Eisini kann jøvn kapping tryggjast í treytunum í almennari útbjóðing. Ja til kapping, nei til dumping Uttanríkisráðharri jørgen niclasen Løgtingið fer fyrst í kom­ andi viku at samtykkja bankapakka II. Sostatt hevur løgtingið gjørt tað, sum í núverandi støðu kann gerast, fyri at fáa støðug viðurskifti innan okkara fíggjarkervi. Tað sum stendur eftir er at viðgera og taka støðu til, um onnur tiltøk eru neyðug fyri at steðga niðurgongd­ ini í búskapinum, og hvørji tiltøk talan kann verða um. Javnaðarflokkurin hevur ta støðu, at hetta er ein spurningur, ið tað er sera átroðkandi at viðgera. Vit mugu ikki loypa framav, men fáa greiðu á, hvør er trupulleikin, hvussu skal hann loysast, og nær er rætta løtan. Búskaparstøðan Vit hava ávísar trupulleikar í fiskivinnuni bæði á sjógvi og landið. Kósavirkið er stongt, onnur virkir hava trupulleikar við útflutnings­ trygdini. Avreiðingarvirðið í 2008 var tað minsta í 10 ár. Arbeiðsloysið er vaks­ andi, kommununnar gera færri íløgur, og spurning­ urin er, hvussu stóran virknað íløguætlanin hjá landinum ferð at fáa á búskapin. Hesi viðurskifti, meta vit, gera tað neyðugt at fara undir eina tilgongd, har støða verður tikin til, um vit politiskt eiga at seta nøkur eyka tiltøk í verk, fyri at forða fyri at sam­ felagshjólini fara ov langt niður í ferð, ella steðga heilt upp. Íløgurnar á fíggjarlógini Samtykta íløguætlanin á fíggjarlógini fyri 2009 er 234 mió. Hetta er ikki nakað stórt tal. Avgerandi spurningurin er, um hesir pengar viðføra eitt virk­ semið kring landið, ið kann mótvirka niðurgongdina í búskapinum. Av hesum íløgum eru góðar 92,5 mió settar av til vegir, havnir og tunlar. Spurningurin er, hvussu stórur partur av hesi upp­ hædd útloysir arbeiði av týdningi í ár, tí verkætlann­ inar ikki eru klárar at seta í verk. Eisini innan onnur øki er peningur settur av til verkætlannir, ið neyvan byrja í ár. Hvat kan gerast fyri at byrgja upp fyri arbeiðsloysi Verður komið til ta niður­ støðu, at tiltøk mugu fremj­ ast, fyri at fyribyrgja ov stór­ um arbeiðsloysi, er alneyð­ ugt, at tað vera tey røttu tiltøkini, ið verða framd. Javnaðarflokkurin metir, at í minsta lagi hesar meginreglur, skulu havast í huga, tá ið støða skal takast til møgulig tiltøk: • Íløgur, ið kunnu geva vinnuligan vøkstur av sær. • Íløgur, ið verja umhvørvið • Íløgur, ið nøkta ein veruligan tørv • Íløgur, ið framtíðar­ tryggja samfelagið Tiltøk ið kunnu fremjast Vit eiga at endurskoða og møguliga hækka íløgu­ ætlænina hjá landinum. Vit kundu framskundað íløgur, ið skapa forteytir fyri gransking, sum eitt nú ílegusavnið. Henda íløga skapar eisini fortreytir fyri vinnugransking, ið kundi kastað nakað av sær. Vit kundu sett pening av í Bjálvingargrunnin, so eisini sethús kunnu verða bjálvað betur og broytt lógina, so hon umfatar øll sethús. Vit kundu økt játtanina til bygging av røktarheim­ um og nøkta tørvin skjótari enn í dag. Vit kundu skapt møgu­ leikar fyri umskúling/eftir­ útbúgving av arbeiðsfólki. Til dømis lagt dent á at nøkta tørvin av røktar­ starvsfólki, ið bara økist komandi árini. Soleiðis eiga vit, innan ein størri niðurgongd í búskapinum verður verðu­ leiki, leggja okkum eftir at gera nakað við hesa gongd, og byrgja upp fyri niðurgongdini í búskapinum. Javnaðarflokkurin er til reiðar at fara undir hesa tilgongd. Tálma niðurgongdini í búskapinum Løgtingskvinna eyðgunn samuelsen viðmerkingar