fríggjadagur 6. februar 2009síða 7

7 tíðindi Nr. 26 - 6. februar 2009 Tað hoyrir heilt greitt einari farnari tíð til, at hava so nógvar og smáar sjálvstøðugar skúlar í einum so lítlum landi. Sam­ ferðslukervið er útbýgt fyri milliardir, so nú má løtan vera búgvin til at skipa føroyska fólkaskúlan í sjey skúlaøki, sigur Helena Dam á Neystabø, landsstýris­ kvinna í skúlamálum Skúlamál Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Eftir at hava hugsað seg um og kannað málið í nakrar dagar, er landsstýriskvinnan í skúlamálum, Helena Dam á Neystabø, komin til ta niðurstøðu, at føroyski fólkaskúlin skal skipast í sjey skúlaøki. - Men, lat meg fyrst av øllum siga, at eg haldi ikki at vit brúka ov nógvar pengar upp á fólkaskúlan í løtuni. Als ikki. Men eg haldi, at vit kundu fingið meira burturúr fíggjar- orkuni, sum land og kommuna í felag brúka upp á fólkaskúlan. Tað merkir, at eydnast tað okkum at semjast um at skipa fólka- skúlan í til dømis sjey skúla- økir, so skal fíggjarorkan, sum verður leysgivin, brúkast til tað, sum í dag ikki er nóg gott, staðfestir landsstýriskvinnan, sum hevur fylgt við í orðaskifti- num í miðlunum seinastu dagarnar. Byrjaði í Havn Eitt orðaskifti, sum spretti úr einari heldur óhepnari útmelding frá Mentamála- ráðnum, um at komandi skúlaár skulu allir 1. flokkar fyllast upp við 26 næmingar í hvørjum – eisini um tað merkti, at børn skulu flyta í aðrar skúlar. Í Sosialinum í gjár segði Magnus Tausen, at ráðið, sum umsitir skúlan í øllum landinum, kann ikki koma við kravboðum um, at 26 næmingar skulu vera í hvørjum flokki í Havn, og so ikki krevja meira av skúlunum kring landið. - Eg kann vera samd við formanninum í lærara- felagnum, at tað er órímiligt royna at gagnnýta fíggjar- orkuna betri í eitt nú Havn, um man ikki samstundis fer til verka í øllum landinum við sama endamáli, sigur Helena Dam á Neystabø, sum eisini tykist at vera samd við formanninum í lærarafelagnum um, hvussu til ber at fáa betri rakstur í fólkaskúlan við at hava størri samstarvseindir. Tíðin er búgvin Eins og Magnus Tausen vísti á, heldur landsstýris- kvinnan, at tað hoyrir einari farnari tíð til at hava so nógvar og so smáar sjálv- støðugar skúlar í einum so lítlum landi. - Samferðslukervið er útbýgt fyri milliardir, til tess at skapa umstøður til samstarv. Nú má løtan vera komin, at vit gera nyttu av øllum hesum risastóru íløgunum í vegir og tunnlar. Eins og løtan fyri langari tíð síðani er komin at skipa Føroyar í størri og færri kommunalar eindir, sigur Helena Dam á Neystabø. Uppskotið er tí, at skipa landið í sjey skúlaøkir, við tí fyri eygað at gagnnýta læraraorkuna og hølisum- støðurnar betri. - Vit høvdu skapt møgu- leikar fyri fjølbroyttum undirvísingartilboðum og næmingalagaðari frálæru í økinum, og tann so nógv umrødda tvílæraraskipanin í teimum fyrstu flokkunum kundi verið eitt reelt tilboð, sigur Helena Dam á Neysta- bø við Sosialin. Og hon skoytir uppí, at við einari slíkari skipan høvdu økini fingið stórt frælsi til at royna nýggjar leiðir. Leysgeva orku og pengar Umsitingini í Mentamála- ráðnum hevur havt málið til viðgerðar saman við lands- stýriskvinnuni síðstu dagarnar. Her hevur sjálvandi eisini verið tosað um, hvørjir skúlar talan er um og hvussu tilgongdin eigur at vera. Helena Dam á Neystabø vísir á, at tað eru 21 skúlar, sum hava færri enn 20 næmingar, og 17 skúlar við færri enn 10 næmingum. Og til hesar skúlar eru knýttir umleið 33 lærarar. Og tað er júst hetta við lærarum og læraramangul, sum eftir øllum at døma er eitt av høvuðsargument- unum fyri meira samstarvi millum skúlarnar. Men eisini á øðrum økjum ímyndar landsstýriskvinnan sær, at til ber at fáa meira fyri pengarnar. - Tað, sum vit vinna við at skipa Føroyar í skúlaøkir, skal brúkast sum íløga í dygd og nútímansgerð av skúlanum, sigur hon, og reksar eina rúgvu av fyri- munum við samstarvs- eindum upp: - Fyri tað fyrsta manglar okkum nógvar útbúnar lærarar í skúlanum. Okkum vantar fjølbroytt eftirútbúgv- ingartilboð av lærarum. Eftirútbúgving átti at verið bæði eitt tilboð og eitt krav til øll, sum starvast í fólka- skúlanum. Tað er ein sera stórur tørvur á dagførdum undirvísingarmiðlum, bæði vanligum undirvísingar- miðlum og teldutøkum, eins og undirvísingaram- boðum yvirhøvur. Nógvir skúlar lúka ikki krøv til nútímans frálæruhættir, og skúlabókasøvnini og náms- ligu verkstaðirnir eru ikki nóg góðir, sigur Helena Dam á Neystabø. Eisini eftirlýsir hon, sum tað eisini hevur verið ført fram í orðaskiftinum seinastu dagarnar, ítøkiliga vitan um, hvussu støðan er í fólkaskúlanum. - Skipanin eigur at verða smíðað við atliti til barnið, og fakligu og menniskjasligu menning barnsins. Útjaðara- politikkur kann ikki byggjast á smáar barna- skúlar. Tað er ikki burðar- dygt, vísir hon á. Royndaskipan fyrst L a n d s s t ý r i s k v i n n a n ímyndar sær, at tær sjey kommunueindirnar, sum verða nevndar í lógini um sjálvbodna kommunusaman- legging, kundu eisini verið grundarlag undir einum tættari skúlasamstarvi í økjunum. Sum skilst er ikki nógv sum bendir á, at skúlin verður lagdur út til kommunurnar, tí við Sosialin sigur Helena Dam á Neystabø púra greitt, at uppgávurnar hjá Mentmála- ráðnum framvegis vera at skipa fyri lóggávuarbeiði, yvirumsjón, eftirliti, menning, tillutan av tímum og tillutan av peningi. Kortini vil Helena Dam á Neystabø helst, at kommunurnar sjálvar bjóða sær til at samstarva meira um skúlarnar, so kravboð skulu ikki koma frá lands- myndugleikunum. Sum dømi um eina hepna til- gongd nevnir hon Sunda- lagið, ið er komið rættiliga langt longu. Samgongan arbeiðir í løtuni við at gera ein leist fyri kommunusaman- legging, og landsstýris- kvinnan heldur, at vit eiga at bíða eftir teimum niður- støðum, sum hesin arbeiðs- bólkur kemur til. - Hin vegin ber væl til longu nú at fara undir eina royndarskipan, hvussu man kann gera eitt øki í landinum til eitt skúlaøki. Hetta er ein uppgáva, sum vit eru farin undir at fyrireika okkum til í Mentmálaráðnum, og eg vóni at tað eru øki í landinum, ið vilja vera við í tílíkari royndarskipan, sigur Helena Dam á Neystabø. Skipa landið í sjey stór skúlaøki - Tað, sum vit vinna við at skipa Føroyar í skúlaøkir, skal brúkast sum íløga í dygd og nútímansgerð av skúlanum, sigur Helena Dam á Neystabø, landsstýriskvinna í skúlamálum Mynd: Jens Kristian Vang Kærleiksferð við Norrønu Næsta vikuskiftið fer Norrøna á Valentines-ferð til Esbjerg. Skipað verður fyri alskyns kærleikstiltøkum umborð. Skipið siglir hóskvøldið og er aftur á Havnini tíðliga mánamorgunin. Næsta vikuskiftið skipar Smyril Line fyri einum Valentines-Cruice við Norrønu. Farið verður av Havnini hóskvøldið 12. februar kl 21, og komið verður aftur mánamorgunin 16. februar kl 5 á morgni. Í Esbjerg liggur Norrøna við bryggju leygardagin – valentinesdagin – frá klokkan 9 til 15, og har verður høvi at fara í land. Umborð á Norrønu verður spælt »upp á hjartastreingir« á nógvum økjum: Biografurin undirheldur við kærleiks-klassikarum og Naust Club spælir romantiskan dansitónleik. Matstovan borðreiðir við góðum mati í Norrøna Buffet Restaurant, eins og handilin hevur góð valentinesðtilboð. Seks skúlar við tveimum 1. flokkum í Havn Komandi skúlaár verða 13 fyrstuflokkar í høvuðsstaðarøkinum í Tórshavnar kommunu. Býtið verður soleiðis, at tveir fyrstu flokkar verða í hvørjum av hesum skúlum: Argja skúla, Eysturskúlanum, Hoyvíkar skúla, Tórshavnar kommunuskúla, Venjingarskúlanum og Skúlanum við Løgmannabreyt. Í Sankta Frans skúla, sum er avmyndaður omanfyri, verður ein fyrsti flokkur komandi skúlaár. - Væntandi verður næmingatalið í fyrstu flokkunum í hesum skúlunum í Tórshavnar kommunu millum 16 og 25, skrivar Tórshavnar Býráð.