fríggjadagur 28. september 2001síða 5

8 Nr. 187 - 28. september 2001 Nr. 187 - 28. september 2001 9 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Tá vit fáa fullveldi verður stýrisskipanarlógin automatiskt burtur, og tí nýtast vit ikki at fylgja henni. Hetta var parolan hjá full- veldismonnum við Høgna Hoydal á odda, tá teir settu fullveldi sum tað einasta á dags- skránna. Tað er væl skilligt, at teir ynskja hetta at verða so, tí ein og hvør størri broyting krevur, at tvey løgting skulu samtykkja hesa broyting undir stýrisskipanarlógini. Hetta er sjálvsagt eitt sindur óheppið fyri eina samgongu, ið ikki hevur megnað at fingið eina breiða semju í nøkrum máli og ongan meiriluta hevur aftan fyri seg. Nú er argumentið, at tá vit fáa fullveldi, fellir stýrisskipanarlógin burtur frammanundan nakað tunt, men ikki ger tað støðuna betri hjá fortalarunum fyri at loypa stýrisskipanarlógina um, at nú verður einki fullveldi fyribils. Hetta merkir, at óansæð hvat Høgni Hoydal ætlar sær við Grundlóg og øðrum, so má hann gjøgnum tvey løgting. Tjóðveldisflokkurin tykist ikki góðtaka omanfyristandandi. Hann hevur altíð verið við, at óansæð hvat teir snikka saman, so kann ein fólkaatkvøða rættvísgera tað. Nú er tað soleiðis at fólkaatkvøður í Føroyum ikki eru bindandi, og harafturat er stýrisskip- anarlógin samtykt av tveimum løgtingum, og tí skal ein og hvør grundlóg e.l. ígjøgnum tvey løgting, um Tjóðveldismenn vilja tað ella ikki. Tað ber ikki til, sum fullveldisfortalarar hava hug at gera, at pilka petti burturúr stýris- skipanarlógini og fylgja tí man dámar og loypa tað um, ið man ikki dámar. Ein løg- tingssamtykt kemur ongantíð at standa omanfyri Stýrisskipanarlógini. Tað er í veruleikanum einki minni enn eitt misálit á seg sjálvan, tá samgongan ikki torir at broyta eftir stýrisskipanarlógini, nú tá ið fullveldið er útsett, tí var hon vís í fólksins undirtøku, so var eingin trupulleiki við at varðveita meirilutan eftir næsta val. DAGSINS MEINING Sosialurin Stýrisskipanarlógin og fullveldi Birgir Mohr Sandi Tað var helst væntandi at fáa ógvuslig aftursvar frá báðum mótpolunum, nú Føroya Javnaðarflokkur á landsfundi sínum í Vest- manna setti málið um ríkis- rættarstøðuna aftur um tey nógvu – av samgongu- flokkunum forsømdu – málini hjá fólki okkara at loysa í komandi valskeiði. Tann fundamentalistiska støðan hjá Hoydalsmonn- unum er kend og nú eisini roynd. Hendan støðan er óvirðilig og hevur ikki fólkið aftan fyri seg. Føroy- ingar eru ikki »talibanar«. Føroyingar eru eitt upplýst mentafólk, og varaløgmað- ur sleppur heldur ikki at »frysta okkum niður«, so hann einsamallur sleppur at hóreiggja sær á hesum øk- inum gera okkum meira fyri skommum í Danmark. Hinvegin má ásannast, at umboðar harra Eilif Sam- uelsen, fyrrverandi løg- tings- og landsstýrismaður, støðuna hjá Sambands- flokkinum, tá hann sigur: »Sambandsflokkurin hevði skverað málið heilt út úr valskránni«, so er tað mis- skilt harfrá. Tí ríkisrættarmálið er óloyst enn, og kann tí ikki skverast út. Er allur Sam- bandsflokkurin framvegis so forstokkaður sum Eilif? Tað trúgvi eg einki uppá, tí flokkurin hevur verið frammi við einum uppskoti til nýggja avtalu við Dan- mark á hesum ríkisrættar- liga økinum? Og tá sami maður endi- liga vil tosa um nítiárini – valupplegg eru annars fyri framtíðina – so hava vit øll – uttan kanska Eilif – á- sannað, at júst tann fast- læsta støðan hjá Sambands- flokkinum í 80-unum 90- unum førdi til fullveldis- konfrontatiónina á Krist- iansborg, sum Tjóðveldis- flokkurin fekk Fólkaflokk- in og Sjálvstýrisflokkin við uppá í 1998. Úrslitið – ella tørvandi úrslitið av hesum politikki og avleiðingarnar – kenna vit í dag. Men Sambandsflokkurin er ikki uttan óbeinleiðis skuld í hesum? Javnaðarflokkurin vil loysa hetta mál ásannandi, at ein stórur meiriluti av føroyingum ynskir málið loyst á ein virðiligan hátt, og Javnaðarflokkurin hevur givið sítt boð uppá eina loysn, men er hvørki funda- mentalistiskur ella einaráð- andi á hesum øki, og tað er júst tí, at einki mál – um hetta – tørvar eina breiða undirtøku fyri loysnini bæði á løgtingi og millum Føroya fólk. Tað nyttar onki at forða fyri eini loysn, tí man ræð- ist úrslitið. Málið má loys- ast í komandi valskeiði. Fáa teir flokkar, sum ynskja okkum burtur úr ríkisfe- lagsskapinum, meiriluta á løgtingi – tað eru sam- gonguflokkarnir – so fáa vit helst loysing. Men ynsk- ir meirilutin í fólkinum eina loysn, sum liggur inn- an fyri ríkis- ella ríkja- felagsskapin, so vita tey, hvørjar flokkar tey kunnu atkvøða fyri. Vit hava fólkaræði her á landi. Javnaðarflokkurin hevur eina støðu, sum vil longur fram á sjálvstýrisleið, men ikki burtur úr ríkisfelags- skapinum, sum gevur okk- um ein hóp av fyrimunum. Men eitt er vist, heldur Sambandsflokkurin fram við at forða øðrum til so mikið sum at royna at loysa ríkisrættarmálið, so fáa vit sum frálíður nógv størri trýst og krav um »loysing her og nú«. Hetta eru kensluliga viðkvom mál, sum ikki øll evna at taka støðu til við heilanum aleina. Dimmalætting og Sam- bandsflokkurin kunnu vera heilt trygg um, at Javnað- arflokkurin veit og handlar út frá, at blokkurin bert er ein partur av ríkisfelags- skapinum, sum kanska ikki tørvur verður á í allari framtíð. Líkaleiðis veit Javnaðarflokkurin væl, at samfelagið er ikki statiskt, og vit handla út frá tí. Men vit ivast stórliga viðhvørt, um allir flokkar vita av hes- um? Tí ikki ber til í allar ævir at »holde på det be- stående«. Jú, vissuliga: tíðir skifta og tørvurin broytist. P.S. Blokkstuðulin úr Dan- mark er bert avtalaður fyri árið 2002, so nýggjar sam- ráðingar verða um hetta í 2002 undir øllum umstøð- um. VIÐMERKINGAR Ríkisrættarliga støðan hjá Føroyum má greiðast! Marjus Dam løgtingsmaður Samgongan hevur seinastu árini ikki fylgt fólkavilj- anum. Hóast tos um breiða semju og fólkaatkvøðu, so er ongin breið semja gjørd og lýsta fólkaatkvøðan varð avlýst. Mangir føroyingar spyrja av røttum, um vit nú liva í einum diktaturi. Samgongan lovaði eina fólkaatkvøðu: Eftir at fullveldisætlanin var sjósett, skuldi alt kannast neyvt - var sagt. Tað hendi ikki. Alt skuldi vera soooooo demokratiskt. Statsrætturin skuldi broyt- ast til fólkarætt. Fólkaat- kvøða skuldi tryggja eina demokratiska tilgongd eftir serføroyskum leisti. Fólka- atkvøðan skuldi vera: 26 mei 2001 26. mei 2001: Frá Fólka- ræði til einaræði: Dagurin, har føroyingar skuldu á fólkaatkvøðu um loysingina nærkaðist. 26 mei 2001. Ein sera stór repræsentativ veljarakann- ing varð framd áðrenn. Hon vísti, at greiður meiriluti av føroyingum vóru ímóti ætl- anini. Avleiðingin av hes- um gjørdist, at fólkaat- kvøðan varð avlýst???. Eru Føroyar í dag eitt »Lummadiktatur«? Framhald á síðu 9 Jón Gaasedal Í Sosialinum týsdagin hevur Malan Johannesen viðmerking til grein ið er samrøða við Jenis av Rana. Tað sum fyrst og fremst ikki hóvaði henni var yvirskriftin “Vit skulu vara okkum fyri muslimum”. Malan sigur í viðmerking síni, at vit skulu minnast til, at tað eru ikki muslimar ið eru orsøk til yvirgangin í m.a. New York og Wash- ington men hinvegin terror- istar. Fyrst og fremst vil eg siga, at eg skilji Maluna væl. Tað skínur ígjøgnum, at henni dámar frið og demokrati, og hon ynskir ikki, at Afghanistan verður útruddað við øllum sínum óseku milliónatals fólki. Eg vænti at soleiðis hugsa flestu rættsiktaðu fólk. Samstundis eri eg samdur við Jenisi um vandan við muslimsku trúnni. Eg kenni einfalt ein sterkan hug til at koma við eini viðmerking. Eftir at hava fylgt við í fjølmiðl- unum seinastu árini, og sæð hvussu lítið polittikarar og tíðindafólk skilja av tí, sum fer fram, tvs. hvat ið aftan fyri liggur, ynski eg at nema leystliga við okkurt av tí sum borið er fram. Tá Jenis her talar um vandamiklar muslimar, tá veit eg at hann meinar við muslimsku trúnna, og fyrst og fremst um Koranina. Tað framgongur eisini týðuliga í tí sum skrivað varð, at talan er um trúnna — ikki menniskjuni. Hettar vil eg gera eina lítla við- merking um, vegna tey, ið ikki hava sum dagliga áhugamál sítt at granska ella lesa um slíkt sum átrúna og kristindóm. Fyri at leggja hart fyri, so er ein fittur og friðarligur muslimur ein óektaður ella falskur muslimur, meðan ein ektaður muslimur fult og heilt er terroristur. Ein kann ikki vera sannur mus- limur og ikki samstundis vera terroristur. Hettar er eitt vandamál, ið bert er kent av fáum. Snild strategi Við kristindóminum síggja vit eisini, at ymist er hvussu neyvt farið verður fram eftir læruni. Summi ganga høgt upp í hettar, meðan onnur bert eru kristin sum eitt eiti. Bíblian hevur ávísar grundleggj- andi fyriskipanir. Ein ið baktalar onnur, er ikki ein sannur kristin. Ein ið ikki elskar onnur,- fíggindar sínar íroknaðar, er heldur ikki ein sannur kristin. Ein sannur kristin biður fyri fíggindum sínum, eisini um teir lata bumbur regna um oyruni á viðkomandi ella senda flogfør inn í skriv- stovur teirra. Á sama hátt hevur Koranin greiðar fyri- skipanir um hvat ein sannur muslimur eigur at gera. Sum tað mest átroðkandi sigur Koranin, at Ísrael ikki hevur rætt til at vera til. Ísrael skal útslettast av jarðarinnar yvirflátu, tey skulu øll myrðast, og rekast út í havið móti vestri. Tann ið hettar ger, er, eftir Koranini, er ein góður muslimur. Ein muslimur hevur ikki loyvi til at binda frið við Ísrael. Koranin sigur, at eru trupuleikar ið gera at ikki ber til, her og nú, at útrudda Ísrael, so kunnu teir gera eina 10 ára vápnahvílu — men ikki friðarsáttmála. Eftir hesi 10 árini skal kríggj verða. Er tað heilt ómøguligt at vinna hettar heilaga kríggið, so er loyvt enn einaferð at seta í verk eina 10 ára vápna- hvílu. Eftir hesa seinnu vápnahvíluna SKAL TAÐ VERA KRÍGGJ, óansæð um allir muslimar lata lív. Teir koma so beinleiðis í paradís. Muslimar hava eisini eina aðra sera snilda og vandamikla strategi sum ikki nýggj, men hevur verið nýtt fyrr í søguni: Um ein ikki kann sigra á fígg- indanum, so infiltrera hann! Muslimar eru í túsundatali integreraði í demokratisk samfeløg. Hvør familja eigur at fáa 10 ella helst 20 børn. Í einum landi sum t.d. Danmark, har hvørt danska parið fær millum eitt og tvey børn, er skilligt hvat hettar kann enda við eftir stutta tíð. Landið verður heilt einfalt eitt muslimskt land eftir stuttari tíð. Við verðandi støðu er Danmark eitt muslimskt land um 15-20 ár. Tá hava teir politiska ræðið í landinum. Í Dan- mark fæst munandi stuðul til hvørt barnið, og eitt par við 10 børnum kann liva feitt av hesum, og hevur ikki aðra inntøku fyri neyðini. So ein kann væl siga, at danir fíggja sjálvir sín egna undirgang. Hata amerikumenn Í skrivandi stund hevur verið uml. 20 ára vápna- hvíld við ísrael. Tey ið framvegis tala um friðar- tingingar hava fullkomiliga misskilt okkurt. Yassur Arafat hevur ikki tikið hattar orðið “friðarting- ingar” upp á tunguna, hann tosar bara um vápnahvíld — sum góður muslimur. Arafat hevur eisini aðrar - ikki duldar førleikar. Hann dugir at lippa og fáa varrarnar at skelva meðan hann stamar sína sam- kenslu til sínar argastu fíggindar og til tíðindafólk. Tíðindafólk á sjónvarps- rásini BBC World vóru týðiliga imponeraði av hesi ólekru framførðslu. Eisini lat hann blóð til tey van- lukkuraktu. Vónandi varð hettar blóðið stoytt burtur, tí tað er ríkiligt av illum blóði í USA. Vit eru tíbetur nøkur ið ikki falla fyri slíkum hykli. Muslimar hata fyrst og fremst amerikumenn, tí teir halda hondina yvir Ísrael. Hattar álopið á USA er fyrst og fremst eitt úrslit av hesi 20 ára vápnahvíld við landið Ísrael; hettar land, sum til einhvørja tíð — einsamalt — kann útrudda allan muslimska heimin við sínum kjarnorkuútbúnaði. Tað er taktiskt nógv skilabetri at leypa á USA enn beinleiðis á Ísrael,- av fleiri orsøkum. Í einum heilagum krígg- ið, har allir muslimar fara beinleiði til paradísið, er um at gera at drepa so mangar “vantrúgvandi hundar” sum møguligt, íroknað Jenis, Maluna og Jón. Um kríggið bara verður millum muslimska heimin og Ísrael, so halda øll onnur seg uttanfyri, burtursæð frá vinnuligari vápna- og medisinsølu, ið altíð er kærkomin inntøka, og annars tað ið hevur við oljuáhugamálini at gera. Muslimar í t.d. Danmark høvdu tá búð í einum uttanveltaðum landið, og kundu tí einans fylgt við í sjónvarpi og sæð hvussu fólk teirra varð slaktað. Nei, munandi skilabetri er at fáa allan heimin uppí. Gerst eitt sameint álop á Afghanistan nóg ljótt,- ella kanska fyrr, og andligu leiðararnir rópa “Heilagt kríggj” til muslimsku íbúgvarnar í vesturheim- inum, ja so er tað bara hugflogið ið setur mørk fyri hvat tað hevur við sær í hesum londum ið beinleiðis eru í parti við fíggindar teirra. Óloysiligt Ein sannur muslimur hatar ikki bara USA og Ísrael. Ein sannur muslimur hatar TEG! Hann ynskir at DREPA TEG! Hettar krevur Koranin, og lovar gull og grønar skógir aftur- fyri. Hvussu leingi ætla vit at vera góðtrúgvin? Hvussu leingi ætla vit at rokna menniskjuna sum góða? Trupuleikin er óloysi- ligur. Koranin sigur at muslimar skulu drepa. Bíblian sigur at vit skulu biða fyri teimum meðan teir drepa okkum. Tað er bert ein háttur at steðga júst hasum trupuleikanum, og tað tilkemur als ikki einum kristnum at gera tað: At tveita eina ella fleiri kjarn- orkubumbur yvir lond teirra. Hettar loysir ikki trupuleikan upp á longri sikt, tí fananskapurin býr líka so væl í okkum sum í teimum. Menniskjan er einfalt ónd. Munurin er bara tann, at muslimar hava eina trúgv ið noyðir tey. Eitt annað ið vit kunna gera, er, einfalt, at forða fyri at muslimar slepp inn í landið. Eitt gott og vælmeint ráð til alt Føroya fólk, ja allan heimin tað sama: Fyrireikið tykkum til at framtíðin ikki verður ein dansur á rósum. Henda atgerð ímóti USA er bert viðfáningur til tað ið kemur — eftir bíbliuni at døma. Søkið Harran Jesus Kristus NÚ! Muslimar og terror VIÐMERKINGAR Margháttligt, at ein kunn- gjørd fólkaatkvøða varð avlýst orsaka av eini velj- arakanning, ið gekk landsstýrinum ímóti. Um veljarakanningin haraftur- ímóti hevði víst, at and- støðan tapti, so hevði Fólkaatkvøða uttan iva verið hildin. Talan er um eina óhugnaliga einaræð- isliga tilgongd, har leið- arin ikki lurtar eftir fólk- inum. Men fólkið skal lýða leiðaran. Ein hugsar, hvat hevði hent í t.d. Danmark um Nyrup Rasmussen avlýsti eina kunngjørda fólkaat- kvøðu um t.d. Evruna, tí meiningarkanningar vóru ímóti. Neyvan hevði hann yvirliva ein einasta dag í donskum politikki eftir hetta. Men í Føroyum tykist slík margháttlig ódemo- kratisk tilgongd fara fram nærum óátalað. Og uttan at ein einasti spurningur verður settur um hesi viðurskiftir av t.d. 4. statsmaktini. Eftir sita mangir føroy- ingar við einum sera við- komandi spurningi: Eru Føroyar, av Anfinni Kalls- bergi, gjørdar til eitt Eina- ræði. Ein veljarakanning er aftur kunngjørd sama dag, sum 18 løgtingfólk sam- tyktu eina yvirtøkulóg við 2. viðgerð. Hendan veljarakanning sýnir aftur púra greitt, at ein stórur meiriluti av føroyingum IKKI tekur undir við Yvirtøkulóg Landstýrisins. Føroyingar ynskja har- afturímóti eina skilagóða loysn innan karmarnar av Ríkisfelagsskapinum. Eina loysn, har vælferð føroyinga ikki fer fyri bakka. Eini slíkari loysn taka ein stórur partur av Fólkafloks og Sjálvstýris- floksveljarum undir við. Ja eisini ein stórur partur av Tjóðveldisflokkinum tekur undir við hesi ætlan. Tað er her, tann breiða semjan ímillum føroying- ar er. Einaræði heldur fram við panikyvirtøkum: Men hvat ger løgmaður, eftir at hava konstaterað, at føroyingar ynskja bæði Fullveldisætlanina eins og seinastu panikk yvirtøku- ætlanina fyri umleið 500 milliónir krónur, har pipari grør? Niðurstøða løgmans er, at føroyingar ikki vita hvat teir svara uppá. Við øðrum orðum, so skilir meirilutin av føroyingum lítið og onki. Ímeðan minnilutin, sum løgmaður umboðar, skilir støðuna. Aftur her sýnir løg- maður einaræðisligan hugburð. Hann blæsir nevniliga á hvat føroy- ingar siga og halda. Hann ræður. Hann skal ikki fremja fólksins vilja, men sín egna vilja. Tað er sanniliga vandi á fer í Føroyum við slíkum hug- burði og framferð hjá løg- manni. Tí eigur løgmaður ikki at fremja fólksins vilja?. Og um hann ikki veit hvat hesin vilji er, so kann ein fólkaatkvøða vísa leiðina. Tað kunnu veljarakanningar eisini gera. Men at nýta eina veljarakanning fyri og aðra eftir til at ganga ímóti fólksins vilja kann als ikki góðtakast yvir- høvur. Føroyar og Fólkaflokk- urin hava ein leiðslu trupulleika: Í ríkisrættarliga spurning- inum hava vit sæð mangt, ið onki hevur við demo- krati at gera. Tvørtur- ímóti. Tá fólkaatkvøður verða avlýstar, tí úrslitið ikki hóvar sitandi samgongu, er vandi á ferð. Tá sáddur verður ivi um førleikan hjá einum meiri- luta av føroyingum at svara uppá stillaðar spurn- ingar, bert tí tað heldur ikki hóvar sitandi sam- gongu, so verður ein diktatorisk tilgongd framd, ið skaðar alt polit- iskt arbeiði og álit ímill- um flokkar framyvir. Eru Føroyar eitt lummadiktatur? Spurningurin er, um Føroyar undir leiðslu av Annfinni Kallsberg og/ ella Høgna Hoydal eru vorðnar ódemokratiskar. Avlýsingin av Fólkaat- kvøðuni eins og seinasta veljarakanning sýnir, at demokratiið í Føroyum er skúgva til viks. Teir lurta nevniliga ikki eftir fólka- viljanum. Fólkaviljanum, ið als ikki tekur undir við teirra ætlan. Sjálvur skilji eg sera væl, at ein meiriluti av føroyingum ikki tekur undir við loysingarætlan- ini. Hon er nevniliga ein sera stórur skaði fyri Før- oyar og íbúgvar tess. Ein loysn innan Ríkis- felagsskapin eftir t.d. Ný- skipanaruppskoti Sam- bandsfloksins er ein gongd leið fyri flestu før- oyingar. Har vælferðar- samfelagið ikki fer fyri bakka. ∆ Framhald av síðu 8 C M Y K 9 8 Lesið -tað loysir seg