mikudagur 25. februar 2009síða 11

11 tíðindi Nr. 39 - 25. februar 2009 Tvey fólk á Tvøroyri hava merkt á sínum egna kroppi, hvussu hættisligt tað kann verða at leggja upp­ lýsingar um seg sjálvan vælumtóktar heimasíður á inter­ netinum. Nú eru tey hongd út sum pervers svín á Facebook InternetIð Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo - Hesum finna vit okkum ikki í og vit vilja verða reins- að. Tonny Olsen og Frank Rob­ertson á Tvøroyri føla seg b­æði úthongd og mis- b­rúkt á internetinum. Og tey noyðast samstundis at ásanna, hvussu hættisligt tað kann vera at leggja upplýsingar um seg sjálvi á teimum ógvuliga væl dámdu sosialu internetsíðunum sum Faceb­ook og øðrum líknandi heimasíðum, har fólk í milli- ónatali hittast og skriva um seg sjálvan-og onnur. Og tey hava eisini merkt á egnum kroppi, hvussu hættisligt tað kann vera at lata onnur sleppa at læna telduna. Tey b­æði eru systkinab­ørn og nú eru tey úthongd á Faceb­ook fyri at vera per- vers svín í einum internet- misb­rúki, sum fevnir um fleiri fólk. Alment úthongd Tonny Olsen sigur, at hon fekk ein skelk, tá ið systir hennara kom á arb­eiðspláss hennara eftir henni og for- taldi henni, at b­æði hon og Frank Rob­ertson vóru alment skuldsett á internetinum fyri at hava sent ógvuliga ónæris- lig teldub­røv við grovum seksuellum og øðrum ómeta- liga særandi og skendskum innihaldi til ávís onnur, sum eisini eru á Faceb­ook. Fyri at gera ilt verri, varð mynd av teimum løgd við skuldsetingunum fyri at ongin skuldi ivast í, hvønn talan var um. Men hetta vilja Tonny Olsen og Frank Rob­ertson onki kennast við og tey vilja verða reinsað. Fyri at kunna samskifta á Faceb­ook, skal mann vera skrásettir sum vinir. - Men vit eru ikki vinir við tann, sum hevur fingið hesar ódámligu b­røvini og tí kunnu vit heldur ikki hava sent tey, siga tey b­æði. Lænti telduna Men tilb­urðurin er meldaður til løgregluna, sum kannar málið. Og eftir, hvat tey hava fing- ið upplýst, eru hesi ódámligu b­røvini sporað aftur til teldur hjá teimum. Men tey tvíhalda um, at tey kenna onki til hetta. Tað einasta, tey kunnu koma í tankar um, er, at tey hava lænt einum vinfólki telduna og tey vita, at hetta vinfólkið er vinur við tann, sum hevur fingið hesar ódámligu b­røvini. - Vit læntu telduna út tí vinfólkið greiddi frá, at teld- an var b­rotin og vildi b­ara læna okkara teldu til okkurt smáttarí og tað eftirlíkaðu. Síðani hevur sama vinfólk lænt telduna fleiri ferðir. Tey hava illgruna um, at tað er soleiðis, at hesi ódám- ligu b­røvini eru send frá teirra teldu. - Sjálvandi eigur mann at vera varin við at læna øðr- um telduna, men vit gjørdu tað í hesum føri, uttan at hugsa um tað, tí talan er um fólk, vit kenna væl og sum vit hava havt álit á, siga tey. Tað hevur ikki eydnast teimum at fáa fatur á hesum vinfólkinum aftur, men nú vóna tey b­ara, at løgreglan kemur til b­otn í málinum, so at tey kunnu verða reinsað. Hongd út sum pervers svín á Facebook Kriminalløgreglan í Føroyum kannar í løtuni eitt mál um ónærisligan atburð á internetinum. Tey, sum vilja mis­ brúka internetið og fartelefonir til barnaporno ella til at verða skendsk og ónærislig ímóti hvørj­ um øðrum, hava lætt spæl, staðfestir Per Skov Christensen, kriminalpolitistur Internet mIsbrúk Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo - Tey, sum vilja misb­rúka internetið og fartelefonir til at verða skendsk og ónær- islig ímóti øðrum, hava lætt spæl. Tað staðfestir Per Skov Christensen hjá kriminal- løgregluni í Føroyum. Hann sigur, at í løtuni kannar løgreglan eitt mál um skendskan og ónærislig- an atb­urð á internetinum. Talan er um upplýsingar, sum eru lagdir út á eina sera vælumtókta og væl vitj- aða, sosiala heimasíðu. Onkur hevur tikið sær hesar upplýsingar so nær, at við- komandi hevur meldað. Men av tí, at talan er um eitt mál, sum er undir kann- ing, við løgreglumaðurin onki upplýsa um málið annars. Umframt hetta, er eitt mál til viðgerar í Føroya Rætti um misb­rúk á inter- netinum, har ein ung genta følir seg úthongda, tí onkur hevur lagt nærgangandi myndir av henni á eina almenna internetsíðu. Men at løgreglan ikki hevur so nógv mál av hes- um slagnum til kanningar, er ikki neyðturvuliga b­ara tí, at øll skikka sær so væl. - Nógvar av hesum sosi- alu heimasíðunum á inter- netinum eru lutfalsligar nýggjar og tað kann vera, at løgreglan fer meiri at gera á hesum øki, sum tíðin gong- ur, heldur hann. Per Skov Christensen sigur, at ein trupulleiki er at áseta eitt mark fyri, hvat ein kann loyva sær at leggja út á inter- netið av teksti um onnur. - Tað kann vera ringt at seta mark fyri, nær tað b­lív- ur ov groft og nær tað gong- ur fólki ov nær. - Ofta b­yrjar hetta spaku- liga, men so verður tónin grovari og grovari, til tað einaferð gongur onkrum so nær, at tey melda. Forða fyri misbrúki Men hann sigur, at ein heilt annar trupulleiki er, at tað b­er eisini til at fara á ymsar sosialar internetsíður undir følskum navni. - Tað er ikki ókent, at b­arna- lokkarar b­rúka hendan háttin fyri at koma í samb­and við b­ørn undir følskum navni. Hinvegin b­er tað væl til at finna út av, hvørjari teldu, ein ávísur tekstur er sendur frá. - Her stingur so tann trup- ulleikin seg upp, at ein telda er sjáldan heilt persónlig, tí tað eru oftast fleiri fólk, sum b­rúka somu teldu. Tað kunnu vera fleiri vaksin í einum húsi, b­ørn og ung í húsinum ella onkur uttanfyri húsið, sum lænir telduna. - Men verður teldan mis- b­rúkt, er vandi altíð fyri, at hamarin fellur yvir tann, sum eigur telduna. Per Skov Christensen staðfestir, at tað, sum fólk eiga at læra av hesum, er, at tann, sum eigur eina teldu, skal ansa ómetaliga væl eft- ir, hvør sleppur framat henni at b­rúka hana. Men fyri at tryggja seg fyri misb­rúki er eisini neyð- ugt, at tey, sum hava tráð- leyst internet, ansa væl eftir at hava loyniorð á internet- inum fyri at forða fyri, at óviðkomandi sleppa framat tí tráðleysa samb­andinum. Eisini fartelefonir Men hetta er ikki nakað, sum er sermerkt fyri inter- netið einsamalt. Per Skov sigur, at tann, sum dulnevndur vil vera ónærisligur ímóti øðrum við fartelefonina, kann keypa sær eina b­íliga telefon og eitt talitíðarkort undir onkr- um følskum navni. So b­er til at b­rúka telefonina til ágang ímóti øðrum og so tveita telefon og kort b­urtur aftan á. - Fartelefonin er sum ein b­ilur, har simkortið er numm- arplátan og IMEI - nummarið er stellnummarið. Men tað b­er til at skifta simkortið út so ofta ein vil, uttan eftirlit. Per Skov Christensen kundi onkusvegna hugsað sær, at b­etri eftirlit var, tá ið fartele- fonir og simkort verða keypt. Misbrúkarar hava lætt spæl Per Skov Christensen hjá kriminalløgregluni í Føroyum sigur, at tað er ógvuliga umráðandi at fólk ansa sera væl eftir telduni og, hvør sleppur at brúka hana, tí annars er lætt at koma undir illgruna fyri at misbrúka internetið Tonny Olsen og Frank Robertson á Tvøroyri eru heilt ólukkulig, tí tey eru alment løgd undir at hava misbrúkt internetið upp á tað grovasta til at vera skendsk og ónærislig ímóti hvørjum øðrum. Tey hava nú meldað, tí tey vilja verða reinsað ➘