fríggjadagur 28. september 2001síða 16

30 Nr. 187 - 28. september 2001 Nr. 187 - 28. september 2001 31 Eitt lið av kavarum var mikudagin og kavaði við Søtuvík á Sandoynni. Ørindini vóru at fáa hendur á einum akkerið, sum hevur ligið á havsins botni í 106 ár LEITAN Heri á Rógvi Tað var í 1895, at týska skipið S/S Principia stevndi til lovaða landið fyri vestan. Á veg til USA gekk leiðin framvið Føroyum. Ólukku- tíð so hendi ein spreinging í fýrrúminum, soleiðis manningin mátti flýggja fram í stavn á skipinum. Har sat manningin so í einar tvær vikur, áðrenn skipið endaði sínar dagar og sakk við Søltuvík á Sandoynni. Í fyrsta atløgu sluppu tríggir við lívinum, men skjótt var bert ein av hesum á lívi. Hann rak fyri vág og vind á opnum havi liggjandi á einari lastalúka, sum hann nýtti sum flaka. Hann hevur rikið norðureftir við streyminum fram við Koltri og suður aftur um Heyst- fjørð, og endin var, at hann varð funnin av bóndanum í Kirkjubø. Tað sigst, at tá bóndin kom á mannin, so mátti hann kalla bróta hann leysa frá lúkanum, tá hendur hansara vóru so fastlæstar. Tað eydnaðist bóndanum og øðrum í Kirkjubø at fáa lív aftur í mannin við at fjálga um hann, og eftir eina tíð kom hann fyri seg aftur. Hann steðgaðI í Kirkjubø eina tíð, áðrenn hann legði leiðina aftur til Týsklands. Í Týsklandi var ikki hann væl móttikin, og fleiri morðroyndir vórðu framdar móti honum. Orsøkin til hetta var, at skipið var tryggjað sum um, at tað var lastað við gulli. Hetta visti maðurin, men eigararnir av skipinum vildu verja síni áhugamál. Maðurin vitjaði tó aftur í Kirkjubø. Tey, sum hava vitjað í Kirkjubø kenna óivað alt til søguna, tá lastalúkan, sum maðurin nýtti sum flaka, enn verður nýtt sum borðpláta í Kirkjubø. Ævintýr Søgan um Principia hevur verið kend í Føroyum í nógv ár. Tað eru nógv ár síðani, at tað varð staðfest hvar skipið lá. Ein av teimum, sum eisini gjørdist hugtikin av søguni er Toni Dam úr Havn. Toni er sjálvur kav- ari, og hann hann helt hetta vera so mikið spennandi, at hann skipaðI fyri at fáa hendur á akkerunum hjá skipinum. Tað er nemliga soleiðis, at orsaka av spreingingini og øðrum, so er ikki nógv eftir av skip- inum, men akkerini eru tó at finna. Eisini onnur hava víst akkerinum áhuga, m.a. borgarstjórin á Sandi. Í juni mánaði fóru teir fyrsta túrin niður eftir einum akkeri. Støðan er nemliga tann, at skipið hevði trý akker umborð, tá tað sakk. Toni sigur, at hetta við at hava trý akker var vanligt. Mikudagin var so farið niður aftur. Akkerini lógu á 35 metra dýpi. Tað var tó heldur eingin hissini upp- gávu, sum bíðaði teimum. Bæði akkerini sótu rimm- arføst. So mikið føst, at neyðugt var at spreingja tey leys. Við serkønari vitan eydnaðist tað teimum at spreingja tað eina akkerið leyst. Teir varnaðust, at hitt akkerið var so mikið illa farið, soleiðis at tær valdu at lata tað liggja eftir. Akkerið varð hála upp og siglt til Havnar, har tað varð tikið upp á land. Alt sjálvboðið Við á ferðini henda miku- dagin vóru 13 kavarar. Toni sigur, at alt arbeiðIð varð gjørt sjálvboðið. Tað krevur heldur ikki lítið at fara undir eina tílíka verkætlan. Eitt nú spreingingin kravdi nógv arbeiðI og servitan. Eisini skuldi fólkið siglast aftur og fram, eins og tað stóra og tunga akkerið skuldi fáast til Havnar. Kavaraliðið vórðu tó væl stuðlaðir av CC Johansen, Tórshavnar Skipasmiðju og Dragaberg. - Tað, at alt verður gjørt sjálvboðið er eisini tað sum ger verkætlina spennandi, sigur Toni Dam. Toni sigur eisini, at hann hevði eitt sera gott lið av kavarum við sær, og hesir hava eisini verið virknir kavarar í nógv ár, summir í heili 35 ár. Uttan góðar kavarar hevðI tað ikki borið til at gjørt hetta, sigur Toni. Toni ætlar tó ikki at gevast á hondum. Fleiri verkætlanir standa fyri framman, m.a. skipið úr søgnini um Rannvu, sum sakk við Skúvoynna, heldur Toni kundi verið ein spennandi verkætlan. Sum nú er liggur tað gott 3 tons tunga akkerið uttanfyri Marinustøðina í Havn. Ætlanin er eisini, at akkerið framyvir skal eiga eitt pláss á Marinustøðini. Kendi útvarpsvert- urin hjá Rás 2 hevur sagt seg úr starvi. Sending- arnar halda tó fram sum áður, sigur stjórin, Petur Jacobsen UPPSØGN Heri á Rógvi Rás 2 hevur seinastu tíð- ina støðugt víðkað um sítt virksemi við fleiri sendarum kring landið. Eisini tykist tað at vera politiskur vilji at geva Rás 2 betri karmar at virka undir. Støðan hjá Rás 2 er eisini tann, at teir í løtuni vanta tvey starvs- fólk Orsøkin er nemliga tann, at Óla Jákup Ró- lantsson og Leila Jacob- sen bæðI eru farin úr starvi. Stjórin fyri Rás 2 váttar, at Óla Jákup Ró- lantsson og Leila Ja- cobsen bæði eru farin úr starvi. - Òla Jákup Rólants- son og Leila Jacobsen arbeiðI ikki longur hjá Rás 2. Óla Jákup hevur sjálvur sagt seg úr starvi, sigur Petur Jacob- sen, stjóri. Tá spurt verður eftir orsøkini til uppsagnirnar veit stjórin ikki reiðiliga at siga okkum, hvør or- søkin er. Petur Jacobsen sigur, at Óla Jákup Ró- lantsson sjálvur hevur sagt seg úr starvi, og talan er ikki um, at hann er uppsagdur. Petur Jacobsen sigur, at roynt verður at halda fram sum áður. Fyribils verður tað Petur sjálvur og Sonne Smith, sum fara at taka um endan, sigur Petur. Eitt nú fer Sonne Smith at taka sær av kendur ferðslusending- ini, Breytin, sum Óla Jákup Rólantsson hevur tikið sær av áður. Petur Jacobsen sigur, at teir framvegis hava gott mót, og hetta fer ikki at ávirka vanligu gongdina hjá Rás 2 nakað munandi. Tað eydnaðist okkum ikki at fáa eina við- merking frá Óla Jákup Rólantsson. Óla Jákup Rólantsson givin á Rás 2 Óla Jákup Rólantsson verður ikki at hoyra á Rás 2 framyvir, tá hann hevur sagt seg úr starvi 106-ára gamalt akker uppaftur á yvirflatuna Toni Dam er fegin um at gamla akkerið er komið til høldar. Tað var tó ikki bara sum at siga tað at fáa hendur á akkerinum, sigur hann. Mynd: Jens Kristian Vang - Vit mugu brynja okkum við toli. Vit eiga eitt sera stórt øki, og tað skuldi verið løgið, um tað ikki onkra staðni finst olja, sigur Hjarnar Djurhuus, stjóri í BP, sum viðgongur, at boring- in miseydnaðist men at tað kortini nú er prógvað, at her er ein virkin oljuskipan OLJULEITING Jan Müller Fyrsta oljuboringin hjá BP og Shell á føroyska land- grunninum gjørdist eitt vónbrot – í hvussu er fyri tey mongu, sum høvdu roknað við, at veruligt oljufund fór at verða gjørt. Hóast sannlíki fyri at finna olju var 42% undan boring, so vunnu tey 58% . Olja varð funnin men langt frá í nóg stórum nøgdum til at fara undir eina lønandi framleiðslu. Føroyski stjórin hjá BP, Hjarnar Djurhuus dylur ikki fyri, at hann er vónsvikin, men hann hevur tó so langt frá mist alla vón. - Vit mugu brynja okkum við toli. Vit eiga eitt stórt øki. Tað skuldi verið løgið, um tað ikki onkra staðni fanst olja. Nú er tað so prógvað, at her er ein virkin oljuskipan. Hann leggur aftrat, at orsøkin til at tú ikki finnur størri nøgdir av olju – í hvussu so er ikki í BP brunninum – er tann, at tú manglar eitt dekklag ella loft, sum oljan kann savnast undir. Hetta er ein avger- andi fortreyt fyri at finna nógva olju. Tá oljuspor verða stað- fest kundi hent, at har vórðu nøgdir til at fram- leiða, men tá einki er, sum heldur uppá oljuna og forðar henni at hvørva, so er hon spakuliga likin út. Tað takið, dekklagið sum kann sammetast við eitt regnhjól var ikki til steðar í Svínoyarbrunninum. Tað er so eingin, sum sigur, at hetta nýtist at verða støðan aðrastaðni í føroyska økinum. Men tá tað ikki ber til við seismikkinum at síggja, hvar dekkløg, har oljan kann savna seg, finnast, so er ómøguligt at gera sær nakra greiða niðurstøðu um hetta. BP hevði tvey mál borað varð eftir. Teir møttu sama trupulleika í báðum. Loftið - dekklagið manglaði. Men tað varð tó staðgest, at tilfarið, sum borað varð ígjøgnum, er tað sama sum vestan fyri Hetland. Og enn eitt positivt tekin: olju- góðskan er eisini av sama góða slag sum tann í Foinaven oljufeltinum. - At úrslitið er vánaligt kunnu vit skjótt blíva samd um. Vit funnu ikki lønandi oljufelt men fingu prógv fyri, her finnast øki, sum olja kann í vera sigur Hjarnar Djurhuus, sum vísir á, at teir nú hava seismikkin og veruleikan at halda seg til. -Tey gera teg betri føran fyri at leita framyvir. Tú fær so eisini upplýsingar frá øðrum, sum bora. So samanumtikið er man nógv betri fyri seinni at meta um økið og taka støðu til, hvat tú skal gera. Og tess fleiri hol tú borar tess betri møguleiki er at avmarka økið og finna olju. BP hevur bundið seg til at bora tríggjar brunnar. Tað verður ikki tikið støða til næsta brunnin fyrr enn alt tilfarið er kannað til botns. Tað verður neyvan her og nú. Talan er um dýrt keypta vitan, sum nú skal arbeiðast. Brunnurin hevur kostað einar 200 mill. kr., og tað eru kanska einar 50 mill. kr. meira enn upp- runaliga mett. Shell er eisini við í hesum loyvinum og kemur at bera sín part av útreiðslunum. Hjarnar Djurhuus sigur annars, at tá hugsað verður um teir umleið 100 brunn- arnar, sum vórðu boraðir vestan fyri Hetland, áðrenn lønandi fund vórðu gjørd, so má siga, at vit eru kanska í so krevjandi at rokna við fundum beinan- vegin. -Tað var kanska “geilað” ov nógv upp, at fyrstu ferð borur varð settur í skuldi tað vera jackpot. Nú verður so farið um markið við West Navion at bora ein nýggjan brunn fyri BP og Shell í bretskum øki, og Hjarnar Djurhuus dylur ikki fyri, at úrlitið av tí boringini kann ávirka støð- una á føroyaøkinum. Hóast tað er eitt vón- brot, at hvørki Statoil ella BP funnu lønandi oljufelt í fyrstu boring- um sínum so heldur norski jarðfrøðingurin Terje Hagevang tó, at prógvini um eina virkna oljuskipan eiga at geva vónir. Hann dylur ikki yvir, at Marj- unbrunnurin hjá Amerada Hess samtak- inum alla tíðina hevur verið hansara favorittur OLJULEITING Jan Müller - Sjálvandi er ein vón- svíkin, tí man hevði jú vónað, at hetta varð eitt lønandi fund, men øll orsøk er kortini til ikki at vera vónsvikin, tí olja er staðfest - um ikki í lønandi mongd- um. Har eru eisini stað- festar sandgrýtisfláir, og tað gevur okkum vón um, at tað er møguleiki at finna lønandi oljufelt á føroyska landgrunninum sigur norski jarðfrøðingurin Terje Hagevang, sum hevur ar- beitt við føroysku undir- grundini í nógv ár. Hann var leitistjóri hjá fyrrver- andi norska oljufelagnum Saga, sum í fleiri ár gjørdi umfatandi kanningar av føroysku undirgrundini. Terje Hagevang sigur seg ikki vita, hvat Statoil fann í sínum brunni, men eftir tíðindaskrivinum nú um BP brunnin at døma er tað fyri fyrstu ferð váttað, at tað finnast sandgrýtisfláir við olju. Funnust hesar ikki kundu føroyingar nevniliga gloymt alt um olju við Føroyar. Terje Hagevang heldur, at tað er sera áhugavert at hoyra, at tað nú er prógvað, at tað finst ein virkin oljuskipan í føroyska økin- um tvs. at tað er prógvað, at her er eitt keldugrótslag, sum hevur kunnað framleitt olju. Norski jarðfrøðingurin, sum hevur fylgt væl í gongdini á Atlantsmótinum og her ikki minst í økjun- um, har olja er funnin vestan fyri Hetland heldur, at tað er ikki ómøguligt, at tað, sum hendi, tá oljufeltið Foinaven varð funnið, kann endurtaka seg á føroyskum øki. Søgan er nevniliga tann, at tá fyrsta lønandi olju- feltið Foinaven varð funnið fyrst í 90-unum varð ikki rakt við nevniverdugar mongdir av olju í tí fyrsta brunninum. Olja varð funnin í sandi frá paleo- cen-tíðini, men hann var tunnur og oljulagið somuleiðis. Hildið varð tó, at her vóru møguleikar og arbeitt varð tí meira við seismikkinum og jarðfrøð- ini aftaná fyrstu boringina fyri at gera sær eina betri mynd av staðnum. Umleið eitt ár seinni varð ein nýggjur brunnur boraður og Foinaven feltið varð loksins funnið. Tað var so eisini BP, sum stóð fyri tí. Terje Hagevang heldur, at í besta fall er tað henda sama gongd vit nú uppliva í Føroyum. Men sum ein, ið hóast alt stendur á síðulinj- uni og eygleiðir gongdina, vil hann tó ikki gera seg so fullklókan uppá tað. Svarið mugu vit fáa frá BP fólki. Eftir vánaliga úrslitið av Statoilboringini herfyri úttalaði sami Terje Hage- vang seg til Sosialin og metti hann, at ein av teimum trimum boring- unum í ár átti at geva úrslit. –Sjálvandi kanst tú einki siga við vissu, men hagtalsliga sæð eigur triði hvør brunnur í Gullhorn- inum at verða eitt lønandi fund, so nú mugu vit so seta vónirnar til brunnin hjá Amerada Hess samtakinum sigur hann. - Alle gode gange tre. Eg haldi hetta sær sera lovandi út fyri Amerada Hess, og tá eg nú fái spurningin, hvør av teimum trimum brunn- unum, sum eru og verða boraðir í ár, er tann mest lovandi, so hevur tann hjá Hess alla tíðina verið mín favorittur. –Eg verði tí ikki kløkkur verður olja funnin har. Terje Hagevang sigur víðari, at hóast Gullhornið er eitt lovandi øki, so er tað meira komplext enn onkur man halda. Tað er ikki bara at sammeta tað við Foina- ven og Schiehallion og so halda, at allar súðir eru syftar. Her krevst eitt stórt leitiarbeiði. - Men verður als einki lønandi fund gjørt í hesum umfarinum eiga vit so avgjørt ikki at avskriva hvørki Gullhornið ella aðrar partar av landgrunn- inum. Tí hetta vóru góð tíð- indi hóast alt. Terje Hage- vang heldur, at fleiri áhugaverd øki eru inni á føroyska landgrunninum longur norður vit koma. Tí setir hann eisini stórar vónir til eitt nú boringarnar hjá Texaco á bretsku síðuni, sum helst verða í næsta ár. Tær kunnu eisini geva góð- ar ábendingar um, hvørji øki eru skilagóð at hava við í næstu útbjóðing. Statoil leitibrunnur 6005/15-1 1. september steðgaði boripallurin Sovereign Explorer boringini av brunni 6005/15-1 í loyvi 003 hjá Statoil samtakinum. Úrslitini frá boringini vísa, at brunnurin inni- heldur ein farra av kolvetni, men ongar størri nøgdir. Nærmastu dagarnar skulu royndir takast og ymsar mátingar gerast í brunninum, áðrenn hann verður læstur. Rúgvismikla tilfarið verður komandi mán- aðarnar neyvari kannað, og verða úrslitini av stórum týdningi, tá framtíðar oljuleitingar skulu fyrireikast. Brunnurin, sum er á 935 metra dýpi, røkkur 4.000 metrar niður undir sjóvarmálan, har hann endar í jarðløgum frá paleocen tíðini. Avgjørt varð at steðga boringini, tá komið varð í gosgrýti, eins og seis- misku mátingarnar høvdu víst. BP leitibrunnur 6004/12-1 22. september steðgaði boriskipið West Navion leitiboringini í brunni 6004/12-1 í loyvi 004 hjá BP og Shell. Boringin á Svínoy leitimiðnum náddi niður ígjøgnum fláirnar, ið vóru høvuðsmál í leitibrunninum, og hon staðfesti, at olja og gass finnast á økinum, hóast ikki í rakstrarverdum nøgdum á hesum stað. Úrslitið av boringini vísir, at Føroyaøkið inniheldur eina virkna kolvetnisskipan, og at tað finnast sandgrýtisfláir við góðum eginleikum at goyma olju og gass. Brunnurin, sum er á 1.074 metra dýpi, røkkur 4.354 metrar niður undir sjóvarmálan, har hann endar í jarðløgum frá paleocen tíðini. Boriarbeiðið hevur verið merkt av stórum trupulleikum í djúpara partinum av brunninum. Hóast hetta eydnaðist tað at gera eina røð av mátingum og taka grótroyndir í dýpinum, áðrenn gjørt varð av at steðga boringini. Hjarnar Djurhuus her saman við enskum BP umboði í ferð við at fáa nógva útbjóðingartilfarið inn um gáttina í Oljumálastýrinum Mynd jan Mugu brynja okkum við toli Terje Hagevang heldur orsøk er til bjartskygni, hóast tvær miseydnaðar boringar. Her er hann saman við Eyðun Elttør, oljumálaráðharra á oljuráðstevnu í Stavanger um tað mundið, tá Saga Petroleum hevði góðar dagar. Mynd jan Marjun hjá Hess er favoritturin C M Y K 31 30