mikudagur 4. mars 2009síða 14

14 Nr. 44 - 4. mars 2009 Sosialurin BP gevst og hvat so! SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Tróndur Skaalum trondur@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Eilen Anthoniussen eilen@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Harald í Kálvalíð harald@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Tað kemur neyvan sum nakað sjokk, at bretski oljurisin, BP, sum hevur virkað í Føroyum í góð 10 ár, nú pakkar saman og rýmir. Hetta hevur líkasum ligið í luftini, síðani BP ikki hevði eydnuna við sær, tá tað boraði Williambrunnin. Eftir fyrsta vónbrotið við einum turrum Svínoyar brunni kom enn ein turrur brunnur, William, illa við hjá BP, tó at slíkt ikki er ókent í hesi verð. Undan boringini av Svínoy, niðri í ”Gullhorninum” vóru oddafólk hjá BP sera bjartskygd. Hetta bjartskygni kundi eisini síggjast aftur í tí umsókn, sum BP lat føroyskum myndugleikum í sambandi við 1. útbjóðingina í 2000. Tá gekk BP alvorliga á odda og beyð seg fram at bora tríggjar brunnar og fekk tí eisini tað økið, sum jarðfrøðingarnir tá mettu sum tað mest lovandi. Havandi í huga bæði fundini hjá BP hinumegin markið, Foinaven og Schiehallion varð nógv tosað um ”mirror image” møguleikan, at jarðfrøðiligu umstøðurnar báðumegin markið vóru tær somu. Hetta skuldi seinni vísa seg ikki at vera so. Men BP fólkini sóu nakað heilt stórt í hesum møguleikanum, ja so stórt, at um somu tíð var enn ein leitibrunnur, Assint, boraður bretsku megin markið tætt við Svínoy. Stórar ætlanir lógu í kortunum. Mett var at bæði Svínoy og Assint fóru at vera fund, og tí lá á tekniborðinum ein skjót útbyggingarætlan báðumegin markið. Men sum so oftani í oljuverðini, so gekk kabalan ikki heilt upp. Brunnarnir vórðu turrrir. Nú stóð BP við tveimum commitmentbrunnum í einum øki, har alt vísti seg at ganga galið. Hetta var byrjanin til samráðingar við myndugleikarnar, sum endaðu við, at tveir brunnar gjørdust til ein brunn á basaltinum. Tá so hesin eisini var turrur man ovasta leiðslan í BP vera komin til ta niðurstøðu, at 10 ár í Føroyum við eini íløgu uppá 1 til 2 mia. kr. var nokk – í hvussu er fyri hesaferð. Og í Sosialinum í gjár kundi so føroyski BP stjórin gera greitt, at BP hevði gjørt av at gevast í Føroyum. Hetta er sjálvandi stórt spell, tí BP var lokomotivið í leitingini frá byrjan. Ein missur fyri oljuleitingina, at hesin risin ikki er við longur. Tá tað er sagt, so eiga vit kortini ikki at gloyma, at tað framvegis eru fleiri oljufeløg, sum trúgva uppá, at tað finst eitt oljuríkidømi í føroysku undirgrundini. Lat okkum tí brúka okkara orku uppá tey og visa teirra arbeiði og ætlanum áhuga og ans. Og vit hava ikki orsøk til at vera vónsvikin, tí longu í summar fara oljufeløg við italska oljurisanum ENI á odda undir enn eina boring – ja at feløg vilja gera eina íløgu uppá eina góða hálva milliard krónur á føroyska landgrunninum eiga vit at taka sum nakað positivt í eini tíð, har annars nógv myrk skýggj eru. Og ikki nóg mikið við tí. Soleiðis sum vit duga at lesa oljufeløgini av, so kunnu vit vænta enn ein brunn í 2010 og ein í 2011. Hesir koma at skapa fitt av virksemi her heima eisini, og tað kemur væl við. Vit krossa fingrar fyri ENI og hinum og ynskja góða eydnu. Og fer Chevron at bora næsta ár og StatoilHydro í 2011, so kunnu vit bara siga – gott í tykkum eisini. Hóast vit fyri tíð síðan sendu almenna áheitan til Kring­varpið um at rætta mistakið, soleiðis, at morg­­ unandaktin aftur bleiv end­ ursend kl. 9:50 á morg­ni, hava vit einki frætt frá kring­varpsstjóranum. Sum g­rundg­eving­ fyri broyting­ini førdi kring­­ varpsstjórin fram í Deg­i og­ Viku 27 januar, at ein kanning­ vísti, at helvtin av lurtarunum sløkti, tá tað kom til morg­unandaktini kl. 9:50. Tí hesir spurningar: · Nær var kanning­in g­jørd? · Hvør g­jørdi kanning­ina? · Hvussu nóg­v vórðu spurd? · Í hvørjum aldursbólki vóru tey spurdu? · Hevur Kring­varpið, sam­ an við rokning­ini til lands­ ins pensionistar spurt hesar viðvíkjandi endursending­­ ini av morg­unandaktini? Vit eru spent upp á at fáa spurning­arnar svaraðar! Loksins skal viðmerkj­ ast, at okkara áskoðan fram­ veg­is er, at avg­erðin hjá Kring­varpinum var illa um­ hug­sað og­ uttan iva g­ong­ur ímóti ynskjunum hjá fleiri túsund av okkara pension­ istum og­ avvarðandi teirra! Óskiljandi um hesir 10 minuttir av eini skrá uppá 1440 minuttir um døg­nið ikki kunnu broytast, tí onk­ ur ikki vil “missa andlit”. Tað er ikki g­ott nokk! Vit kunnu jú øll mistaka okkum! Hvat skilst, so skal Kring­­ varpið røkja eina sokallaða “Public service” uppg­ávu. Merkir tað ikki, at Kring­­ varpið skal virka “í fólk­ sins tænastu”? Tá so fleiri túsund pensionistar og­ av­ varðandi teirra ynskja sær hesar 10 minuttirnar aftur á skrá, vildi tað ikki verið fult í samljóð við eina g­óða “Public service”?? Spurningur til kringvarpsstjóran viðvíkjandi kanning Eysturoyar Røktar­og ellisheim TordUr J. NIcLASEN Blokkurin Bæði refusiónsveiting­in og­ blokkurin hava elvt til eitt óneyðug­t og­ eisini óskilj­ andi kjak. Fleiri av okkara fólka­ valdu knarra framveg­is um, at refusiónsveiting­in og­ blokkurin er og­ hevur altíð verið ein forðan fyri menning­ av okkara samfelag­. Løg­ið, ja sera løg­ið, at tú betur kann menna sam­ felag­ið við at minka um landsins inntøkur. Tað má eisini sig­ast at vera løg­ið, at vit framveg­is hava hend­ an sonevnda skaðilig­a blokk, tí øll tey sum knarra um blokkin, hava í 60 ár havt møg­uleikan at seta umrøddu inntøku niður á kr. 0,00. Ofta hoyra vit loysing­ar­ fólk tosa um, hvussu lítið blokkurin hevur at týða, onkur er vilstur so lang­t av leið, at hann nú metir blokkin til bert at vera 1% av BTÙ. Eisini her kennist tað sera løg­ið, at eing­in politikari hevur mótmælt slíkari høpisleysari meting­. Nú er Høg­ni Hoydal eisini farin at knarra um blokkin, men hann avdúkar so dyg­g­ilig­a, at hann hevur ikki ánilsi av, hvat blokk­ urin hevur at týða. Skulu vit g­era meting­ar um, hvussu stóra ávirkan blokk­ urin hevur á landsins inn­ tøkur, er neyðug­t at g­era hesar meting­ar í mun til, hvat okkara útflutning­s­ vinna g­evur. Vitandi um, hvussu nógv fiskivinnan hevur at týða fyri okkara samfelag, vil eg loyva mær at gera samanberingar við hesa vinnu : Um vit nú taka alla fiskaframleiðsluna á landi, íroknað alivinnuna, og hugsa okkum, at hon verður økt við 100 % so hevði slík øking givið nógv minni í landskassan enn tað sum blokkurin varð lækkaður við í 2002 (366,4 milliónir) Høg­ni Hoydal torir ikki at g­era slíka meting­, sum vísir veruleikan, vísir sann­ leikan um bloksins ávirk­ an. Nei, Høg­ni valdi heldur at skriva nakað, ið er beinleiðis ósatt. Høg­ni skrivar, at Føroyar ong­antíð hava verið so væl fyri búskaparlig­a, sum undir fullveldissamg­ong­uni frá 1998­2004. Hendan samg­ong­an lækkaði blokk­ in og­ frysti hann fastan. Men hóast hesa lækking­ og­ niðurfrysting­ var Høg­nasa samg­ong­a før fyri at g­era hópin av mennandi tiltøkum, alt fyri at taka fulla ábyrg­d av okkara búskapi, okkara vælferðar­ skipanum og­ okkara fram­ tíð. Men við vilja g­loymir Høg­ni at upplýsa, at alt hansara arbeiði fyri at g­era so stóra menning­, er framt, meðan blokkurin var í full­ um blóma. Stutt áðrenn fullveldis­ samg­ong­an stakk í sekkin og­ rýmdi, framdu teir um­ røddu lækking­ og­ niður­ frysting­, og­ sostatt fing­u tey, ið skuldu taka upp eftir Høg­na Hoydal, ikki somu møg­uleikar at menna okkara ábyrg­d, búskap, vælferð og­ framtíð. Fullveldissamg­ong­an hevur hig­artil kostað lands­ kassanum 2.623 mió. krónur, umframt fast­ frystingina. Høg­ni Hoydal skal kort­ ini hava stóra tøkk fyri, at hann í sínum lesarabrævi, so út í æsir viðg­ong­ur, hvussu lætt tað er at menna okkara ábyrg­d, búskap, vælferð og­ framtíð innan karmarnar í verandi Sam­ ríki. Jú løtur eru kortini, har Høg­ni onkuntíð dug­ir at síg­g­ja styrkina og­ møg­u­ leikarnar í okkara g­óða Samveldi. Spell kortini, at full­ veldissamg­ong­an nakrantíð fekk møg­uleikan at skerja menning­arorkuna so nóg­v. Menningarorkan minkar ár um ár! TrygvI F. gUTTESEN