hósdagur 5. mars 2009síða 7

7 tíðindi Nr. 45 - 5. mars 2009 Tjóðveldi hevur lagt uppskot fram á tingi um, at øll rogn bein­ anvegin og øll livur eftir eini skiftistíð skal takast umborð á øllum fiskiførum, sum hava fingið tillutað fiskidagar eftir lógini um vinnuligan fiskiskap TILFEINGI Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Tað hevur verið nógv kjak­ ast um spurningin, at fáa serliga rogn til høldar. Tosað hevur fyri tað mesta verið fyri hesum, men tað eru eisini teir, sum hava víst á tað trupla við at taka rogn, serliga umborð á skipum, ið hava kryvjimaskinu. Sami trupulleiki ger seg eisini galdandi, tá talan er um at taka livur, men stend­ ur tað til Tjóðveldi, so skal hetta tilfeingið eisini fáast til høldar. Við lóg. Av teimum 19 nýggju uppskotunum, sum Tjóð­ veldi hevur lagt fyri tingið, telist eisini hetta, at øll rogn og øll livur skal takast við til lands. Tá talan er um rogn, skulu hesi takast bein­ anvegin, meðan tað fyri livr­ ina er galdandi ein skiftistíð upp á fýra ár. í uppskotinum verður tað orðað soleiðis: » ...og harafturat alla livur samsvarandi hesum skift­ isleisti: Í fiskiárinum 1. september 2009 til 31. august 2010 er avreiðingarskyldan avmarkað til 25%. Í fiskiárinum 1. september 2010 til 31. august 2011 er avreiðingarskyldan avmarkað til 50%. Í fiskiárinum 1. september 2011 til 31. august 2012 er avreiðingarskyldan avmarkað til 75%«. Avmarkaða avreiðingar­ skyldan er galdandi saman­ lagt fyri alt viðkomandi fiskiárið«. Í uppskotinum verður sagt, at lógin skal koma í gildi, tá nýggja fiskiárið byrjar 1. september 2009. Motivatión virkar ikki Í viðmerkingunum til upp­ skotið sigur Tjóðveldi, at átakið til tess at fáa fiski­ menn at taka livrina til lands, ikki hevur virkað eftir ætlan. Hugskotið var annars, at tey fiskifør, sum tóku livur, skuldu fáa til­ lutað eyka fiskidagar. »Úrslitið av hesum átaki prógvar, at lógarbroytingin ikki motiveraði vinnuna. Hetta sæst sjónliga aftur í nøgdini, sum síðani er kom­ in til høldar og til virkingar. Hon minkar heldur enn veks­ ur«, sigur Tjóðveldi millum annað í viðmerkingunum. Táverandi minnilutin í vinnunevndini, Tórbjørn Jacobsen og Heidi Petersen, mælti til, at ein skiftistíð var sett inn í lógina, men hetta vann ikki frama. Tórbjørn Jacobsen tók málið upp aftur, tá hann gjørdist landsstýrismaður í fiski­ og tilfeingismálum í CHE­samgonguni, men sum kunnugt gjørdist hesari samgongu ikki langt lív lagað. Nú verður so aftur roynt við hesum uppskotinum, ið Tjóðveldi sum andstøðu­ flokkur leggur fram. Ein av orsøkunum til, at hetta upp­ skot verður lagt fyri tingið er at finna í viðmerkingun­ um: »Meirilutin, sum feldi uppskotið á sinni, og mong onnur við teimum halda, at lóggáva á økinum ikki er rætti vegurin at fara. Tingið er øðrvísi mannað nú, og tí kann væntast, at ein hug­ burðsbroyting er hend, til frama fyri uppskotið, og harvið til miklan frama fyri búskapin hjá vinnuni og samfelagnum«. Lóggáva ella ikki, so hevur tað higartil ikki borið til at fingið fiskiskip sum heild at taka serliga livrina við til lands. Við rognunum er støðan kanska eitt sindur frægari, men neyvan heilt nøktandi, tí ivaleyst verður ein – kanska enntá stórurm – partur ikki tikin til lands. Eitt stig á leiðini Í viðmerkingunum verður eisini nomið við búskapar­ liga potnetialið, sum liggur í at taka hesa rávøruna til lands. Sagt verður: »Fiskimálaráðið hevur í mong ár rikið tríggjar almennar granskingarkjarn­ ur, og tilmælini um júst við­ urskiftini, sum hetta upp­ skotið snýr seg um, eru rætti­ liga greið. Tað liggur eitt øgiligt búskaparligt potenti­ ali í tí partinum av tilfeing­ inum, serliga av Føroya­ grunnunum, sum í stóran mun verður tveitt fyri borð aftur. Av nógvum ymiskum orsøkum hava vit skyldu til at taka hendan partin av tilfeinginum til lands«. Og sagt verður víðari: » Ásetingin frá heimssam­ felgnum, um burðardygga veiði, er longu nú somikið konsekvent, at vit undir ongum umstøðum sleppa undan, at taka dik á okkum í málinum«. Sambært viðmerkingunum til uppskotið eru rogn og livur bara eitt stig á leiðini, tí sagt verður, at tað rætta hevði sjálvandi verið at alt verður tikið til lands. »Tað kann kanska tykjast løgið, at uppskotið bara fevnir um rogn og livrar, og hartil at ein skiftistíð er løgd inn í avreiðingina av livrum. Sjálvandi hevði tað rætta verið, at alt var tikið til lands, og eigur at verða soleiðis fyriskipað frá almennari síðu, at lógin um vinnuligan fiskiskap ger greiðar ásetingar um, at skip sum fáa almenn veiði­ og fiskiloyvi, skulu fremja neyðugar tøkniligar inn­ stallatiónir, til tess at hetta gerst møguligt«, verður sagt í viðmerkingunum. Um orsøkina til, at upp­ skotið í fyrsta lagi bert um­ røður rogn og livur, verður sagt í viðmerkingunum: » Av tí at rogn og livur er ein stórur partur av tí sum ikki kemur til høldar, og eru av serligum búskapar­ ligum týdningi, hava vit miðað eftir, at fáa hendan partin til høldar beinan­ vegin«. Tjóðveldi ásannar, at tað tekniskt enn skapar trupul­ leikar at taka livrina umborð á skipum við kryvjimaskinu, og tí verður mælt til eina fýra ára skiftistíð. Og at enda verður enntá nevnt í viðmerkingunum, at hóast stuðul er eitt ókvæmisorð, meiri ella minni, so er flokk­ urin ikki heilt avvísandi í hesum sambandi. »Tó átti mann at umhugs­ að nóg rúgvismiklan og skipaðan almennan stuðul til menningina av tøknilig­ um nýbrotum sum hesum, ið nú eru ávegis viðvíkjandi m.a. kryvjimaskinum, sum kunnu hava stóran, fyri ikki at siga heilt avgerðandi fíggjarligan týdning fyri fiskimenn, vinnuna og sam­ felagið«, sigur Tjóðveldi at enda í viðmerkingunum til uppskotið. Rogn og livur upp á land Tórbjørn Jacobsen er framsøgumaður Tjóðveldis í fiskivinnumálum Mynd: Álvur Haraldsen Eingin semja við Taliban Pakistanski forsetin, Asif Zardari, gjørdi í gjár greitt, at tað kemur ikki upp á tal at gera nakra loyniliga friðaravtalu við yvirgansgmenn sum eitt nú Taliban. Herfyri gjørdu teir lokalu myndugleikarnir og og muslimska leiðslan í Swat­ dalinum av at seta Sharia­lógirnar í gildi har. Síðani hevur Taliban bundið frið har og er givið við álopunum á pakistanska herin, og tað hevur fingið fleiri at halda, at myndugleikarnir hava gjørt loyniliga friðaravtalu við Taliban. Men tað er ikki gjørt og verður ikki gjørt, sigur forsetin. Vilja ikki hava Fogh Danski forsætisráðharrin, Anders Fogh Rasmussen, fær í hvussu er ikki stuðul frá Turkalandi, um hann stillar upp til starvið sum aðalskrivari í NATO. Sambært keldum eru turkar so harðliga ímóti danska forsætisráðharranum, at landið er til reiðar at brúka sín sýtingarrætt ímóti honum. Tayyp Erdogan, forsætisráðharri hevur ikki gloymt tíðindafundin hjá sær og Anders Fogh Rasmus­ sen í Keypmannahavn í 2005. Tá vildi Erdogan hava eina kurd­ iska blaðkvinnu koyrda út. Tað vildi danski forsætisráðharrin ikki við tí úrsliti, at Erdogan rýmdi av fundinum. Turkar hava heldur ikki gloymt muhammedstekningarnar.