týsdagur 17. mars 2009síða 32

32 vinnan Nr. 53 - 17. mars 2009 Turkivirkið, Sp/f Skerið, hevur fram­ leitt turran fisk í eitt gott ár, og teir selja til meginpartin av landinum. Men teir arbeiða samstundis við ætlanum um at víðka um ork­ una og hava kann að útlendskar markn­ aðir, sum kunnu avtaka mun andi meira, enn turki­ virk ið í Skopun kann fram leiða FISKAFRAMLEIÐSLA Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Tað eru nú trý ár síðani, at Sveinur Høgnason fór undir royndir at turka fisk. Og tað tók rættiliga drúgva tíð, áðrenn hann fann fram til rætta teknikkin at turka rætta fiskaslagið. – Tað eru trý ár síðani vit byrjaðu, men hetta seinasta árið hava vit so framleitt rættiliga støðugt, sigur Svein ur Høgnason. – Tað hevur tikið okkum tvey og eitt hálvt ár at koma fram til vøruna, sum vit hava í dag. Vit hava nú eina góða vøru, sum vit eru væl nøgdir við, sigur Sveinur Høgnason. Og vøran, sum Sveinur Høgnason hevur funnið fram til, er hýsa. – Tað vísir seg at vera besta fiskaslagið til turran fisk, sigur hann. Rávøruna keypa teir á fiskamarknaðinum og hag­ reiða hana sjálvir. – Vit keypa hýsuna sum rundan fisk og skera hana sjálvir. Vit keypa eisini eina ávísa stødd, sum er hóskilig at turka. Verður fiskurin ov stórur, er trupult at fáa hann turran ígjøgnum, sigur Svein ur Høgnason. Arbeitt verður í tørnum á turkivirkinum í Skopun. – Tá vit skera og leggja inn í turkiklivarnar, plaga vit at vera eini sjey fólk. Meðan turk­ ingin fer fram, er bara eftirlit við fiskinum, men tá vit so buka og pakka, eru vit aftur fleiri, sigur Sveinur Høgnason. Hann sigur, at turkingin tekur millum seks og átta dagar alt eftir, hvussu rak ella feitur fiskurin er. Turkingin fer fram undir framkomnum viðurskift­ um. – Vit brúka viftir og hita at turka við. Vit hava eisini roynt at turka við útiluft, og tað riggar eisini væl hesa tíðina av árinum, sigur eigarin av turkivirkinum í Skopun. Selja um alt landið Tað hevur sum nevnt tikið nakað av tíð at finna fram til røttu framleiðsluna; tað hava teir so gjørt nú, og vøran verður væl móttikin av keyparanum. – Tað hevur gingið væl at sloppið av við fiskin, tað hevur als ikki verið nakar trupulleiki. Tú skuldi annars trú, at tað fór at ávirka, nú keypiorkan er minni, men tað hava vit als ikki lagt merki til, í hvussu er ikki enn, sigur Sveinur Høgna­ son. Hann sigur, at teir frá fyrstan tíð av bara hava hugs að í traditionella turk­ aða fiskinum, og at roynd­ irnar umfataðu hýsu, tosk og upsa. Og tað endaði so við, at teir løgdu seg á hýs­ una, sum var mett best egnað til turran fisk. Og mest sum øll vøran verður seld í Føroyum. – Ein lítil partur er farin uttanlands, men tað hevur mest verið royndir. Restin hevur verið seld í Føroyum, sigur Sveinur Høgnason. Vikið – sum eitur Sp/f Sker ið – selur sjálvt sínar vørur. – Vit koyra sjálvir runt og selja, og vit koyra eisini vøru na út sjálvir, so talan verður ikki um nakað mill umlið, sigur Sveinur Høgna son. Selt verður um so at siga alt landið. – Tað stendur ikki á at sleppa av við vøruna. Vit hava eina framleiðslu, sum kundin er glaður fyri, sigur Sveinur Høgnason. Teir merkja ikki so nógv til kapping uttanlands frá. – Sjálvandi síggja vit út ­ lendskan turran fisk, tá vit koma út í handlarnar, men teir keypa eisini okkara fram leiðslu, sjálvt um teir hava íslendskan fisk liggj­ andi, sigur Sveinur Høgna­ son. Hann ivast ikki í, hvat teir vinna uppá í kappingini við útlendska fiskin. – Vit hava ein góða vøru, og eg haldi, at kundin er sinnaður at gjalda fyri hana, sigur Sveinur Høgnason. Hava ætlanir um víðkan Sum er verður so at siga alt selt í Føroyum, men arbeitt verður við ymsum ætlanum um at flyta út turran fisk. – Vit hava kannað markn­ aðin uttanlands, og vit hava eina ætlan, sum umfatar út flutning, og hava funnið áhugaðar keyparar. Vit um hugsa nú at fara í gongd við hetta innan fyri tað komandi hálva árið ella so, sigur Sveinur Høgnason. Turkiorkan á virkinum liggur um eini 60 tons av rundum fiski um árið, sum svarar til áleið seks tons av lidnari vøru. – Fara vit undir útflutning, verða vit eisini noyddir at økja um framleiðsluna, og harvið um turkiorkuna, sig­ ur Sveinur Høgnason. Hann ivast ikki í, at virkið fer at sleppa av við alt tað, teir megna at framleiða. – Vit hava funnið ein markn að, har eftirspurn ing­ urin er ógvuliga stórur, so stórur, at vit ongan møgu­ leika hava at metta markn­ aðin, men møguleikin er so at fáa ein part av honum, sigur Sveinur Høgnason. Hann heldur, at tað sær gott út við framleiðsluni, sum teir hava havt lætt at sleppa av við. – Eg haldi ikki útlitini eru broytt av teirri fíggjar­ kreppu, sum er í heiminum, sigur Sveinur Høgnason. Føroyingar eta turran fisk uttan mun til kreppu, eins og teir halda fram at eta tvøst og spik hóast ávaringar um heilsuvanda. Mugu bara bíða Stjórin í Sp/f Skerið er rætti liga tigandi um, hvørjar marknaðir hann hevur fest eyguni á uttanlands og vil bara siga, at teir hava hugt at fleiri marknaðum, og at ein tykist serliga lovandi. Sama ger seg galdandi við turkiklivunum, har hann heldur ikki hevur áhuga í, at nakar kann lesa turki­ teknikkin av. – Hetta er nakað eg havi brúkt meira enn tvey ár um at menna, so eg havi ikki áhuga í, at onkur bara kann kopiera hetta, sigur hann. At virkið liggur í Skopun og burtur frá meginøkinum, er heldur eingin trupulleiki sum so. – Tað hevði sjálvandi ver ið lættari, um tað var fast samband, tað sigur seg sjálvt, men tað hevur gingið rímiliga væl eftir umstøð unum, sigur Sveinur Høgna son. Sum øll onnur í Sand­ oynni hevur eisini stjórin í Sp/f Skerið sína meting um týdningin av einum undir­ sjóvartunli. – Tað hevði sjálvandi havt stóran týdning fyri okk um og fyri oynna sum heild. Virðið á ognunum hjá fólki hevði eisini vaksið, eins og man kundi ímynda sær, at fyritøkur aðrastaðni frá fluttu í Sandoynna, sigur Sveinur Høgnason. Hann heldur tó ikki, at tað er nøkur beinleiðis forð­ an, at tunnilin ikki er komin enn. – Nei, tað vil eg ikki siga. Tað var jú eingin tunnil, tá vit byrjaðu virkið, so á tann hátt er eingin broyting. Men sjálvandi hevur hann stóran týdning, tó at vit ikki kunnu gera nógv annað enn at bíða eftir honum, sigur Sveinur Høgnason, stjóri í Sp/f Sker ið í Skopun. Vit vinna upp á góðskuna Chrysler og Fiat samstarv Samráðingar eru í hesum døgum um møguligt samstarv millum italiensku Fiat og Chrysler í USA. Italskir og amerikanskir fjølmiðlar skriva í hesum døgum nógv um eitt møguligt samstarv millum Fiat og Chrysler, meðan partarnir samráðast. Sambært fjølmiðlunum er uppskot frammi um Chrysler fær atgongd til smærri plattformar og teknologi frá Fiat til framtíðar bilar hjá Chrysler. Ein av møguleikunum sum verður nevndur er at retrobilurin Fiat 500, sum verður gjørdur í Pólandi, eisini skal framleiðast á eini Chrysler verksmiðju í Mexico og onkur modell hjá Alfa Romeo skulu framleiðast á Chrysler verksmiðjum í USA og Kanada. Fiat stjórin Sergio Marchionne sigur við fjølmiðlarnar at eitt komandi samstarv teirra millum verður til fyrimun fyri báðar partar, serliga tí Fiat og Chrysler í løtuni gera so ymisk sløg av bilum. Sveinur Høgnason hevur ætlanir um at økja um virksemið og at útbyggja virkið, so teir hava orku at flyta turkaða hýsu út til aðrar marknaðir Mynd: Álvur Haraldsen