fríggjadagur 5. oktober 2001síða 3

4 Nr. 192 - 5. oktober 2001 Nr. 192 - 5. oktober 2001 5 Hóast játtanin til fólkaskúlan verður væl størri komandi ár í mun til í ár, er langt frá nóg mikið til tær nógvu átrokandi uppgávurnar, sum liggja á láni FÓLKASKÚLIN Turið Kjølbro Í uppskotinum til fíggjarlóg komandi ár fær fólkaskúlin 12,1 mió. krónur í meirjátt- an í mun til í ár umframt 2,1 mió. krónur til ser- námsfrøðiligt virksemi. Afturat kemur eisini lønar- hækkingin. Hetta er størsta økingin í játtanini til fólka- skúlan í nógv ár, kanska nakrantíð og upphæddin í sjálvum sær kann tykjast sum nógvir pengar. Men hyggja vit at upplegginum til fíggjarlógina, sum Mentamálastýrið hevur gjørt og sum Sosialurin hevur fingið innlit í, tørvar fólkaskúlin 25 mió. krónur til átrokandi uppgávur. Uppgávur, ið allar hava við fólkaskúlan at gera so ella so. Har verður sagt, at fólkaskúlin er so illa fyri fíggjarliga, at talan er um, at fólkaskúlarnir ikki hava fíggjarligar karmar fyri at røkka lógarásetta tímatal- inum. Hetta er sera óheppið og tí má játtanin økjast við 9 mió. krónur bert til hetta endamálið. Sáttmálin, ið varð gjørd- ur í fjør millum Føroya Lærarafelag og Fíggjar- málastýrið, ásetti umframt lønarhækkingar, eisini avtalu um virksemisøking. Henda øking snýr seg um ráðlegging, skúlabókasavn, leiðslu, KT-vørðar og ann- að. Hesar bindingar kosta 6 mió. krónur, sum eru neyð- ugar, skal Mentamálastýrið liva upp til sáttmálan. Økta næmingatalið kom- andi ár, sum er mett at verða umleið 100, kostar 1,3 mió. krónur, og økta eftirlønin til sáttmálasettar lærarar kostar 1 mió. krón- ur meiri næsta ár. Nýggja fólkaskúlalógin loyvir kommunum at seta á stovn forskúlaflokkar. Nakrar kommunur ynskja at seta slíkar á stovn kom- andi ár og til tað endamálið er neyðugt við eini játtan á 1,5 mió. krónur. Til skeið í føroyskum til lærarar við donskum læraraprógvi er neyðugt við 0,8 mió. krón- ur. Hetta skeiðið hevur ver- ið útsett í nógv ár, tí játtan- in til fólkaskúlan hevur ver- ið so tepur. Umframt tørvar Skúla- bókagrunninum og útgávan av barnabókum slaka mió. krónur næsta ár. Sernámsfrøðiligt virksemi Sum næmingatalið økist í fólkaskúlanum, økist eisini kravið til sernámsfrøðiligt virksemi. Nógvir næm- ingar hava tørv á serligum Fólkaskúlin tørvar 25 mió. krónur – Ein møguleiki er, at miðfyrraða serundirvísingin fær betri kor næsta ár, sigur Olaus Jespersen, stjóri á fólkaskúladeildini í Mentamálastýrinum. Kári Sverrison skrivar í við- merking í bløðunum nú um dagarnar, at hann held-ur tað verða løgið, at Jenis av Rana varð drigin fram at gera við- merking aftaná yvirgangs- atsóknirnar í USA. Eg skal ikki gera viðmerk- ingar til sjónarmiðið hjá Jenis av Rana, ella hvat Kári Sverrisson heldur um tað, men eg má gera eina lítla viðmerking til Kára Sverr- isson, sum hevur misskilt, hví Sosialurin tosaði við Jen- is av Rana. Jenis er ikki drigin fram sum »óheftur serfrøðingur í atrúnarligum viðurskiftum«, soleiðis sum Kári Sverrisson vil verða við. Jenis var drigin fram sum politikari, limur í uttanlandsnevndini og for- maður í Miðflokkinum. Á sama hátt sum løgmað- ur, varaløgmaður og aðrir politikarar dagarnar framm- anundan vórðu spurdir um yvirgangsatsóknirar í USA, var Jenis eisini spurdur um tær, og hann segði sína hugsan, sum varð endurgivin í Sosialinum. Politikari og ikki serfrøðingur Jenis av Rana verður ikki presenteraður sum óheftur serfrøðingur í greinini. Tríggjar ferðir verður hann kallaður tingmaður fyri Miðflokkin og eina ferð lim- ur í uttanlandsnevndini hjá løgtinginum. Harafturat verður eina ferð skoytt upp í, at Jenis eisini hevur stóran áhuga fyri átrúnaðarligum viðurskift- um. Tað er neyvan nøkur lygn í tí. Harvið er Jenis á ongan hátt gjørdur til »óheftan ser- frøðing í átrúnaðarligum viðurskiftum«, soleiðis sum Kári Sverrisson vil verða við. Talan var um eina av fleiri politiskum við- merkingum um yvirgangs- atsóknirnar í USA, sum vóru í Sosialinum hasar dagarnar. At Kári Sverrisson tekur ein setning burtur úr einum samanhangi er nakað, sum eg helt, at fundamentalistar serliga plagdu at gera. Eyðun Klakstein, blaðmaður Politikari - ikki serfrøðingur stuðli í fólkaskúlanum. Til hetta skúlaárið søkti Ser- námsdepilin vegna allar skúlarnir eftir játtan til 2500 tímar, men fekk slak- an helmingin játtaðan. Sum skilst hevur sernámsfrøði- ligt virksemi altíð havt alt ov trong kor. Næmingar, sum hava serligan tørv, fáa ofta alt ov avmarkað tilboð, sum í nógvum førum als ikki er nøktandi, og nógv dømi eru um, at næmingar, sum fyrr hava fingið og framvegis hava ein serligan tørv, ongan stuðul fáa í skúlatíðini. Mentamála- stýrið metir í upplegginum, at skal hendan tænastan verða innan fyri lágmark, er neyðugt at økja hana við 5 mió. krónur. Nú fíggjarlógaruppskotið er lagt fram síggja vit, at henda játtanin verður 2,1 mió. krónur størri komandi ár í mun til í ár. Henda upp- hæddin røkkur til 150-200 tímar afturat teimum 1200, sum verða veittir í ár, altso er langt frá á mál um enn ein bati er. Støðið bøtast Uppleggið frá Mentamála- stýrinum til fíggjarlógina sigur okkum so mikið, at fólkaskúlin og virkisøki, ið varða av fólkaskúlanum, tørvar 25 mió. krónur kom- andi ár í meirjáttan. Sam- bært uppskotinum til fíggj- arlóg komandi ár fara um- framt lønarhækkingin 14,2 mió. krónur til fólkaskúlan og sernámsfrøðiligt virk- semi. Onnur smærri øki fáa eina lítla øking í játtanini. Av øktu meirjáttanini bert til fólkaskúlan fara 6-7 mió. krónur til útreiðslur sum eftirløn, starvsaldur- broytingar, meirútreiðslur sambært semjuni og hægri næmingatal. Restin verður til at hækka støðið við í mun til í ár. – Tað merkir, at skúlarnir fáa størri rásarúm, teir fáa fleiri tímar og eftirútbúgv- ingin verður sett í verk aftur og somuleiðis menn- ingarætlanin, sigur Jenny Lydersen, undirvísingar- leiðari á fólkaskúladeildini í Mentamálastýrinum. – Ein møguleiki er, at miðfyrraða serundirvísing- in fær betri kor, har skúlin sjálvur ger av, hvat eigur at verða gjørt. Siga vit, at skúlar við 500 næmingum fáa 11 prosent av næminga- talinum til miðfyrraða undirvísing, er talan um 55 tímar, sum skúlin kann brúka til at gera gott við har tørvur er, sigur Olaus Jespersen, stjóri á fólka- skúladeildini í Mentamála- stýrinum. Annað virksemi so sum eftirútbúgving og royndar- og menningarvirksemi hev- ur verið fyri stórum niður- skurði, í heyst heilt dottin burtur og hevur í grundini fíggjað økta tímatalið til skúlarnar í ár. Umleið 1400 tímar verða á hvørjum ári latnir til hesi endamál. Í heyst hevur talið verið 802 og minkingin svarar til økta tímatalið til skúlarnar, sum í høvuðsheitum verður brúkt til ráðlegging og tím- ar til leiðslu og annan nið- urskurð. Eftirútbúgvingin kostar á hvørjum ári uml. 5 mió. krónur. Til samanber- ingar kunnu vit nevna, at fíggjarligu útrokningarnar, sum vórðu gjørdar áðrenn nýggja fólkaskúlalógin varð sett í gildi, søgdu, at eftirútbúgvingin skuldi økj- ast við 1,8 mió. krónum um árið. – Skúlarnir fáa størri rásarúm næsta ár, sigur Jenny Lydersen, undirvísingarleiðari á fólkaskúladeildini í Mentamálastýrinum Savnsmynd: Jens Kristian Vang C M Y K 5 4