fríggjadagur 5. oktober 2001síða 6

10 Nr. 192 - 5. oktober 2001 Nr. 192 - 5. oktober 2001 11 Um vikuskiftið verður stórt tiltak í ítróttarhøllini á Tvøroyri við Bila- framsýning, hoppi- borg og tombola FRAMSÝNING OG UNDIRHALD Áki Bertholdsen Hetta vikuskiftíð verður stórt tiltak í tróttarhøllini á Tvøroyri. Tað eru gamla- ársnevndin á Tvøroyri sum hevur stóra bilaframsýning í høllini. Samstundis fer Lions Klubburin í Suðuroy at hava ymiskt undirhald. Bilaframsýningin verður opin í kvøld frá kl. 17 til 22. Í morgin og sunnudagin er opið frá klokkan 14 til 20. Tær bilasølur, sum eru við á stevnuni, eru Wenzel Petersen við Ford bilum, Bilasølan hjá Øssur Johannesen, ið hevur VW og Audi, Berg Motor, ið hevur Mazda, Eyðbjørn Hansen, ið hevur Suzuki, Esmar Simonsen, sum umboðar Daewoo, Bilfríðk- an, ið selur BMW og Fiat, umframt Nordbil, sum sel- ur Honda, Skoda og Hyun- dai. Harumframt fer Alval at vísa fram sergjørd arbeiðs- klæðir av ymsum slag. Hoppiborg og tombola Ímeðan framsýningin er opin leygardagin og sunnu- dagin, báðar dagarnar frá kl. 14-20, fer Lions Klubb- urin at hava ymiskt undir- hald í høllini. Har verður eitt nú stórt tombolola, har vinningarnir eru kakur og matur, tey fara at ísar og popkorn og ikki minst verður ein hoppiborg til børnini. Allur peningurin, sum Lions fer inn, fer til ymisk vælgerðandi enda- mál. Peningurin, sum gamlaársnevndin fær inn av bilaframsýningini, fer til nýggjárshaldið á Tvøroyri. Bilar og undirhald í ítróttarhøllini á Tvøroyri Ítróttarhøllin í Trongisvági verður miðdepilin um stórt tiltak hetta vikuskiftið. Har verður stór bilaframýning og ymiskt undirhald Tíðindaskriv Fríggja- og leygardagin hevur Forlagið Sprotin for- kunnugt og spennandi sølu- tiltak á Torginum í SMS. Forlagið Sprotin hevur givið íalt umleið 70 bøkur út, síðan tað var stovnað í 1993. Hesar útgávur eru allar góðar bókur, sum for- lagið kanska hevur gjørt ov lítið burturúr.Við átakinum á Torginum í SMS fríggja- dagin og leygardagin vil Sprotin vísa á mongu út- gávur forlagsins, sum eru verdar at lesa, men sum tíverri ov fá vita um. Hesar báðar dagarnar kunnu vitjandi á Torginum í SMS ogna sær flestu av hesum íalt 70 útgávum fel- agsins fyri spottprísir. Eitt nú verða allar bøkur eldri enn 3 ár seldar fyri 48,- og t.d. verður nógv umrødda myndlistabókin eftir Bárð Jákupsson seld fyri einans 280,- Fyri tveimum árum síðan setti forlagið á stovn ein bókaklubba, sum hevði til endamáls, at geva út í bók nógvar av teimum týðing- um, sum millum ár og dag eru gjørdar, men ongantíð komnar longur enn til handrit. Av hesum tilfari hevur forlagið givið eini 20 skaldsøgur út. Hesar skald- søgur eru ein blandingur av klassikarum og nýggjum skaldsøgum. Og hesar bøk- ur verða seldar við 25% í avsláttri hesar báðar dagarn forlagið heldur til á Torgin- um. Til ber eisini hjá áhug- aðum at tekna seg um lim í bókaklubba Sprotans, og binda seg at keypa 4 bøkur árliga. Teknar tú sum lim í bókaklubba Sprotans fríggja- ella leygardagin í SMS, kanst tú velja tær eina bók fyri einans 10,- Nevnast kann eisini, at skúlar, sum keypa flokssett av skaldsøgum ella t. d. søgubøkurnar hjá Hans Jakku Debes, mállæruna eftir Jeffrei Henriksen ella litprydda sagnasavnið »Fram við strendur« fáa bøkurnar fyri helvtarprís. Eisini er vert at leggja til merkis, at um tú keypir fleiri enn 10 bøkur - sum kanska fleiri gera, nú jólini nærkast, og jólagávurnar skulu keypast - fáa allar tíggju bøkurnar fyri helvt- arprís. Forlagið Sprotin rimmar sølutiltak í SMS – Heldur enn at leggjast á ALS, brutu hundraðtals føroyskir handverkarar upp um armar í kreppuárun- um og fóru uttan- lands at arbeiða. Teir hava vunnið føroyska samfelagnum milli- ónir í inntøkum. Nú fer alt fyri skeytið, sigur byggileiðarin í CN Bygg UTTANLANDS- FRÁDRÁTTUR Áki Bertholdsen – Fær Karsten Hansen sín vilja, fara kanska fleiri hundrað mans at rýma av landinum og samstundis fer føroyska samfelagið at missa milliónir í inntøkum um árið. Reinhold Nielsen, byggi- leiðari hjá føroyska byggi- felagnum CN Bygg, sigur, at tað fer at fáa álvarsligar avleiðingar, um uttanlands- frádrátturin hjá handverkar- um nú verður skerdur niður í 100 krónur um dagin, so- leiðis sum Karsten Hansen, landsstýrismaður í fíggjar- málum, hevur gjørt av. – At Karsten Hansen ger hetta, vísir, hvussu lítið hann, og møguliga nøkur heilt fá onnur, hava skilt av støðuni. Fullu ikki í fátt Reinhold Nielsen sigur, at tá ið kreppan rakti landið sum eitt óløgið og nógvir handverkarar mistu arbeiði, vóru tað ikki øll, sum góvu skarvin yvir og løgdust á ALS. – Tvørturímóti vóru tað hundraðtals føroyskir hand- verkarar, sum brutu upp um armar og fóru uttanlands at arbeiða. Vit vóru nógvir, sum noyddust at búleikast uttan- lands tað mesta av nítiárun- um. – Tí hava vit ein heilt annan kunnleika til málið, enn landsstýrismaðurin hevur og tískil hava vit eis- ini eina heilt aðra uppfatan av støðuni, enn hann, sigur Reinhold Nielsen. Hann sigur, at uttan hjálp frá nøkrum, hava hesir handverkarar upparbeitt ein marknað fyri føroyskum handverkjarum, m.a. í Dan- mark. – Føroyskir hondverkarar uttanlands hava úr at gera og hesi árini hava teir vunn- ið føroyska samfelagnum hundraðtals milliónir í inn- tøkum, skatti og avgjøld- um, umframt at lønin er sett í umfar í Føroyska samfel- agnum. Samstundis hava teir spart ALS nógvar, nógvar milliónir og harafturat skapti tað rúm fyri, at teir handverkarar, sum vóru eft- ir, fingu so frægt at gera í part, at teir hóraðu undan. – Sostatt hava hesir hand- verkarar verið ein munandi inntøkukelda hjá føroyska samfelagnum. – At vit fóru uttanlands var sostatt at gera føroyska samfelagnum eina stóra tænastu í teimum ringu tíð- ini, tí fóru vit ikki, var onki eftir av ALS. At vit fóru gjørdu samstundis, at teir, sum eftir vóru, hóast alt fingu okkurt at gera. Byggileiðarin í CN Bygg sigur, at bæði Karsten Han- sen og summi onnur, hava fullkomiliga misskilt uttan- landsfrádráttur, sum hesir handverkarar hava fingið. – Talan er ikki um ein skattalætta. Talan er um eitt lítið endurgjald, fyri ferða- útreiðslur og vistarhald, sum hesir menn hava fingið fyri at fara uttanlands at søkja sær arbeiði, heldur enn at leggjast á ALS í Før- oyum, akkurat sum so nógv onnur, eitt nú fólk í al- mennum starvi, fáa, tá ið tey fara uttanlands í ar- beiðsørindum. Rýma av landinum Nú landsstýrismaðurin í fíggjarmálum hevur gjørt av at lækka uttanlandsfrá- dráttin niður í 100 krónur, sigur hann, at hann er sann- førdur um, at ongin fer at rýma av landinum av hesi orsøk. – Eg kann vissa lands- stýrismannin um, at her fer hann skeivur, sigur Rein- hold Nielsen. Hann sigur, at hann hevur tosað við nógvar handverk- arar, og teir eru so at siga á einum máli um, at teir flyta av landinum, um uttan- landsfrádrátturin verður skerdur. – Størri parturin av før- oysku handverkarunum utt- anlands eru eru leysir kroppar og tað er tí onki hóvasták av at flyta. – Tað er nógvir fyrimunir við at flyta til Danmarkar. Eitt nú er frádrátturin 519 krónur um dagin tá ið ferð- ast ímillum oyggjar til ar- beiðis og hjá teimum, sum arbeiða uttanlands. Harum- framt fáa teir ein frádrátt upp á 1,56 krónur fyri kilo- metur teir koyra eftir aftaná 24 kilometur. – Hvat CN Bygg viðvík- ur, førir hetta til minst 150 krónur afturat um dagin, afturat teimum 519 krónun- m, tí vit koyra ikki minni enn 120 kilometur um dag- in, sigur Reinhold Nielsen. Mest útjaðarin Ein grundgeving fyri at lækka uttanlandsfrádráttin, er, at tað er stórt trot á handverkarar í Føroyum og endamálið er at royna at eggja handverkarum at koma heim at arbeiða. Byggileiðarin í CN Bygg sigur, at tað er bara í Havn, at tað er trot á handverkar- um. – Men Føroyar eru annað enn Havnin og at kalla allir føroysku handverkararnir, sum arbeiða uttanlands, eru úr útjaðaranum í Føroyum. Sjálvt hevur CN Bygg 25 mans í arbeiði í Danmark í løtuni. Eitt annað virkið úr Vági hevur nógv fleiri í arbeiði, og á Tvøroyri og í Hvalba eru fýra virki, sum hava handverkarar uttan- lands. Tilsamans hava feløgini í Suðuroynni einsamøll 90- 100 føroyskar handverkarar uttanlands og tilsamans eru einir 300 føroyskir hand- verkarar uttanlands og arbeiða. – Hetta eru fyri tað allar- mesta handverkarar úr Suð- uroy, Vágum, Klaksvík og av Skálafjørðinum. – Sostatt hava teir lagt stór virði eftir seg í komm- unukassar runt um í landin- um. Hann spyr tí eisini, hví ikki kommunupolitikarar ikki gera vart við seg, tí tað verða ikki minst kommunu- kassarnir í útjaðarunum, sum koma at merkja sviðan av at frádrátturin fer at lækka. – Tað kann vera, at tað er trot á handverkarum í Havn, men tað er tað sanni- liga ikki úti um landið. Reinhold Nielsen sigur, at tað er eisini greitt, at teir handverkarar, sum ikki rýma av landinum, nú frá- drátturin lækkar, fara so aldrin at flyta til Havnar. – Hvar skulu teir búgva í Havn. Har er íbúðarneyðin so stór, at fyrst er tað ómøguligt at fáa tak yvir høvdið og hartil er tað ov dýrt. – Sostatt er tað stórur fyrimunur í at flyta uttan- lands. Og hjá teimum, sum kortini ikki gera tað, verður tað ALS, sum verður ar- beiðsgevarin, sigur CN BYGG. Hann leggur eisini dent á, at tað verður ómøguligt at útvega øllum føroyskum handverkarum uttanlands arbeiði í Føroyum. Eitt vanligt ár er 1.600 arbeiðstímar. Hetta svarar til, at vit skulu útvega hvørjum handverkarar hálvtannað hús at smíða um árið og tað vita øll er ómøguligt,sigur Reinhold Nielsen. Fer at kosta fleiri hundrað milliónir í mistum inntøkum – Við at skerja uttanlands- frádráttin, ætlar Karsten Hansen at tvinga einar 300 føroyskar handverkararnir sum arbeiða uttanlands, heim at arbeiða. Men so skulu vit útvega teimum hálvtannað hús at smíða um árið í part og tað er ómøguligt, sigur byggileiðarin hjá CN Bygg (savnsmynd) C M Y K 11 10