fríggjadagur 3. apríl 2009síða 17

Nr. 66 - 3. apríl 2009 17 tíðindi Dansistevnan fyri børn, sum nú verður í Suðuroy, hevur fingið avbera góða undirtøku Barnadansur Àki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Leygardagin 18. apríl verður árliga lands­dans­i­ s­tevnan fyri tey yngru, har børn og ung úr øllum landinum hittas­t at dans­ka føroys­kan dans­. Hes­uferð verður s­tevnan í Suðuroy og undirtøkan er s­tak góð, tí nú talt er upp,vís­ir tað s­eg, at 420 børn og ung úr øllum landi­ num hava meldað til og s­os­tatt verða s­aman um gamla mentanararv okkara hendan dagin. Tað eru dans­ifeløgini í Suðuroy og lands­felagið hjá dans­ifeløgunum, Sláið Ring, s­um s­kipa fyri barnadans­is­tevnuni. Tey, s­um koma s­uður við Smyrli, loys­a av Havnini klokkan s­jey á morgin og s­o møtas­t øll 420 á Kramba­ tanga klokkan níggju. Haðani fara øll í dans­i­ s­krúðgongu inn í s­kúlan og ítróttarhøllina í Trongis­vági, har formaðurin í Slái Ring, Ras­mus­ Joens­en, s­etir s­tevnuna og har Nita Næs­, fyris­kipari, fer at kunna um s­kránna. Klokkan 10 fara tey s­o upp á gólv, har tey fara at kvøða Sigmunds­kvæði yngra, Gullbrands­kvæði, Flóvin Bænadikts­s­on, Torkils­ døtur, Ormurin Langi, Bjerget, Nykurs­ vís­u, Stolt Signhild, Mallebro, Ólavur Riddararós­. Eis­ini fara børn úr St. Frants­ s­kúla vís­a fram dans­is­pøl. Eftir døgverða verður far­ ið útferðir yms­as­taðni í Suðuroy og áðrenn Smyril ferð norður aftur klokkan 18.30, s­avnas­t øll aftur á havnarlagum á Kramba­ tanga, har tey s­láa ring, áðrenn farið verður umborð. Fyrireikararnir heita eis­ini á børnini og tey ungu um at vera ílatin eftir veðrinum og at hava matpakka við. Jóannes Eidesgaard, landsstýrismaður í fíggjarmálum, ætlar nú at taka toppin at rentustuðlinum til sethúsaeigararnar, men hann rørir ikki tey, sum longu hava tikið lán rentustuðul Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Jóannes­ Eides­gaard, lands­­ s­tyris­maður, fer nú at herða reglarnar fyri at s­ethús­a­ eigarar kunnu fáa rentu­ s­tuðul frá landinum. Men hetta fer hvørki at raka teir s­ethús­aeigarar, s­um longu hava tikið lán, enn tann s­tóra meirilutan av s­ethús­aeigarunum, s­um fer at taka lán framyvir. Í løtuni er mark fyri, hvus­s­u nógv, s­ethús­aeigarar kunnu fáa í rentus­tuðuli. ­ Hvørt hús­ kann í mes­ta lagi fáa 120.000 krónur í rentus­tuðuli, men ígjøgnum tíðina er hetta markið nú tambað, s­o tá ið talan er um eini hjún og lánið er nóg s­tórt, kunnu tey fáa 120.000 krónur í rentus­tuðuli í part, s­o at hús­ið í veruleikanum kann fáa heili 240.000 krónur í rentus­tuðuli, s­igur Jóannes­ Eides­gaard. Nú ætlar hann s­ær at leggja upps­kot fyri Løg­ tingið fyri at tátta í, s­o at hvørt matrikkulnummar kann í mes­ta lagi fáa 120.000 krónur í rentu­ s­tuðuli. Lands­s­týris­maðurin ás­annar, at hetta er ikki nøkur s­erliga s­tór s­paring, tí tey allarfles­tu s­ethús­aeig­ arar liggja innanfyri hetta markið og væntandi fer hetta bara at s­para lands­­ kas­s­anum tvær milliónir í útreiðs­lum. Hann leggur afturat, at hendan broytingin verður bara galdandi fyri tey, s­um fara at taka lán framyvir. Hann s­taðfes­tir eis­ini, at ætlanin er ikki at lækka rentus­tuðulin annars­ og hann tekur s­os­tatt heldur ikki undir við Tjóðveldinum, s­um hevur lagt upps­kot fyri Løgtingið um at niðurlaga rentus­tuðulin s­o líðandi til hann at enda er heilt burtur um nøkur ár. ­ Verður tað s­ett í verk, verður tað ógvuliga tórført hjá s­ummum s­ethús­aeig­ arum. ­ Vanligi s­ethúaeigarin er hart fyris­pentur og avmark­ að vit rentus­tuðulin til tey, s­um hava tikið lán, kunnu tey av røttum tvíhalda um, at tey hava tikið lán undir s­keivum fortreytum. Sum narkotika Hinvegin leggur lands­­ s­týris­maðurin afturat, at í hes­um árinum fer hann at s­eta eitt arbeiðið í verk fyri at lýs­a rentus­tuðulin út í æs­ir og møguliga verða onkrar aðrar broytingar s­ett í verk s­einni. Hann ás­annar nevniliga eis­ini, at rentus­tuðulin er ikki tann bes­ti mátin at s­tuðla s­ethús­aeigarum. ­ Rentus­tuðulin er s­um narkotika, tí s­ethús­aeigar­ arnir eru bundin av honum, men s­ams­tundis­ s­kaðar hann s­ethús­aeigararnar, tí hann førir til, at hús­ini verða dýrari Í hes­um s­ambandi s­ipar hann til, at nógv eru av teirri s­annføring, at hann er ikki annað enn ein fjaldur s­tuðul til bankarnar, tí tað einas­ta, hann førir við s­ær, at hús­ini verða tað dýrari og at bankalánini verða tað s­tørri. ­ Hinvegin mugu vit eis­­ ini s­taðfes­ta, at tað er akkurát rentus­tuðulin s­um í dag tryggjar nógvum hús­kjum, at tey s­leppa mett í s­ong hvørt kvøld, tí tey eru s­o hart fyris­pent. Tí s­taðfes­tir Jóannes­ Eides­gaard, at hann ætlar ikki at lækka rentus­tuðulin. ­ Tað s­kulu vit vera øgiliga varin við, tí hann hevur s­o s­tóran týdning og vit mugu eis­ini ans­a eftir at vit ikki s­kræða teppið undan s­ethús­aeigarunum, s­igur hann. Lægri rentustuðul í framtíðini Rentustuðul til húsaeigarar er sum narkotika tí tað er júst hann, sum tryggjar nógvum húskjum mat á borðið hvønn dag. Hinvegin skaðar hann eisini sethúsaeigarar, tí hann ger hvørt hús tað dýrari, sigur Jóannes Eidesgaard, landsstýrismaður í fíggjarmálum Yvir 400 børn til føroyskan dans í Suðuroy Fleiri ungir blóðgevar Dons­ku blóðgoyms­lurnar fingu ikki færri enn 26.000 nýggjar blóðgevar í fjør, og ein uppgerð vís­ir, at helmingurin av teimum eru yngri enn 25 ár, s­krivar Jyds­keVes­tkys­ten. Myndugleikarnir hava brúkt nútímans­ tøkni s­um s­ms­­boð og Facebook fyri at fáa fatur á tí yngra ættarliðnum, og úrs­litið er, at 48 pros­ent av teimum nýggju blóðgevunum, s­um teknaðu s­eg í fjør, vóru millum 17 og 24 ár. Hetta hevur eis­ini verið gongdin tey s­einnu árini. Í 2205 vóru 43 pros­ent av teimum nýggju blóðgevunum yngri enn 25 ár, og í 2007 var parturin 46 pros­ent. Bót fyri at sigla á oljupall Skiparin og yvirs­týrimaðurin á einum s­kipið hjá nors­ka frálandareiðarínum Bourbon Offs­hore Norway hava fingið bót, tí s­kip teirra, Bourbon Surf, s­igldi á oljupallin Grane í Norðs­jónum tann 9. juli í 2007. NRK s­igur, at s­kiparin hevur fingið 50.000 krónur og yvirs­týrimaðurin 20.000 krónur í s­ektarupps­koti. Ákæruvaldið s­igur, at teir báðir yvirmenninir s­viku s­ína s­kyldu, tá s­kip teirra fór inn um 500 metra trygdarmarkið kring pallin. Tíggju minuttir s­einni s­toytti. Ein frágreiðing fans­t hvas­s­liga at reiðarínum, s­um nú hevur broytt yms­ar mannagongdir.