mikudagur 10. oktober 2001síða 5

8 Nr. 195 - 10. oktober 2001 Nr. 195 - 10. oktober 2001 9 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Eykajáttanir eiga at verða so fáar og smáar sum møguligt. At stovnar koma fleiri ferð um árið og biða um eykajáttanir til rakstur, er eftir okkara tykki tað sama sum at fara út um játtan. Nógvu eyka- játtanarlógirnar vísa annaðhvørt, at raksturin av hes- um samfelagnum gongur verri, enn hann gekk frammanundan, ella at eingin í systeminum torir at taka abýrgd av einum tveyoyra, og tí skumpar alt á tingborð. Vit hava sæð eykajáttanurumbønir, ið hava havt grundgeving, at um eykajáttanin ikki varð givin, so vórðu skip ikki koyrd í dokk, fólk søgd upp o.s.fr. Løgtingið kann illa annað enn at játta slíkum um- bønum. Ein stovnur fær ein játtan, og tá árið er liðugt, skal stjórin standa til svars yvirfyri landstýrismanninum, ið so skal standa til svars yvirfyri Løgtinginum. Hetta er grundin til at vit betala stjórum og lands- stýrismonnum væl. Ikki skulu revolvaraeykajáttanir hjálpa hesum at turka eventuel vánalig rakstrarúrslit ella ringa planlegging uppí eykajáttanir, so hesir eftir fleiri eykajáttanir kunnu fortelja hvussu nógvar túsund krónur teir hava eftir av játtanunum. Stovnar fáa eina játtan, og so kann landstýrismað- urin vurdera eftir hvørt fíggjarár, um avleiðingar skulu takast. Eitt er altíð víst, og tað er, at ein fíggjarætlan ongantíð heldur uppá krónuna. Hon vil altíð verða eitt sindur yvir ellla eitt sindur undir. Í Danmark er vanligt, at ein samlað eftirjustering kemur fyri fíggjarlógina, og tá eru tær ábreiðslur, næsar og annað, ið skulu gevast, givnar av ráð- harrum. Ein ruddilig skipan, ið samlar upp aftaná, og kann Fólkatingið so krevja ráðharrar til svars, um onkur er farin ov langt útum. Í Føroyskum sambandi kundi verið áhugavert at vitað, hvat Stýri eigur flestu eykajáttanirnar í prosentum av samlaðari játtan, og burdi tann landstýrismaðurin verið tikin í Fíggjarnevndina til eina samrøðu. Finnbogi Arge fíggjarnevndarformaður er ein av fremstu fortalarum fyri hendan óvana, við fleiri eykajáttanarlógum. Hetta er ikki so løgið, tí hesin óvanin byrjaði av álvara undir hansara tíð sum landsstýrismaður. Hann samanber við “vælriknar privatar fyritøkur”. Nú er tað so ymiskt, sum man hevur at sammeta við, men ein fyritøka, ið skal justera sítt budgett radikalt nógvar ferðir um árið er ikki væl rikin, óansæð um hon framleiðir matvøru, selur innfluttar vørur ella er ein almennur stovnur. Løgtingið má kunna krevja av landstýrismonnum at teir planleggja nakrar mánaðar fram, so at teir ikki koma malandi í tíð og ótíð við umbøn um eyka- játtan. DAGSINS MEINING Sosialurin Eykajáttanarlógir VIÐMERKINGAR Finnleif Guttesen borgarstjóri Sum ikki einaferð eru fíggjarmálaráharrin og samgongan farin í hernað ímóti útjaðaranum, hesa ferð er tað eftir føroyskum handverkarum, sum ar- beiða uttanlands. Tað er komið áheitan til kommununa um at gera vart við, at um fleiri hand- verkarar, sum arbeiða utt- anlands, koma heim tí frá- drátturin fellur burtur, verður galin endi í útjað- arinum tí tað verður ov lítið arbeiði til allar, so at eingin kann yvirliva. Hesir handverkarar sum í dag gjalda skatt til komm- unu og land, hava so tvey í at velja: • Flyta heim til kommun- una, har ov lítið arbeiði verður, tí ov nógvir eru um boðið, hetta kunnu teir ikki liva við og verða tí noyddir til at arbeiða í miðstaðarøkinum fyri lægri løn, enn teir hava uttanlands og nógv hægri kostna fyri bústað og kost enn uttanlands. • Flyta úr kommununi til útlandið, tí inntøkan er nógv betri og kostnaður- in lægri. Somuleiðis hava teir møguleikan til at arbeiða í Føroyum og fáa ein frádrátt uppá kr. 6oo- 700,- um samdøgrið. Við hesi dáragerð hevur fíggjarmálaráharrin og samgongan enn einaferð ætlan um at taka inntøkur frá kommununum í útjað- aranum og harvið gera grundarlagið fyri økis- menning til einkis. Samgongan aftur í hernað ímóti útjaðaranum Sjúrður Hansen Gøta Skálafjarða Kommunala Samstarv har Oyndar- fjørður, Gøta, Lorvík og Fuglafjørður vóru við , kundu verið ein góð byrjan, sum møguliga seinni gjørdist Skála- fjarðar Kommuna. Hví ikki velja til eitt slíkt ráðgevandi Skála- fjarðar kommunuting, og Norðoya Kommunuting o.s.fr, áðrenn endaliga samanlegging. Val Høgnin Hoydal, selvstyre og justitsminister Kære Frank Jensen, Tak for vores møde i København d. 26. septemb- er d.å. Jeg har orienteret Lands- styret og Lagtingets uden- landsnævn om de forslag, der blev drøftet på mødet. Jeg vil tilkendegive, at vi er meget tilfredse med, at vi for de lovtekniske spørgs- mål kan finde en løsning, som begge parter kan være tilfredse med, og at lands- styret er positivt overfor forslaget om at indlede en samarbejdsproces om over- tagelse af politiet og rets- væsenet samt dertil knytt- ede sagsområder, hvor for- beredelserne mellem danske og færøske embeds- mænd kan indledes med det samme og afsluttes ultimo 2002. Landsstyret foreslår derfor følgende praktiske fremgangsmåde: • Landsstyret har udpeget en færøsk embedsmands- gruppe, ledet af afdel- ingschef Rúni Joensen, der refererer til den fær- øske justitsminister. • Justitsministeriet vælger en tilsvarende embeds- mandsgruppe. • De to ledere får til op- gave at tilrettelægge ar- bejdsplan og mødeplan. Under hensyntagen til at arbejdet skal tilrettelægges således, at resultatet af ar- bejdsgruppens overvejelser kan afsluttes ultimo 2002, har jeg bedt Rúni Joensen om at kontakte din departe- mentschef snarest for at tilrettelægge og igangsætte arbejdet. Bræv til Frank Jensen TÍÐINDASKRIV Norrøna Felagið í Føroyum Hósdagin fer Norrøna Felagið í Føroyum undir limatiltøkini fyri kom- andi veturin. Fram til ársskiftið verða fundir felagsins í Listaskálan- um. Eftir ársskiftið verða fundirnir í Norrøna Felagnum í Norðurlandahúsinum. Lagt verður fyri hós- dagin, tá teir báðir polit- ikararnir Jógvan við Keldu úr Fólkaflokkin- um og Dan Reinert Pet- ersen úr Javnaðarflokk- inum greiða frá arbeið- num í Norðurlandaráð- num. Fundurin verður í Listaskálanum miku- kvøldið klokkan 19:30, har høvi verður at kjak- ast um karmar og úrslit úr føroyskari umboðan í Norðurlandaráðnum. Síðst í hesum mánað- inum fer Norðurlanda- ráðið at hava fund í Keypmannahavn, har sonevnda "Vísmanna- frágreiðingin" verður viðgjørd. Jóannes Dals- gaard umboðaði Føroyar í norrøna vísmannabólk- inum, sum undir heitin- um ”Öppet för världens vindar”, hveur latið eina áhugaverda frágreiðing úr hendi. Vísmannafrá- greiðingin vísir á ikki færri enn 78 ítøkilig uppskot at broyta, styrkja, ella endur- nýggja norrøna sam- starvið. Samstundis hevur Foreningene Nordens Forbund, sum er sam- skipanin av norrønu feløgunum í øllum Norðanlondum, givið út ritið "Norden i tiden og verden”. Her verður fólksliga norrøna sam- starvið greinað og nevnd verða 27 uppskot um ábøtur á hesum øki. Millum annað at styrkja Útnorður og at viðgera sonevndu nær-økini av nýggjum. Sum er, verða Kolanesið, Sankta Pæt- ursborg og Baltisku londini mett sum norrøn nærøki. Fimmti ár Bæði Norðurlandaráðið og Norrøna Felagið í Føroyum fara um tey fimmti í vetur. Hin 19. november verða fimmti ár síðani Norrøna Fe- lagið í Føroyum varð stovnað í Sjónleikara- húsinum í Havn. Fyrsti formaður í felagnum var Heðin Brú. Fimmti ára hald felag- sins verður í Müllers Pakkhúsi í Havn leygar- dagin hin 17. november, m.a. við framsýning av brævaskiftinum, sum í 1951 elvdi til stovnanina av einum sjálvstøðugum norrønum felagi í Før- oyum. Høgni Hoydal, sum er landstýrismaður í norðurlandamálum, fer at halda røðu við hetta høvi. Fimmti ára haldið hjá Norðurlandaráðnum verður við ymsum til- tøkum í øllum Norðan- londum út á várið 2002, millum annað einum filmi, sum ungi grøn- lendski filmsleikstjórin Inuk Silis Høgh stendur fyri. Við í filminum, sum vendir sær til ung, er Sára úr Vestmanna. Saman við øðrum norrønum ungdómum hevur hon verið umborð á víkingaskipinum Gaia í Noregi, har filmurin er tikin. Øll kunnu gerast limir í Norrøna Felagnum í Føroyum, sum í løtuni hevur 300 limir. Í felags- nevndini sita nú: Birgir Kruse formaður, Heðin M. Klein næstformaður og nevndarlimir eru Bárður Jákupsson, Hall- stein Sigurðsson og Jórun Simonsen. Hvar eru Føroyar í norrønum samstarvi? Ein seinkað kvøða til Eiðis kirkju á 120 ára degnum 18. september 2001 Fyri viku síðani, týsdagin 18. september 2001, vóru 120 ár liðin, síðani Eiðis kirkja varð vígd. Hetta má sigast at vera ein søguligur dagur í bygd okkara. Kirkj- an er tann bygningur, sum á ein serligan hátt setir sín dám á bygdarlívið, kirkjan er andaliga heim okkara, har koma vit saman fyri at hoyra hvat Gud hevur at siga okkum hvørja ferð vit koma saman um orðið, bæði í gleði og sorg. Tað hevur altíð ligið djúpt í fólki okkara at hava virðing fyri tí, ið heilagt er, tað veri seg á sjógvi ella landi, í bjørgum, í skorðum, eftir seyði, fugli, fiski ella grind. Alt hetta, sum eg her havi nevnt, varð gjørt fyri at lívbjarga sær og sínum í gerandisdegnum. Umframt at hetta er bæði gagnligt og gott, so er hetta okkara mentan, eisini í dag. Men vit mega viðganga, at her er nógv broytt á øllum økjum tey seinastu árini. Men hóast hesa broyting, so er Gud við Jesusi Kristi tann sami, soleiðis sum skrivað stendur í Hebr. 13,8. Jesus Kristus er í gjár og í dag hin sami og um allar ævir. Hvønn týdning hevur so kirkjan fyri hvønn einstak- an av okkum í dag? Stendur hon bara sum eitt bygdar- prýði, ella er hon bygning- urin, sum savnar bygdar- fólkið saman tá kirkju- klokkan kallar. Kirkju- klokkan er sanniliga eisini eitt amboð, sum Gud brúk- ar í tænastu síni; latum okk- um tí takka Gud fyri, at vit í kirkjum okkara hava bæði klokkarar, deknar og urgu- leikarar, sum við gleði og ágrýtni gera henda týðandi gerning í Guds ríkis vín- garði, soleiðis at Jesus verður neyðugur í lívi okk- ara, neyðugur fyri okkum øll, bæði stór og smá. Prædikustólurin, lesipult- urin, minnir okkum á tað skrivaða orðið, sum verður prædikað av presti, dekni, sum lesur prædikur, sum ymiskir prestar hava skriv- að okkum til lærdóms í kristinlívi okkara. Doypifundurin, sum minnir okkum á at ein dag vóru vit borin til dópin, ja, longu á lívsins morgni vóru vit løgd í Guds almáttugu sterku hond, og har ljóðaðu hesi lívsælu orðini yvir okkum: »Mær er fingið alt valdið í himli og á jørð. Farið tí og gerið øll fólka- sløgini til lærusveinar mínar, við tað at tit doypa tey til navn faðirsins og sonarins og hins heilaga anda, og við tað at tit læra tey at halda alt tað, ið eg havi boðið tykkum. Og sí, eg eri við tykkum allar dagar, alt til veraldar enda«. Altarborðið stendur har og vit verða øll boðin við til at eta Jesu likam og drekka hansara blóð til áminningar um at hann, sum læt lívið fyri okkum og stóð upp úr grøvini páskamorgun, hann er til staðar okkara millum, har sum orðið verður præ- dikað, børnini verða doypt, likam hansara verður etið, blóð hansara verður drukk- ið (breyð og vín). Eg vil her undirstrika hvønn týdning hetta hevur havt og framvegis hevur fyri meg og mítt kristinlív. Hettta er kjarnin í kristin- dóminum, at Jesus verður neyðugur í lívi okkara. Lat tað tí beinanvegin verða sagt, at kirkja og missión hoyra saman, at kirkja, sum ikki drívur missión, er ikki nøkur kirkja. Latum okkum tí gera brúk av kirkjuni sum andaliga heim okkara, og har ígjøgnum fáa ta somu andaligu føði, sum okkara forfedrar hava fingið gjøg- num øldir í bygd okkara og víða hvar um land okkara. Eg vil tí til endans ynskja Guds signing yvir kirkju okkara og biðja um at Gud má senda okkum eina vek- ing, soleiðis at bygdarfólk okkara hoyrir kirkjuklokk- una og gongur kirkjuvegin, sum forfedrar okkara hava gjørt undan okkum. Gud signi tykkum, sum gera tænastu innan kirkju okk- ara. Kjartan Stakksund Eiðis kirkja 120 ár Dan Reinert Petersen Jógvan við Keldu C M Y K 9 8