mikudagur 15. apríl 2009síða 10

10 Nr. 71 - 15. apríl 2009 Sosialurin Eingin kreppustrategi SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Tróndur Skaalum trondur@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Eilen Anthoniussen eilen@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Harald í Kálvalíð harald@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Eftir løgtingsviðgerðina í gjár av almenna lánstørvinum og eftir tí, sum embætismenn siga um fíggjarligu støðuna, kann eingin longur vera í iva um, at støðan er sera álvarsom. Tað gongur fram av tí, sum embætismen og politikkarar siga um støðuna, at umframt altjóða kreppuna, er vánaligi fiskiskapurin ein meginorsøkin til búskaparligu afturgongdina. Hetta kann eisini lesast av frágreiðing Landsbankans um búskaparligu støðuna, har víst verður á trupulleikarnar í høvuðsvinnuni. Sambært hesa lýsing Landbankans er tað bert alivinnan, sum gongur væl, meðan afturgongd ella steðgur eru í botnfiskavinnum og uppisjóvarvinnum. Talan er sostatt um døpur útlit. Tað gevur seg av sær sjálvum, at við vaksandi arbeiðsloysi og minkandi búskaparligum virksemi, so minka almennu inntøkurnar. Ein fylgjan av hesum er, at fíggjarlógin gav hall í fjør, at hallið verður størri í ár og helst metstórt næsta fíggjarár, soleiðis at samlaða almenna hallið hesi trý fylgjandi fíggjarár verður um hálva aðru milliard krónur. Soleiðis er støðan, um ikki munagóð tiltøk verða sett í verk til tess at venda skeivu gongdini. Tað tykist sum avvarandi politikkarar eru samdir um hesar metingar. Hinvegin tykist ikki vera semja um neyðugu tiltøkini. Hvørji ráð eru so til at taka? Sambært landsbankastjóra og fíggjarmálaráðharra eru bert tveir kostir í at velja og hvørgin er mjúkur: antin má minkast um almennu útreiðslurnar ella má veksast um almennu inntøkurnar. Hetta merkir sum kunnugt, at stórir niðurskurðir mugu gerast á fíggjarlógini fyri 2010, ella merkir hetta, at skattir og avgjøld mugu hækkast. Tað gevast sjálvsagt aðrir útvegir, men hugflog og dirvi tykjast tróta at finna slíkar. Hesir taka eisini drúgva tíð og kosta íløgur. Tað er eingin ynskistøða, sum landsstýris- samgongan er stødd í. Hetta gongur týðuliga fram av tí støðu og tí hugburði, sum samgongu- fólk hava til fíggjarpolitisku og búskaparpolitisku valkostirnar. Tað hevur verið torført at avlesa samgonguna. Men nú tykist klárna nakað. Fíggjar- málaráðharrin var meira klármæltur í gjár enn vanligt við tað, at hann gjørdi púra greitt, at tað verður neyðugt at fremja nøkur politisk tiltøk til tess at minka um avleiðingarnar av altjóða fíggjarkreppuni og kreppuni í fiskivinnuni. Hann hevur áður nevnt ymisk øki eitt nú innan fiskivinnuna og almannaøkið, men einki ítøkiligt er enn komið í ljósmála. Men enn eru nógvir ósvaraðir spurningar eitt nú blokkurin, undir- støðukervið, skattapolitikkurin, einskiljingarnar, ES málið o.m.a. Spurningurin er bert, nær nakað hendir. Her er enn eingin ítøkilig kreppustrategi at hóma. Tað er spell, tí samfelagið tolir ikki at bíða eftir neyðugu politisku avgerðunum, og hetta atgerðarloysið skapar óvissu og gevur eina mynd av ráðaloysi og óvirkni. Partapolitiskt sæð er óført at sita í andstøðu, meðan vanstýring og kaos valdar. Men hetta er ikki tíðin at fegnast um óskilið. Nú mugu ABC- flokkarnir semjast um eina greiða kós og eina sterka leiðslu. Og vinna teir valið upp á tað, skal tað vera væl unt! Sum andstøðuflokkur kundu vit sjálvandi fegnast um óskilið. Vit kundu fegnast um, at tað er ráur maktkampur millum landsstýrisfólkini øðrumegin og teirra parta­ fólk í løgtinginum hinu­ megin. Sum vit sóu, tá politikkurin hjá Eidesgaard og Co. í landsstýrinum bleiv maltrakteraður av Kallsberg og Co. í fíggjar­ nevndini. Vit kundu fegnast um, at landsstýrisins lyftisbrot og klossuta framferð máar støðið undan okkara flogfelag. Vit kundu fegnast um, at ein almennur grunnur óátal­ að sleppur at misnýta sítt vald í Føroya Banka. Vit kundu fegnast um, at landsstýrið, fyri at seta 30 mió. í Smyril Line, tryggj­ aði sær meirilutan av nevndini í hesum felag, og aftur setti kós móti politisk­ um, sosialistiskum vinnulívi. Vit kundu fegnast um, at fiskivinnusamráðingar við Noreg og Russland tykjast hava havt onnur atlit enn at vinna landinum størst møgulig virði. Vit kundu fegnast um, at býtið av svartkjaftakvotuni tykist hava havt ósaklig atlit, sum partar av vinnuni bløða fyri. Vit kundu fegnast um, at menningarætlanin innan gransking og hægri útbúgv­ ing er steðgað. Vit kundu fegnast um, at landsstýrið ongan politikk hevur mótvegis teirri kreppu, vit eru í. Vit kundu fegnast um, at einans veikir bólkar hava merkt sviðan av sparing­ um, meðan rentustuðul og aðrar asosialar studnings­ skipanir liva sítt góða lív. Vit kundu fegnast um, at samgongan lovar at gera íløgur fyri fleiri millardir uttan nakra semju um, hvat skal koma fyrst, og hvat skal bíða. Við tí úrslitið, at alt aftur endar í reinum bardaga, tá næsta fíggjar­ lóg skal gerast. Vit kundu eisini fegnast um, at opið stríð er í samgonguni um øll hesi viðurskifti, og at løgmaður ikki hevur myndugleika til at fáa tropparnar at ganga í takt. At myndugleikin enn­ tá er so lítil, at løgmaður kennir seg noyddan at akta eini sms­boð frá John Johannesen... ES Føroyar hava eitt stórmál, sum má loysast: Vit mugu finna okkara pláss í europeiska samstarvinum. Vit í andstøðuni kundu sjálvandi fegnast um, at løgmansins einasta støða til ES er, at vit skulu "vita og ikki gita", sum hann so fikst plagar at orða tað. Vit kundu fegnast um at hann, ið staðin fyri at taka politisk stig, hevur sett enn eina nevnd av serfrøðing­ um at skriva álit um ES og Føroyar. Fleiri nevndir hava gjørt sama arbeiði ­ uttan at geva verulig svar. Tí ser­ frøðingar kunnu ikki geva okkum svarini. Serfrøð­ ingar kunnu heldur ikki kanna hvat úrslitið verður av einum fótbóltsdysti. Dysturin má spælast. Á sama hátt mugu vit sam­ ráðast við ES áðrenn vit fáa svarini. Men vit sleppa á ongan hátt undan tí veruleika, at føroyskur limaskapur krevur føroyskt fullveldi. Skulu vit í altjóða sam­ starvi vera Føroyar ella skulu vit vera ein partur av Danmark. Tann spurning­ urin má svarast fyrst av øllum. Men samgongan hevur einki svar. Hon setir ikki ein gang spurningin... Øll tapa Vit kundu fegnast um alt hetta. Sæð úr einum parta­ politiskum sjónarhorni er tað jú óført at sita í and­ støðu, meðan kaos valdar í samgonguni. Tað gevur jú atkvøður! Men beint nú er tað einki stuttligt. Hetta er ikki tíðin til at fegnast um politiskt atgerðarloysi og vanstýr­ ing. Hetta er ikki tíðin til at hugsa um atkvøður. Tí samfelagið siglir álvar­ saman vandasjógv. Undir­ skotið er so kolossalt, at vendir gongdin ikki skjótt, steðgar alt upp. Og hon vendir neyvan av sær sjálvari! Okkum tørvar eina leiðslu, sum ikki bara veit, hvat hon vil, men sum eisini er sterk og kontant. Og tá tann leiðslan er uppá pláss og kósin er sett, er disiplinin púra avger­ andi. Ert tú við, ert tú við! Og so makkar tú rætt. Annars kann kósin ikki haldast. Tjóðveldi segði seg ikki kunna vera stjórnarberandi, um ikki allur flokkurin stóð saman um fiskivinnu­ politikkin. Tað er kanska harður sjálvjustitsur ­ men soleiðis má tað vera. Stend­ ur ein flokkur ikki saman um týðandi mál, er leiðslan ov veik ­ og so eigur flokk­ urin ikki at kunna vera stjórnarberandi. Men verandi samgongu­ flokkar standa ikki saman um nakað stórmál ­ hvørki saman ella hvør sær. Tað er opin bardagi um alt. Við­ hvørt vinnur Jacob, við­ hvørt Jóannes, viðhvørt Johan og viðhvørt Anfinn. Men samfelagið tapir altíð. Standið saman! Tí mugu vit heita á tey mongu skilafólk, sum eisini mynda samgonguna: Setið eina greiða kós, sum kann avmarka av­ leiðingarnar av kreppuni. Torið at raðfesta íløgurnar, so tað, sum gagnar mest, kemur fyrst. Takið avlag­ andi stuðulsskipanir av. Semjist um tað europa­ politiska málið, og farið so eftir tí. Og veljið so eina sterka leiðslu, sum bæði klárar at halda disiplin innanborða, og standa ímóti trýsti uttanífrá. Hetta verður ópopulert í fyrstani, men í longdini skapar tað álit og trúvirði. Reint partapolitiskt hevði tað ikki gagnað Tjóðveldinum, um ABC­ samgongan vann sær álit og trúvirði. Men vit eru øll partur av einum samfelag, sum meira enn nakrantíð tørvar eina sterka leiðslu. Hvussu flokkarnir í leiðsl­ uni eita, hevur minni at siga. Tað, sum hendir nú, er einki stuttligt! SjÚrðUr SKAALE Hetta er yvirhøvur einki stuttligt! Lesið Sosialin - so eru tit við