týsdagur 21. apríl 2009síða 7

7 tíðindi Nr. 75 - 21. apríl 2009 Exxon er aftur størst Á nýggjasta listanum hjá Fortune yvir tær 500 størstu fyritøkurnar í USA, er Exxon Mobil aftur at finna á fyrstaplássinum. Í fjør settist handilsketan Wal-Mart annars á fyrstaplássið, men nú er Exxon altso aftur størst. Á listanum, har verða fyritøkurnar vigaðar eftir umsetningi, er Wal-Mart nummar tvey, meðan Chevron, ConocoPhilips og General Electric eru á næstu plássunum. Eisini er ein listi við fyritøkunum, sum hava størsta hallið, og her var AIG ovast við einum halli upp á góðar $100.000.000.000! Menn handilslívið Granskingardepilin fyri Samfelagsmenning er vorðin partur av altjóða granskingarætlan, sum hevur til endamál at menna handil í útjaðaranum. Londini sum luttaka í verkætlanini eru umframt Føroyar, - Ísland, Grønland, Norra, Svøríki, Finnland, Skotland og Írland. Talan er um trý ára verkætlan, ið hevur sum endamál, at menna eitt uppskot til handil í smáu samfeløgunum í útjaðaranum. Handilin skal hava gott úrval av vørum og veita eina fjølbroytta tænastu. Eydnast henda verkætlan til fulnar, verður úrslitið øktur búskaparligur vøkstur í útjaðaranum umframt betri trivnaður. Tað er Olga Biskopstø, sam felags- frøðingur á Granskingardeplinum fyri Samfelagsmenning, sum hevur ábyrgdina av føroyska partinum av verkætlanini. Kærunevndin í skatta málum heldur fram vegis, at tað var ólóg ligt at krevja mvg av nýggjum bilum, sum vórðu seldir frá 1999 til 2005. Men peng ar nir skulu krevj ast aftur frá bila sølu ni og ikki frá TAKS Mvg Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Nakað síðani tók illgruni seg upp um, at fleiri túsund bil eigarar hava betalt ov nógv í mvg, tá ið teir keyptu bil. Teir, sum keyptu bil í tíðar skeið num frá 1. mai í 1999 til 28. apríl í 2005, hava nevniliga eisini goldið mvg av skrá setingar gjaldi- num. Tað sigur kæru myndug- leik in í skattamálum, er ólóg ligt. Men endalig avger er ikki tik in, tí nú verður málið roynt í rættinum. Kortini hevur ein ør gryn- na av bileigarum, sum keyp ti bil í hesum tíðar- skeið num, kravt mvg aftur, sum teir halda seg hava gold ið ov nógv. Spurningurin er bara: Hvag ar skal rokningin send ast? Onkrir bileigarar hava sent rokningina beinleiðis til TAKS. Men kærunevndin sigur, at tað skulu teir ikki gera, tí rokn ingin skal sendast bein- leiðis til bilasøluna. Ein bileigari hevur kært Taks, tí TAKS vil ikki betala mvg aftur. Og í eini nýggjari avgerð, gevur kærunevndin TAKS við hald. Kærunevndin heldur fram veg is, at tað var ólóg- ligt at krevja mvg av skrá- seting ar gjaldinum, men bil- eig ar ar skulu senda rokn- ing ina til bilasøluna, tí tað er bilasølan, sum hevur kravt gjaldið inn. Aftan á kann so bilasølan avrokna víðari við TAKS. Ikki fyrrenn tað kann prógv ast, at tað ikki ber til at fáa peningin afturgoldnan frá bilasøluni, kann tað koma upp á tal at senda rokn ing ina til TAK, sigur kæru nevndin. Bileigarar kunnu ikki fara til TAKS við rokningini, fyrrenn teir hava prógvað, at tað er ómøguligt, ella í minsta lagi sera tórført at fáa pengarnar aftur frá bilasøluni Skulu krevja peningin aftur frá bilasølunum Vegurin í gjøgnum Leir vík í sambandi við Norðoyatunnilin, verð ur boðin út í næsta mánaða, sigur Annika Olsen, lands­ stýris kvinna í inn­ lendis málum vegur ígjøgnuM Leirvík Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Nú verður langt um leingi farið arbeiðið at gera nógv umrødda vegin ígjøgnum Leirvík í sambandi við Norð oya tunnilin Tað staðfesti Annika Ol sen, landsstýriskvinna í inn lendis málum í Løg tingi- num mikudagin, tá ið Tór- bjørn Jacobsen, løgtings- mað ur fregnaðist eftir, hvus su gongur við ætlanini at gera vegin. Annika Olsen sigur, at pro jek ter ing in hevur verið liðugt leingi, men síðani eru ymsar tillagingar gjørd- ar fyri at lúka nýggjastu krøvini til slíkar vegir. Endaliga projektið verður liðugt um tvær vikur og í næsta mánaði verður ar beið ið boðið út. Gongur alt eftir ætlan, kann sostatt farast undir sjálvt arbeiðið mitt í summ- ar um mánaðarskiftið juni- juli. Løgtingið hevur samtykt at seta 40 milliónir av til enda málið, men ført hevur verið fram, at møguliga fer prís ur in upp á 50-55 millió- n ir. Men Annika Olsen sigur, at nú er kostnaðarstøðið fall ið nakað aftur, so tað er ikki vist, at meirkostnaðurin ver ður so stórur, sum áður mett. Hon sigur, at tað verður ikki fyrrenn tilboðini eru kom in inn, at full greiða fæst á, hvat vegurin fer at kosta og so má støða takast til tað, tvs, um tillagingar skulu gerast í projektinum og hvussu nógv skal játtast til endamálið. Tórbjørn Jacobsen helt, at tað verður neyðugt hjá Løg tingi num at játta neyðu- ga peningin og tað væntar hann ikki fer at verða tór- ført. Eftir nógv togarí aftur og fram, endaði tað við, at nýg gi vegurin skal gerast nið ri í bygdina í Leirvík. Forkvinnan í Føroya Arbeiðarafelag tek­ ur undir við at sam g ongan kannar møgu leikan fyri at niðurlagað rentu­ stuðulin so líðandi, men tað má sjálvandi ansast eftir, at teppið ikki verður rykt undan nøkrum rentustuðuL Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo - Eg haldi, at tað er rætt at sa m gongan fer undir at kanna møguleikan fyri at niður lagað rentustuðulin til set húsa eigarar. Tað sigur Ingeborg Vinth- er, forkvinna í Føroya Ar beið ar afelag. Í sambandi við kreppuna, hevur nógv verið tosað um møgu leikan fyri at útvega lands kassanum eyka inn tøk- ur. Men í hesum sambandi vil forkvinnan í Føroya Ar beiðar a felag ikki hoyra tal an um at hækka avgjøld og skattir. Hinvegin hevði hon góð- tikið, at samgongan fór und ir at kanna møguleikan fyri at lækka ella heilt at av ta ka rentustuðulin til set húsa eiga- rar. Men hon ásannar, at hetta er ikki eitt tiltak, sum kann setast í verk beint nú. Hetta er eitt tiltak, sum má setast í verk so líðandi yvir eitt longri áramál og tí fer tað held ur ikki at geva lands- kassa num fleiri inntøkur við tað fyrsta. Ingeborg Vinther er ikki ósamd í tí sjónarmiði, at rentu stuðulin fyrst og fremst er ein stuðul til bankar nar og tað einasta, hann elvir til, er at húsini verða dýrari, enn tey annars høvdu verið, var ongin rentu stuðul. Og hon dugir ikki at síggja nakað endamál í, at lands- kassin skal rinda banku num ein almennan stuð ul upp á yvir 100 millión ir, ella, hvussu stórur hann nú er. Kortini staðfestir hon, at skal rentustuðulin takast av, má tað vera við størsta var- semi, so at teppið ikki verð ur skrykt undan teimum sethúsaeigarunum, sum sita tungt. Vil kanna møguleikan at avtaka rentustuðulin til sethúsaeigarar Fara undir illa umstríddan veg í Leirvík í summar Ingeborg Vinther, forkvinna í Føroya Arbeiðarafelag, er ikki ósamd við tí sjónarmiðið, at rentustuðulin til sethúsaeigarar í veruleikanum bara er ein stuðul til bankarnar, men skal hann avtakast, skal gerast við størsta varsemi Gongst sum ætlað, ferður klárt at fara undir eina ta mest umstríddu vegagerðina í landinum í summar. Talan er sjálvandi um vegaføringina ígjøgnum Leirvík í sambandi við Norðoyatunnilin