fríggjadagur 24. apríl 2009síða 7

Vikuskifti 7 Nr. 78 • 24. apríl 2009 rock-konsert ella aðra konsert, har standipláss eru, so sleppa eini 1500 – 1800 fólk innar. Umframt er rúm gjørt fyri, at hølini kunnu nýtast til listaskála, og annars sum mentanarhús í allar mátar. Í norðara enda, móti sjónum, er ætlanin, at ein sonevnd foyer, eitt slag av úthangi yvir salin, skal húsa matstovu og gallarí, og umframt kemur matstovan eisini at hanga út mótvegis sjónum, við tað, at núverandi úthang, har skrivstovur og annað fyrr var, verður tikið uppí. Sostatt ber til at eta ein betri bita, meðan ein sær út yvir stóra salin, ella ein sær út yvir fjørðin. Stóra konstruktiónin, sum ger, at bygningurin hevur fingið snið og dramatiskt skap í vøggugávu, er ætlanin skal varðveitast. Ovast uppi á tekjuni er ein bygningur allan vegin á mønuni, har m.a. transportband hevur verið. Her skal verða gjørligt at ganga og síggja niður í salin, og her er eisini ætlanin, at glas skal í, so ljós fæst í salin hendanvegin, men at salurin uttan hóvasták kann myrkaleggjast við eldrivnum rullugardinum. Tær sekstan metrar høgu sperrurnar, bogarnir, eru stoyptar, og skulu, eins og skráveggirnir, varðveitast, men skal restin klæðast av nýggjum. Siloin er um 1200 fermetrar. Men umframt skulu tveir útbygningar byggjast niðaneftir, ið minna um flúgvaraveingir. Hes- ir verða í stødd líka stórir í vídd, sum siloin, og verður samlað vídd tá umleið 2300 fermetrar. Her verður alt savnað, ið er hand an pallin, umframt grafiskur verkstaður, ljóðverkstaður, venj- inga rúm til leik og annað, og íbúðir til listafólk. Í fáum orðum er ikki lætt at lýsa hesa glæstriborg, og hesa sera stórfingnu ætlan. Men hvør tann, ið hevur sæð saltsiloina, og sum hevur eitt sindur av hugflog, kann lættliga ímynda sær teir møguleikar, ið her eru. Listafólk síggja hetta og stuðla Albert Isfeld hevur teknað upp skotið til Projekt Salt, sum nú liggur á borðinum. Ólavur Ras mus sen hevur í eini 2 ár, ella meira, arbeitt meir og minni burt- ur av við at fáa ætlanina lidna. - Tónleikarar hava langt síð ani fangað hugskotið, og tí stuðla teir hesum, sigur Ólavur Rasmussen, og sipar til, at Jóan søkufestivalurin í ár virkar sum stuðuls konsert til frama fyri Projekt Salt. - Her er eitt professionelt tó n- leikahús. Fleiri tónleikarar hava sæð siloina, og hjá fleiri upp- stendur hugsnin av sær sjálvum. Stuðulin hevur verið fantastiskur millum listafólk, og moralski stuðilin hevur týding, eins og fólksligi uppbakningurin. - Her er ein konserthøll, eitt spælistað, ein listaskáli, ið er gjørdur til endamálið, og ætlanin hevur uppbakning í føroyska lista umhvørvinum, fegnast Ólavur Rasmussen. Hann leggur dent á, at slík ætlan sjálvsagt er eitt ment anar- hús fyri allar Føroyar. Í bóklinginum, har smálutir eru greinaðir, eru listarligu ætl anir- nar hugvekjandi og bergtakandi, og ljóðviðurskiftini verða sett í hásæti, eins og onnur listarlig viðurskifti. Nevnast kann áður- nevnda ljósgongd ovast á tekj uni, ið eisini kann koma teimum framførandi til góða, tá møguleikar gerast at koma út í salin, til lurtara og áskoðara, á henda hátt. Sermerkt, men forfallið Ongin ivast í, at henda ætlan, sum í dag kann avdúkast, er sera, sera kostnaðarmikil, men hesa síðuna av ætlanini fæst ikki innlit í enn, tí arbeitt verður nú víðari við júst hesum partinum av hesi søk. Siloin á Drelnesi hevur staðið sum ein varði, eitt landamerki. Hábærslig, men síðstu árini heldur forfallin.Tað er tí í tøkum tíma, at gjørt er av at royna at gera okkurt munagott, so hon aftur kemur í nýtslu; kanska stoltari en nakrantíð. Tað var sluppfiskisskapurin, ið gjørdi tørvin á salti so stóran í 1920’unum og 30’unum. Mett tøl siga, at í 1930 innfluttu før- oyingar uml. 20.000 tons av salti frá Sfax og Ibiza. Hetta kom við dampskipi og skuldi so lempast og koyrast í vognum. Ein av eigarunum í salt fram- leiðsluni í Sfax, Compagnie Com- merciale des Sels Marins í París, vildi nútímansgera viðurskiftini, og umhugsaði saltsiloir í Norður- londum. Fyrsta siloin skuldi byggjast í Føroyum, og Suðuroyggin hevði stóran part av fiskaframleiðsluni tá, og hevði eisini egið orku- verk. Ein franskur arkitektur tekn aði siloina, og firmaði C. Jensen í Keypmannhavn stóð fyri fyrireikingunum og fíggjar- stýringini av byggingini. Siloin stóð liðug í 1938, og hevði gólvvídd á 1000 fermetrar og hæddin var 25 metrar. Kríggið kom, og ætlaðar siloir í Noreg og Íslandi komu ongantíð, og stend ur siloin á Drelnesi sum eitt unikt dømi um tátíðar nýmótans arkitektur. Við til søguna hoyrur, at í 1941 bumbaði tyskt flogfar á Tvøroyri, og rakti saltsiloina, takið fór av og salt stóð høgt í loft. Eftir stóðu bogarnir, men í ódn í 1944 duttu 7 teirra niður. Bygt varð uppaftur í 1948, og var virksemi í siloini til fyrst í áttatiárunum. Og um Projekt Salt gerst veru leiki, so fáa Føroyar eitt altjóða mentanarhús, ið ikki stend ur aftanfyri so mong onnur býar- og landamerki, sum í dag eru heimskend. Og føroyskt mentananlív fær umstøður, ið tørvur hevur verið á í langa tíð, eins og karmar verða at bjóða útlendskum gestum til Føroya undir hábærsligum og hóskandi umstøðum. Keldur: Ólavur Rasmussen og brot úr bóklinginum Projekt Salt Útvega Myndir; Bjarni Nygaard. Teknaðar myndir; Albert Isfeld Tørvurin á salti vaks og harvið tørvurin á eini saltsilo. Hendan á Drelnesi er unikt dømi um tátíðar nýmótans arkitektur Skip liggur við saltsiloina Saltsiloin á Drelnesi verður bygd Saltsiloin á Drelnesi. Føroyingar flestir kenna hendan bygning, ið er dramatiskur og eindømi í Norðurlondum