fríggjadagur 1. mai 2009síða 10

10 tíðindi Nr. 83 - 1. mai 2009 Boðini frá føroyska pandemibólkinum eru greið. Føroyingar hava onga orsøk at stúra, men vit eiga at ansa okkum fyri líkasælu Svínakrím Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Mánadagin boðaði heims­ heilsu­stovnu­rin WHO frá, at teir høvdu­ sett tilbúgving­ arstigið u­pp á stig 3. Hetta eftir at útbrotið av H1N1­ beinkríminu­m ella nýkrími í Meksiko var komið í ljós­ málan. Longu­ týsdagin komu­ boðini at teir høvdu­ sett til­ búgvingarstigið u­pp á 4, og miku­kvøldið settu­ teir tilbúgvingina á stig 5, ið er tað seinasta tilbúgvingar­ stigið áðrenn ein heimsfar­ sótt ella pandemi er veru­­ leiki. Tá heimsheilsu­stovnu­rin boðar frá, at tilbúgvingar­ stigið verðu­r sett u­pp, ávirkar tað eisini Føroyar. Føroyar hava ein sokall­ aðan pandemibólk, ið verð­ u­r kallaðu­r saman, sku­ldi hóttanin u­m eina pandemi verðið veru­leiki. Í hesu­m pandemibólki eru­ u­mboðaði ovasta serfrøðin í fyribyrg­ ing, heilsu­myndu­gleikarnir, so su­m landslæknin, lands­ apotekarin og yvirlæknar, og tilbúgvingin. Eru tiknir á bóli Hóast tað ikki enn var neyð­ u­gt, kallaði landslæknin, su­m er Høgni Debes Joen­ sen, pandemibólkin inn til fu­nd hósdagin (í gjár). Tá var tilbúgvingarstøðið á stig 3, og tí var tað bara fyri at binda u­m heilan fingu­r, at hann kallaði bólkin sam­ an. Men longu­ áðrenn fu­nd­ u­rin var hildin, hevði WHO hækkað tilbúgvingarstigið tvær ferðir, og hetta hevu­r tikið ikki bert teir føroysku­, men allar heimsins heilsu­­ myndu­gleikar á bóli. ­ Hetta hevu­r gingið óvanliga skjótt. Vanliga ganga tað viku­r, mánaðir ella u­pp til ár millu­m at stig­ ini verða hækkaði. Hesaferð hevu­r tað verið lítið meira enn eitt døgn ímillu­m, og tað er komið púra óvart á øll, segði landslæknin á tíð­ indafu­ndi hjá pandemibólk­ inu­m í gjár. Eiga ikki at óttast Pandemibólku­rin hevði fu­nd í allan gjár. Á fu­ndin­ u­m varð aktu­ella støðan við­ víkjandi H1N1­beinkrímin­ u­m viðgjørd gjølla og pand emitilbúgvingarætlanin, su­m varð gjørd í 2006, gjøg­ nu­mgingin Tá hesin fu­ndu­r var av, kallaði pandemibólku­rin inn til tíðindafu­nd, og har vóru­ boðini sera greið. ­ Vit hava enn onga su­m helst orsøk til at vera bangin ella at stúra. Men hinvegin mu­gu­ vit heldu­r ikki vera líkasæl. Støðan er álvarslig, og tí eiga vit at ansa eitt sindu­r eftir. Men enn er eingin orsøk at vera bangin, sigu­r Høgni Debes Joensen, landslækni og formaðu­r í Pandemibólkinu­m. Høgni Debes Joensen, landslækni, sigu­r, at hóast tað higartil hevu­r gingið sera skjótt fram móti eini pandemi, væntar hann ikki at vit koma inn í fasu­ 6, ið er pandemifasan, innan vik­ u­r, men at vit heldu­r tosa u­m mánaðir, áðrenn tað er komið hartil. Eiga ikki at stúra Høgni Debes Joensen, landslækni og formaður í pandemibólkinum, sigur, at føroyingar ikki hava orsøk at stúra, men at vit heldur ikki eiga at vera líkasæl Landsapotekarin staðfestir, at Før­ oy­ar eru væl og virðiliga útgjørd til at taka móti eini heimsfarsótt. – Vit hava ríkiligt av heilivági og útgerð til at verja okkum, og kunnu taka triðja hvønn føroying í viðgerð, sigur Heri Mørkøre, landsapotekari Svínakrím Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Støðan við heilivági í Før­ oyu­m er sera góð. Tað stað­ festir Heri Mørkøre, lands­ apotekari, enn eina ferð. Í gjár kom fram, at danir hava gjørt av at bíleggja 40.000 dosu­r av heilivágin­ u­m Relenza, omaná teirra lagu­r av Tamiflu­ tablettu­m. Hetta til tess at binda u­m heilan fingu­r og hava eitt gott alternativ til Tamiflu­. ­ Hetta stigið tóku­ vit longu­ fyri trimu­m áru­m síð­ ani, og u­mframt at vit hava eitt nógv størri depot av Tam­ iflu­ til hvønn íbúgva, hava vit eisini 5.000 Relenza píst­ arar, su­m hvør svarar til eina viðgerð. Umframt hetta, so hava vit eisini 25 kilo av Amantadin, su­m ku­nnu­ nýt­ ast til 26.000 viðgerðir, sig­ u­r Heri Mørkøre. Kunnu viðgera triðja hvønn føroying Niðu­rstøðan av fu­ndinu­m hjá Pandemibólkinu­m er, at su­m heild er støðan góð í Føroyu­m, og u­m so er, at H1N1 verðu­r staðfest, so eru­ myndu­gleikarnir tilbúnir. ­ Í løtu­ni ku­nnu­ vit við­ gera yvir 30 prosent av Føroya fólki, su­m er meira enn fleiri av okkara granna­ londu­m, og su­m verðu­r mett at verða ríkiligt í sambandi við eina pandemistøðu­. Har­ u­mframt hava Føroyar í samstarvi við Statens Seru­m Institu­t, eins og Danmark, fingið koppsetingartrygd til u­mleið helmingin av før­ oyingu­m. Eisini tá ið tað viðvíku­r verndarútgerð, so su­m mask­ u­r, kitlar og verndarbrillu­r, er nóg mikið til av útgerð til eina byrjandi pandemi. Haru­mframt hevu­r lands­ apotekarin bílagt størri mongdir av verndarútgerð, su­m kemu­r til landið fyrst í komandi viku­. Enn verðu­r tó hvørki neyðu­gt við heilivági ella verndarútgerð, tá viru­sið ikki er staðfest í Føroyu­m, og eingin er settu­r u­ndir eygleiðing fyri smittu­tekin. Hava ríkiligt av øllum Føroyska goymslan av heilivági og verndarútgerð er væl útgjørd, og vit hava ríkiligt av heilivági til bæði fyribyrging og viðgerð Blaðstjóri burturvístur Leiðslan á danska blaðnu­m Lokalavisen Valby hevu­r sagt blaðstjóran, Karsten Madsen, úr starvi og samstu­ndis givið honu­m boð u­m at halda seg bu­rtu­ri frá blaðhúsinu­m. Um orsøkina sigu­r leiðslan, at blaðstjórin hevu­r í loyndu­m arbeitt við at stovna sítt egna blað í Valby, og at hann hevu­r roynt at fáa nøku­r starvsfólk á blaðnu­m at koma við sær. Karsten Madsen hevu­r havt eina heldu­r fjakkandi tilveru­ í arbeiðslívinu­m. Eitt skifti arbeiddi hann á tíðindatænastu­ni hjá Sosial­ demokratu­nu­m, eitt skifti su­m politisku­r blaðmaðu­r á B.T., og eitt skifti var hann blaðstjóri á JydskeVestkysten. Hann hevu­r eisini verið u­pp á tal su­m valevni hjá Vinstra. Mentanarhúsið nýggjan leiðara 18. mai teku­r 30 ára gamli Sámal Torstein Olsen við su­m nýggju­r leiðari í Mentanarhúsinu­m í Fu­glafirði. Seinastu­ trý árini hevu­r Sámal Torstein Olsen starvast í Norðu­rlandahúsinu­m..Ein av fremstu­ u­ppgávu­nu­m hjá leiðaranu­m verðu­r at menna og útbyggja tænastu­rnar í húsinu­m. Eisini u­ppgávu­r su­m skipan og samskipan av tiltøku­m fara at standa frammalaga. Sámal Torstein Olsen fer hartil at taka sær av samskiftinu­m hjá Mentanarhúsinu­m úteftir og at røkja og menna heimasíðu­na og ymsar samskiftisprofilar. Almenn móttøka fyri nýggja leiðaranu­m verðu­r leygardagin 23. mai kl. 14.00. Pandemibólkurin: Høgni Debes Joensen, landslækni (formaðu­r) Heri Mørkøre, landsapotekari Sten Larsen, kommu­nu­lækni og u­mboð fyri Læknafelag Føroya Jón á Steig, fyrrv. leiðandi yvirlækni á medisinska deplinu­m á Landssjúkrahúsinu­m Rógvi F. Johansen, samskipari fyri tilbúgving í Føroyu­m, Fiskimálaráðið Jón Klein Olsen, politiinspektøru­r og u­mboð fyri Føroya Landfúta Tu­mmas í Garði, varastjóri á Landssjúkrahúsinu­m William Smith, smittu­verju­frøðingu­r í Heilsu­verkinu­m Bjarni á Steig, settu­r leiðandi yvirlækni á Landssjúkrahúsinu­m Jan Simonsen, ráðgevi og u­mboð fyri Heilsu­málaráðið (skrivari) Stýrið fyri Mentanar­ húsið Atlantis heldur seg ikki kunna virka við skerdu játtanini til húsið, og hava stýrislimirnir tí sagt seg úr sessunum mentan Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Í skrivi í gjár til borgar­ stjóran í Klaksvík, Gu­nvá við Keldu­, kom stýrið fyri Mentaranhúsið Atlantis við soljóðandi fráboðan „Undirritaðu­ stýrislimir fyri Gru­nnin Mentanarhú­ sið Atlantis hava í dag á fu­ndi tikið avgerð u­m at siga okku­m frá su­m stýris­ limir frá 1. mai 2009 at rokna. Henda avgerð er tikin, eftir at býráðið á fu­ndi hin 29. apríl 2009 gjørdi av at skerja játtanina til gru­nnin í inniverandi ári við kr. 100.000,­. Stýrið hevu­r í samband við viðgerð av fíggjarætl­ anini fyri 2009 gjørt vart við, at ikki bar til at skerja játtanina til Atlantis við meira enn kr. 50.000,­. Hetta bleiv eisini gjørt, tá játtanin fyri 2009 varð minkað við kr. 50.000,­. Avgerðin hjá býráðnu­m, u­m nú aftu­r at minka játt­ anina við kr. 100.000,­ í samband við endu­rskoðaðu­ fíggjarætlanina hjá Klaks­ víkar Kommu­nu­, hevu­r við sær, at stýrislimirnir stað­ festa, at tað ikki er møgu­­ ligt at hava ein framhaldandi rakstu­r av stovninu­m. Tá Klaksvíkar Komm­ u­na hevu­r eina aðra fatan av støðu­ni enn u­ndirritaðu­ stýrislimir, so lata vit tað u­pp í hendu­rnar á komm­ u­nu­ni sjálvari at gjøgn­ u­mføra sínar ætlanir. Í stýrinu­m hava sitið Nikolina Olsen, forkvinna, Súsanna Olsen og Fróði Løkságarð, nevndarlimir. Tað eydnaðist ikki at fáa eina viðmerking frá borgarstjóranu­m, áðrenn blaðið fór til prentingar. Stýrið í Atlantis lagt kongin