mánadagur 4. mai 2009síða 31

Nr. 84 - 4. mai 2009 31 Leygarkvøldið 2. mai 2009 legði listamaðurin Jan­us Kamban árarnar inn 95 ára gamal. Janus Kamban var sein­asti umboðsmaður fyri fyrsta føroyska ættarliðið av myndlistafólkum, sum tóku heim við sær hetta í før­ oyskum høpi nýggja list­arliga økið eftir kríggið. Sum rættir slóðarar góvu teir við margfeldi sínum eitt íkast til, at tað kyknaði upp eitt medvit um virði av hesari listagrein og týdn­ing hennara fyri tann føroyska listarliga samleikan. Listafelagið var longu sett á stovn undir krígnum, meðan teir enn búleikaðust í Keypmannahavn, og seinni kom tann vana­bundna Ólavsøkufram­sýn­ing­in til, eins og Janus Kamb­an saman við Ingolf av Reyni og Jack Kamp­mann settu á stovn fyrsta føroyska listaskúlan. Janus Kamban hevur við list síni givið sítt íkast við fleiri týdningarmiklum skreyt­ búgvingararbeiðum. Grafisku verk hansara hava eitt tíðarleyst einfeldi, sum enn í dag eru fyri­mynd­arlig. “Stramma” skap­ið á høgg­myndini lyft­ir gerand­is­myndevnið upp í ein annan heim. Við kærleika og við eyga fyri vakurleikan í gerandisdegnum og virk­semi hjá vanligum menn­iskj­um hevjar hann hesi evni til stóra list. Sum listafólk hevur Jan­us Kamban útint almikið. Eisini sum menniskja, har hann ikki einans hugsaði um sína egnu list, men al­tíð hevur hjálpt og stuðl­að øðr­um listafólkum í eins­liga ar­beiði teirra. Á Lista­savni Før­oya hevur Jan­us Kamb­an sett sær djúp spor. Hugburður hansara til listina og fatan hansara av at vera listafólk eyðkennir eisini í dag virki á lista­ savn­inum. Hann var veg­vís­ari, so listin kundi verða til gleði fyri mong og ikki bara fyri tey fáu, fyri ein avmarkaðan skara. Við hesum orðum takka vit Janusi Kamban fyri trú­festi og lýsa frið yvir minni hansara. Listasavn Føroya Helgi Fossádal, stjóri Janus Kamban farin Janus Kamban, myndahøggari og grafikari - *10. september 1913 - 2. Maj 2009 Mynd: Listasavn Føroya Orð og myndir: Sonni Jacobsen Fyri umleið 15 árum síðan lat Savnið 40 – 45 aftur, og dreymurin um krígssavn í Før­oyum varð slóktur í mong ár. Onkur roynd hev­ ur verið gjørd at birt lív í aftur, men til fánýtis – til í dag. Leygardagin 2. mai 2009 lat nýggja Krígssavnið upp fyri fyrstu ferð. Dúgliga hevur verið arbeitt við at fáa alt klárt til stóra dagin og í seinastuni eru næturnar brúktar eisini. Men alt klapp­aði og var klárt, tá klokk­an var 14 leygardagin og hátíðarhaldið byrjaði. Eini 300 - 400 fólk, vóru møtt upp og Sørvágs Tón­ leikarafelag setti serligan dám á løtuna við teirra vakra hornblástri. Eftir at hornorkestrið hevði spælt, helt Karl Jóhan Nielsen, formaður í nevnd­ ini fyri Krígssavnið, røðu. Karl Jóhan takkaði komm­un­ un­um í Vágum fyri fíggj­ arligan stuðul. Hann takkaði eisini Løgtinginum fyri, at tey við stórum meirluta sam­ tyktu, at seta savnið á fíggj­ arlógina, tóat lógar­tekn­insk­ ir trupulleikar gera, at Ment­ a­­málaráðið sigur seg ikki ført fyri, at rinda út stuðul. Hann vónaði at end­in varð tann, at løgtingsins vilji varð framdur í hesum máli. Karl Jóhan nevndi eisini, at tíverri er tað so, at savnið ikki hevur fingið almenna góð­kenning og tessvegna ikki hevur fingið umleið 70 lutir frá Savninum 40 – 45, ið liggja á Fornminn­is­savn­ inum. Og hann kom eisini inn á bygningin omanfyri flog­vøllin, sum nevnd og felag fyri Krígssavnið ynskja sær til endaligt savns­ høli. Og vónaði, at nýliga sam­tyktin um at friða jarð­ føst minni frá stríðsárunum fór at føra til, at savnið fekk hesi høli. Tí verandi høli eru longu nú ov lítil, ikki minst, tá hugsa verður um Bigg Lorry lastbilin, stóra vatn­ flúgvara boyðu og stóra minu frá krígnum, sum savn­ ið ikki eigur høli til. Bigg Lorrarin fær kortini fyribils loyvi at standa inni í hølum hjá Vága kommunu. Síðan segði Martin Næs frá mentamálarðanum nøk­ ur orð. Hann segði, at arbeitt verður við at tryggja krígssavninum almenna góð­kenning so løgtings­stuð­ ul kann latast. Og roknaði við, at hetta mál skjótt verð­ ur loyst. Hann slóð eisini fast, at hetta er “okkara krígssavn” í Føroyum. Aftaná klipti Martin Næs snórin av til Krígssavnið, og varð hetta gjørt beint utt­ an­fyri inngongdina til sjálvt savnið. Fólk streymaðu síð­ an inn at síggja savnið, með­ an onnur fingu sær okkurt undir góman av tí ymsa, sett varð fram til tað sama. Tað sýntist og hoyrdist á fólki, at tey vóru sera væl nøgd við savnið, uppseting og teir mongu lutir, ið longu eru savnaðir. Føroyar fingið nýtt krígssavn Dagurin 4. mai. Florianus, deyður umleið ár 300. Rómverskur heryvirmaður og embætismaður. Florianus royndi at bjarga kristnum fólki, ið vórðu forfylgd, men hann varð sjálvur tikin og fyribeindur. (Axel Tórgarð: Dagar og nøvn í álmanakkanum, 2. broytta útgáva 2008) nøvn Bigg Lorry - Bedford lastvognurin frá 1941, sum bretska hersetingarvaldið fekk til Føroya undir krígnum Stórur áhugi var fyri framsýningini Karl Jóhan Nielsen, formaður í nevndini fyri Krígssavnið, og Andras Mortensen, stjóri á Føroya Fornminnissavni Framsýningin er skipað við bæði myndum og lutum frá krígnum Tey vitjandi skrivaðu í gestabókina Nýggja Krígssavnið er á Leitisvegi 58 í Miðvági, har sum Bónus og Kunningarstovan halda til