fríggjadagur 15. mai 2009síða 12

12 Nr. 92 - 15. mai 2009 SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Fiskivinnan í umrøðu Fiskivinnan er støðið undir føroyska samfelagnum. Gongur fiskivinnuni væl, gongur øllum samfelagnum væl, gongur hesi vinnu illa, so gongur okkum øllum illa. Tað er tí eitt sindur løgið, at fiskivinnupolitikkurin hevur so lítið pláss í almenna rúminum. Undantakið er sjálvsagt tíðin kring ásetingina av fiskidøgum fyri eitt nýtt fiskidagaár, tá bylgjurnar ganga høgt og av álvara avdúka, hvussu grundleggjandi ósamd, ið vit eru um fiskivinnupolitikkin. Men rætt skal vera rætt, fiskivinnan stendur høgt á dagsskrá hjá ávísum flokkum, tá hesir hava landsfund og søgan um svartkjaftabýtið avdúkar, hvussu stór ósemja er. Fiskurin á føroyskum sjóøki, er ogn Føroya fólks. Breið semja er um hesa áseting, men samstundis er ikki semja um, hvat hetta í roynd og veru merkir. Vit hava eina skipan við fiskidøgum, við fiskiloyvum, kvotum v.m., men vit eru ongantíð veruliga vorðin á einum máli um, hvussu henda ogn Føroya fólks best og mest ábyrgdarfult skal umsitast ei heldur um, hvussu vit tryggja eina burðadygga vinnu. Orðaskiftið í almenna rúminum um fiskivinnu er avmarkað og fyrst og fremst avmarkað til ávísar fiskivinnuáhugaðar tingmenn, yrkisfelagsmenn og fiskifrøðingar. Fiskifrøðingarnir, sum eftir bestu sannføring mæla til ein fiskiveiðipolitikk, sum er grundaður á vísindaligar kanningar, eru ofta »teir illavorðnu dreingirnir«. Kortini seta teir ta dagskrá, sum hóast alt er í almenna orðaskiftinum. Búskaparfrøðingarir halda seg við fáum undantøkum aftur, halda seg vanliga á heilt øðrum hæddum ájavnt við teirra starvsfelagar í umheiminum. Men av og á koma føroyskir búskapafrøðingar fram við áskoðanum um fiskivinnuna, og eru hesar vanliga eins áhugaverdar og tær vekja forargilsi í veiðiumhvørvinum. Búskaparfrøðingar kunnu jú loyva sær bert at viðgera tað, sum lønar seg og tað sum ikki lønar seg. Í mikudagsblaðnum var ungur føroyskur búskaparfrøðingur frammi við klárari greining av støðuni í fiskivinnuni og við tilsvarandi radikalum uppskotum fiskivinnuni til bata. Hansara uppskot er m. a. at lata tey skip, sum ikki bera seg fara undir hamaran nú fyrr jú betri. Hann tekur fram munin millum eitt nú norska og føroyska fiskivinnu, sum báðar fáa stuðul og grundgevur sakliga fyri muninum millum hesar vinnur. Hann vísir á, at hjá okkum er talan um høvuðsvinnu, sum má og skal rekast so optimalt sum gjørligt t.v.s. uttan almennan studning. Studningspolitikkur er beinleiðis skaðiligur, tá lítið er til av fiski. Tað, sum umræður, er at fáa so nógv burturúr fiskinum, sum er, og ein skipan, sum heldur skipum siglandi, sum ikki bera seg, ger bert støðuna verri. Við at veita einum parti av fiskivinnuni, sum ikki ber seg, andahjálp, minka vit samstundis um møguleikarnar hjá teimum pørtum, sum kundu borið seg. Við støði í hesum heldur hann, at vit skulu lata tann partin, sum ikki ber seg, fara, fyri at bjarga tí parti av vinnuni, sum loysir seg. Hesi eru í stuttum sjónarmiðini, og fara tey valla at falla á góðan botn hjá øllum, men vónandi fáa vit eitt neyðugt og gott orðaskifti burtur úr hesum. Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Eilen Anthoniussen eilen@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Harald í Kálvalíð harald@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Politikarar í Føroyum mugu í arbeiðsklæðini her og nú. Fyrsta upp­ gávan er at viðgera og semjast um hand­faring­ ina av akuttu búskapar­ og fíggjarstøðuni í land­inum. Síðani skal semja fáast um fíggjar­ lógaruppskotið fyri 2010 Fíggjar- og búskaparpoli- tikkurin í Føroyum flýtur. Skal tað sigast akkurát, sum tað er, so hevur hetta sera týðandi politiska økið verið flótandi leingi. Vitleys siðvenja Bæði uttanfyristandandi og tey, sum hava verið í poli- tikki í nøkur ár, hava lagt til merkis eina vitleysa siðvenju, ið spakuliga hevur sníkt seg inn í arbeið- ið við fíggjarlógini. Mannagongdin er á leið tann, at Landstýrið leggur uppskot um fíggjarlóg fyri Tingið. Frammanundan hava landsstýrismenn og umsiting lagt eitt stórt arbeiði í uppskotið. Góð- skan er ymisk alt eftir umstøðunum og tíðar- faktorinum. Fíggjarlógaruppskotið fer síðani í fíggjarnevnd- ina. Har fer ein syndarligur leikur fram, og góðskan er hareftir. Fleiri ár á rað hava vit sæð, hvussu nevndin endavendur rakstri og íløgum. Í summum førum eru rímiligar grundgeving- ar fyri broytingum, men tað nógva av viðgerðini í fíggjarnevndini er primi- tivt. Har verður býtt sum havnarmaðurin býtti á sinni: tú ein vegastubba – eg ein ella tveir tunnlar. Nú hendir hetta eisini í svartastu búskaparkreppu, heimurin hevur sæð í mong Harrans ár. Primitivt svans Í ár hava vit harumframt sæð, at góðskan í fíggjar- lógaruppskotinum hevur verið so sum so. Uppskotið hevur meira enn nakað annað verið eitt savn av tekniskum framskriving- um. Fleiri hava saknað initiativ úr Fíggjarmála- ráðnum, og helst hava hesi grein í sínum máli. Hetta óskil má fáa ein enda. Primitiva svansið við landsins ognum má steðga. Tað sigur seg sjálvt, at hetta er ikki ein varandi arbeiðsháttur í einum landi, ið roynir at flokka seg millum siviliserað lond. Til arbeiðis nú Mítt uppskot er, at tingfólk beinanvegin fara í arbeiðs- klæði. Tingið eigur beinanvegin at fara undir at viðgera akuttu fíggjar- og búskap- arligu avbjóðingarnar í landinum. Tá tað arbeiðið er liðugt, skulu vit beinan- vegin fara undir uppskotið til fíggjarlóg fyri 2010. Í framkomnum londun byrjar fíggjarlógararbeiðið beinanvegin, og áðrenn verandi tingsetan er endað. Tá fara óformligar tinging- ar fram millum allar flokk- ar á Tingi. Hetta arbeiði ber frukt, tí allir flokkar kenna sær ábyrgd, tí teir eru veruliga við. Breiðar semjur fáast um bróður- partin av fíggjarlógini. Seinni um heystið, áðrenn fíggjarlógin verður fram- lagt, verða ábyrgarfólk fyri allar flokkar somuleiðis inkallað fyri at royna semj- ur. Endaligu smálutirnir fella síðani upp á pláss móti endanum av árinum, ofta við smalri meirluta. Sporini frá 80­unum ræða Sum ein av teimum, ið ruddaðu upp eftir vitloysið í 1980-árunum, má eg siga, at sporini ræða. Her má annað skinn tak- ast um bak. Um ábyrgdar- fólk ikki handla við skili her og nú, er vandi fyri, at onnur fara at seta treytir og á tann hátt at handla fyri okkum. Tað hava vit sæð áður. Politiska summarferian er avlýst! Summarferian avlýst! løgtings­ og fólkatingsmaður EdMUNd JoENSEN Undir viðgerðini av revsi- lógini kom einaferð enn fram, hvussu ávísir ting- limir háða ávísar samfelags- bólkar – í hesum førinum samkynd. Á tingsins røð- arapalli var tað at vera sam- kynt skírt at vera óføroy- skt. Haldi at tað er ræð- andi, at vit í einum fram- komnum demokratiskum samfelag skulu uppliva, at fólkavaldu tinglimir okkara leggja eftir ávísum sam- felagsbólkum og skíra okkum óføroysk. Hava tit nakra hóming av, hvussu tað er at verða skírd ófør- oysk, tí ein er samkynt/ur? Hví skulu vit vera verri føroyingar, tí vit eru sam- kynd? Lat meg sláa fast, at tað finnast nógvir samkynt- ir føroyingar, og at hetta als ikki er eitt óføroyskt fyribrygdi. Vit eru eisini føroyingar, og vit eru til staðar í føroyska samfelag- num, og eru eisini góð við Føroyar og føroyska sam- felagið. Tí nívir tað, at verða skírd óføroysk. Stundin er tí komin, at føroyskir politkarar taka avgerðir út frá veruleikanum. At løgtingið við 2. við- gerð samtykti at taka 266b, stk. 2. burtur, og eisini samtykkir at strika orð- ingina »seksuel orienter- ing« úr tveimun øðrum greinum, vísir enn einað- ferð, at tað eru religiøsu fundamentalistisku kreftirnar, ið stýra løg- tinginum og harvið eisini Føroyum. Eg vóni, at tingfólk eru at sær komin og fella uppskotið við 3. viðgerð. Journalistur BEINtA LøwE JAcoBSEN Samkynd eru eisini føroyingar Rætting Í blaðnum í gjár bóru vit tíðindini um ný- føddu koltursgentuna, sum er fyrstføddi íbúgvi í Koltri seinastu mongu árini. Á redak- tiónini komu vit fram til, at seinasta barn í Koltri varð føtt fyri 30 árum síðan. Men ein lesari hevur gjørt okkum varug við, at eitt koltursbarn varð føtt 10 ár seinni, altso fyri 20 árum síðan. Talan er um tveir brøður, ið vórðu føddir í 1987 og 1989, og sum vóru búsitandi í Koltri tá. Tí biðja vit lesar- arnar um umbering fyri feilin. Eilen Anthoniussen, blaðkvinna