mánadagur 25. mai 2009síða 14

14 Nr. 97 - 25. mai 2009 Sosialurin Áhugaverd oljuráðsstevna SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Eilen Anthoniussen eilen@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Harald í Kálvalíð harald@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Hóast mong vilja halda, at tíðin ikki júst er tann rætta til at halda ráðstevnu um ”føroysku oljuna”, so var áhugin fyri ráðstevnuni, sum varð hildin í Havn í farnu viku, stórur. Umleið 70 fólk høvdu leitað sær til høvuðsstaðin at lurta eftir mongu fyrilestrarhaldarum, sum komu úr Havn, Keypmannahavn, Esbjerg, London og Milano. Sera forvitnisligt var at hoyra Morten Hahn-Pedersen á sín dámliga og skilagóða hátt greiða frá tilgondini í donsku kolvetnisvinnuni frá byrjan til í dag. Hann setti serligt fokus á gongdina í Esbjerg og kom við góðum ráðum til føroyskar myndugleikar um, hvussu man eigur og ikki eigur at bera seg at. Her var eitt lyklaorðið førleikamenning – at dugnaliggera seg sjálvan til at kunna taka ímóti hesi vinnu og ikki minst sjálvur at vera við til at seta út í kortið og fylla karmarnar út. Men hetta megnar tú ikki einsamallur, og tí ræður um at finna teir røttu samstarvsfelagarnar, ið longu eru professionellir á økinum. Eingin ivi er um, at vit eiga at lurta eftir slíkum og læra av royndunum hjá oljuhøvuðsstøðunum í grannalondunum, Esbjerg, Aberdeen og Stavanger. Eisini var tað sera áhugavert uppfylgjandi at hoyra Árna Olafsson, fyrrv. formann í oljuráðleggingar- nevndum gera ein samandrátt av gongdini higartil og síðani seta spurningin, hvar vit standa í dag og hvønn veg ber tað. Hetta eru mál, sum Sosialurin og Rás2 fara at viðgera í næstu framtíð. Eisini stjórin á Jarðfeingi, Petur Joensen hevði áhugvert innlegg, har hann tók samanum og setti út í kortið. Hann helt tað vera rætt longu nú so spakuliga at seta hol á kjakið um tær avleiðingar, sum ein stór oljuvinna kann fáa á samfelagið. Enn eitt føroyskt innslag var við Martin Heinesen um landgrunnsverkætlanina, har hann sera hegnisliga greiddi frá gongdini í hesum fyri Føroyar stóra máli. Tað vóru tó serstakliga fyrilestrarnir hjá einum breta og einum italiumanni, sum vaktu ans. Stjórin hjá DONG í Bretlandi kunnaði um tilgongdina í grannalagi okkara, har fleiri spennandi verkætlanir eru í gerð og við at fara av bakkastokki. Her nevndi hann stóru milliardaætlanina hjá Total at byggja út gassfelt og undirstøðukervi. Har er DONG, sum eisini er sera virkið í Føroyum, ein primus motor við at umsita flest loyvi. Eftir øllum at døma sær tað bjart út við eini gassframtíð á økinum millum Hetland og føroyska markið. Ein gongd, sum kann koma at gagna leiting og framleiðslu í Føroyum eisini. Hin fremmandamaðurin var italiumaður og tó eingin fremmandamaður sum so. Tí hann er maðurin, sum stendur á odda fyri komandi boringini á landgrunninum. ENI fer í næsta ár at bora tann sjeynda brunnin á landgrunninum og sambært leitistjóranum sær tað ikki so galið út. ENI hevur góðar vónir, hóast sannlíkið at gera eitt fund í mesta lagi verður mett at vera 21%. Jarðfrøðing á Anne Marie leiðini, har borað verður í mars ella apríl líkist nógv henni á Rosebankleiðini í bretskum øki, har staðfest er eitt stórt oljufund. Vit fara at hoyra meira til hesa spennandi boring komandi árið. Síggi at Jóannes Eides­ gaard hevur hug at fýlist á, at vit sum hildu røðu 1. mai, ikki søgdu nakað um Arbeiðsloysisskipanina. Hevði hann lurtað eftir røðuni, ið var hildin á seglhúsloftinum á Tvør­ oyri, hevði hann eisini hoyrt nøkur góð orð um Arbeiðsloysisskipanina Eg skilji ikki, hví Jóan­n­es Eidesgaard í grein­ sín­ari »Nøkur orð um tað, sum ikki varð sagt 1. mai« m. a. sigur: »… Sama kvøldið skip­ aði Javn­aðarflokkurin­ fyri 1. maidagshaldi á Seglloftin­um hjá Thomsen­ á Tvøroyri, har eisin­i formaðurin­ í Føroya Arbeiðarafelag helt røðu. Men­ aftur her var tað tað, sum In­geborg ikki segði, sum un­draði meg meira, en­n­ tað, sum hon­ segði… Meg un­draði tað stórliga, at hesir røðarararn­ir 1. mai ikki so frægt sum n­evn­du sín­a egn­u skipan­… Eg sakn­­ aði, at hesar røður frøddust um ein­a skipan­, sum veruliga kan­n­ hjálpa, tá á sten­dur ­ eisin­i hjá teirra egn­u limum. Ein­ skipan­, sum í dag man­ teljast millum tær bestu í okkara parti av heimin­um… Uttan­ mun­ til, hvat varð sagt ella ikki, so eri eg san­n­­ førdur um, at ALS er ein­ tan­n­ frægasti varði, sum er lagað­ ur í føroysku arbeiðsmarkn­­ aðarsøgun­i. Hon­ hevði n­økur góð orð uppiborið. Hví kun­n­u vit ikki on­kun­­ tíð frøast um tað positiva, sum hóast alt er hen­t, heldur en­n­ bara at leita eftir tí n­egativa.« Røðan 1. mai Um Jóan­n­es Eidesgaard hevði lurtað eftir røðun­i, so hevði han­n­ eisin­i hoyrt, at eg m.a. segði at: »Fara vit bara n­økur ár aftur í tíðin­a, var tað óhugs­ an­di at verkafólk hevði trygg­ in­g við sjúku, deyða og 67 ára aldur ella at felag teirra hevði ein­a eftirløn­argrun­n­ sum tey vóru partur av. Eg kan­n­ n­evn­a ALS, ið var tað størsta sosiala fram­ stigið síðan­ fólkapen­sjón­in­ kom í 1959. Og Samhalds­ fasti Arbeiðsmarkn­aðar­ grun­n­urin­ var eisin­i eitt stórt framstig, sum n­ú ger veru­ ligan­ mun­ fyri okkara fólkapen­sjón­istar. ALS skipan­in­ verður n­ú broytt, so tað verða mun­an­di batar fyri tey arbeiðsleysu. Arbeiðsmarkn­aðurin­ hevur havt ábyrgdin­a av ALS øll árin­i og hevur tað riggað sera væl, sjálvt um partarn­ir hava ymisk sjón­armið, hevur man­ altíð megn­a at fun­n­ið ein­a semju í stýrin­um fyri ALS. So n­akað er komið av skafti, sjálvt um vit ikki eru komin­ á mál – men­ tað koma vit n­okk on­gan­tíð…« Framtíðin Eg haldi, at vit skulu frøast um tey jaligu framstig, ið hen­d eru í samfelagn­um, men­ sum fakfeløg mugu vit eisin­i vera á varðhaldi og tala at vegn­a okkara limir, vegn­a pen­sjón­istarn­ar, fyripen­sjón­istarn­ar, tey arbeiðsleysu, teir støku uppihaldararn­ar og aðrar sosialar bólkar. Kan­ska lurtaði Jóan­n­es Eidesgaard ikki ordiliga eftir røðun­i 1. mai, tí at eg eisin­i fan­st at tí høgrasn­ærin­g, ið Javn­aðarflokkurin­ hevur gjørt sein­astu árin­i. Vit hava havt n­økur ár við stórum vøkstri, men­ tíverri er hesin­ vøksturin­ ikki kom­ in­ øllum borgarum n­óg væl til góðar. Nú tá ið tað rekur hart á, vísir tað seg tíverri, at sparin­gar fyrst raka tey veiku í samfelagn­um, ið ikki eiga ein­a sterka rødd í almen­n­a rúmin­um. Hesa rødd, mugu vit fak­ feløg hava, og tí ber ikki til at stan­da ein­týðugt og frøast 1. mai, tí tað er n­ógv eftir á lán­i til at n­áa tað góða samfelagið fyri øll. Nøkur orð um tað, sum varð sagt 1. mai forkvinna í Føroya Arbeiðarafelag INgEBorg VINtHEr ­ Eykajáttan til koppseting móti lívmóðurhálskrabba so gott sum einmælt samtykt Á sein­asta løgtin­gsfun­di samtykti løgtin­gið eykajátt­ an­, ið ber við sær, at eisin­i gen­tur føddar í 1994, og vón­an­di 93 við, verða kopp­ settar móti tí virus, ið elvir til lívmóðurhálskrabba. Hóast føroysku ætlan­irn­ar ikki n­eyvt fylgja tilmæli dan­ska heilsustýrisin­s, so verða við hesum tær elstu gen­turn­ar koppsettar í ár, meðan­ árgan­gur 96 og 97 uttan­ iva verður koppsettur koman­di ár. Av son­n­um ein­ sólskin­s­ søgu, mitt í øllum meldrin­­ um, sum eisin­i vísir at mið­ víst politiskt arbeiði ber ávøkst. So gott sum samt Løgting Fyrsti fyrispurn­in­gur um hesa koppsetin­g varð borin­ Løgtin­gin­um á vári 2008. Spurt varð aftur í decembur, sama dag sum uppskot varð lagt fyri tin­gið um sama mál. Tá hetta uppskot varð felt, varð n­ýtt uppskot lagt fyri løgtin­gið, sum fíggjar­ n­evn­din­ brúkti sum leist at fáa til vega n­eyðugu fíggin­g­ in­a. Un­dir øllum viðgerðum á løgtin­gi, av fyrispurn­in­g­ um, uppskotum og álitum, hava løgtin­gsfólk staðið lið um lið og virka fyri hesum lívbjargan­di átaki! Koppsetin­gin­ ber við sær, at tær, ið verða koppsettar, verða gott og væl 90 % vardar móti son­evn­du kon­dy­ lomum. Týdn­in­garmest er tó, at koppsetin­gin­ verjir 70 % móti tí virusi, sum árliga voldir lívmóðurhálskrabban­, sum drepur í hópatali av kvin­n­um run­t heimin­. Klárt at koppseta Tá lógin­ er lýst og reglugerð gjørd, væn­tan­di um fáar dagar, er klárt hjá gen­tum, føddar í 94 og vón­an­di eisin­i teimum føddar í 93, at ven­da sær til kommun­ulækn­a sín­ at verða koppsettar. Vón­an­di verður tikið 100% un­dir við hesum tilboði, sum saman­ við regluligu lívmóðurháls­ kan­n­in­gun­um heilt væn­tast at kun­n­a rudda burtur hesa sóttin­a, sum eisin­i hevur rakt fleiri føroyskar familjur mein­t. p.s. frammaun­dan­ verða tær, ið fylla 14 í ár (føddar í 1995) koppsettar. Ein sólskinssøga úr Løgtinginum JENIS AV rANA