hósdagur 4. juni 2009síða 11

11 tíðindi Nr. 104 - 4. juni 2009 Skulu vit fáa fult gagn av øll tilfeinginum í samfelagnum, er neyðugt at fáa javn­ støðu inn longu við móður mjólkini. Tí skal skúlin nógv meira inn í hetta ar beið ið, halda norður lendskir ser­ frøð ing ar Undirvísing Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Hini Norðurlondini arbeiða rætti liga miðvíst við javn­ støðu í skúlunum. Bæði í mun til, hvussu gentu­ og dreing ja børnini verða við­ far in, og ítøkiliga við at undir vísa í javnstøðu. Í hesum londum fer um fat an di gransking fram inn an evnið. Gransking, sum ferð eftir ferð stað­ festir, at kvinnur og menn hava ikki líka møguleikar at mennast, og at liva tað lív, sum tey ynskja, tí kyns­ leik lut ir nir eru so stirvnir. Eisini vísir granskingin, at skúlabørn verða ikki við­ farin eins, men júst við støði í teimum traditionellu kyns myn strunum, sum í stóran einsrætta lívsrúmið hjá tí einstaka. Á norðurlendskari ráð­ stevnu um javstøðu í skúla­ num, sum var í í Norð ur­ landa húsinum í gjár, vístu umboð fyri millum annað Dan mark, Ísland og Svøríki á, hvussu teirra lond ítøki­ liga gera, til tess at víðka um sjónarringin hjá lærar­ um, næmingum og skúla­ fólki í mun til javnstøðu. Í hesum sambandi var greitt, at fortreytin fyri, at skúl in kann arbeiða við javn støðu er, at lærarin fyrst lær ir um javnstøðu. Lærarin á odda Verkætlanarleiðari á Ís lendska Javn støðu stovni­ num, Arnfríður Aðal­ steinsdóttir, greiddi á ráðstevnuni frá um arbeiðið í Íslandi. Eitt nú verk æt lan­ ina ”Javnstøða í barnagarði og fólkaskúla”, sum fevnir um eina heimasíðu og um undirvísingartilfar og ­til­ gongd ir fyri fólkaskúlan. Men niðurstøðan var púra greið: Í staðin fyri at byrja við at undirvísa næm ing un­ um í javnstøðu, áttu tey heldur at vera byrjað við lærar un um! Tí verður næsta stóra stigið í Íslandi at styrkja før leik arnar hjá lærarunum í mun til javnstøðu, og verð ur hetta ein størri partur av læraraútbúgvingini og eftir út búgving læraranna fram yvir. Javnstøða fleiri vegir Endmálið við at taka javn­ støðu við inn í skúlarnar er at víðka um møguleikarnar hjá tí einstaka at liva tað lív, og at fáa tað starv, sum við­ kom an di hevur hug og evni til – óansæð kyn. Tí er eisini neyðugt at gera upp við stereo typu myndirnar av kynun um. Evnið javnstøða kann hand farast á ymsan hátt í skúlu num. Í hinum Norður­ londu n um arbeiða tey nógv við, at lærarin skal vera varu g ur við, hvussu hann sam skiftir við næmingar og for eldur. Allar kanningar vísa, at lærarar lova dreingju num at tosa nógv meira enn genturnar. Teir tosa eisini harðligari við dreing ir nar og revsa teir harð ari. Sum heild verða næm ingar, sum uppføra seg øðr vísi enn kynið ”eigur” illa lýddir. Femininir dreing ir verða argaðir, og maskul inar gentur verða sett ar upp á pláss. Eitt annað, sum lærarin kann arbeiða við er, hvussu hann samskiftir við heimini. Til dømis ber til at ringja til pápan, tá eitthvørt er. Kann­ ing ar vísa, at hetta kemur sjáldan fyri. Men, tá pápin verður tikin við, og á tann hátt fær størri ábyrgd fyri skúlagongdini hjá barni­ num, hevur tað positiv árin á allar partar. Ein onnur fortreyt fyri einum væleydnaðum javn­ støðu arbeiði í skúlanum er sjálv sagt, at hóskandi undir vís ing ar tilfar er til taks. Hetta er framvegis ein mangul her í Føroyum, men sum skilst er helst eitthvørt tilfar ávegis. Temavika um javn- støðu Føroyski fólka­ skúlin skal hava eina evnisviku um javnstøðu í skúlaárinum 2010­ 2011. Hetta sigur Helena Dam á Neystabø, lands­ stýris kvinna í skúla málum, sum fer undir fyri reik­ ing arnar beinan­ vegin Undirvísing Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Helena Dam á Neysta­ bø, lands stýris kvinna í skúla málum, lut tók á ráð stevnuni um javn­ støðu í skúlanum, sum var í Norður landa­ húsinum í gjár. Í tí sambandi flutti hon fram røðu, har hon hug leiddi um týdningin av at arbeiða við javn­ støðu í skúlunum. Eitt nú lovaði hon at skipa fyri einari evnisviku um javn støðu í fólka­ og mið náms skúlunum skúla árið 2010­2011. ­ Í 2009­10 eru evnini rørsla og veðurlag nógv á breddanum. Tí vænti eg, at tað er best at skipa hetta tema í skúlaárinum aftaná, sigur Helena Dam á Neystabø, sum beinan vegin ætlar sær at seta ein fyri reik ing ar­ bólk í sambandi við tema vikuna ­Eg komi í røðuni inn á fleiri av teimum evnum, ið ein tílíkur tema dagur eigur at fevna um. Men tað ligg­ ur sjálvsagt ikki fast enn, hvat er best egnað at arbeiða við innan ymsu skúlarnar, sigur hon. Eisini væntar hon, at fáa meira burturúr, um ar beiðið er væl fyri reik­ að, til dømis við hag tøl­ um og undir vís ing ar til­ fari. Lærarin slóðar fyri javnstøðu Kunngjørdu loyniligar upplýsingar Amerikanskir myndugleikar hava av misgáum almannakunngjørt upplýsingar um millum annað støð í landinum, sum hava serstøðu sum trygdarmál. Talan er eitt nú um støð, sum gera tilfar og útvega ráevni til kjarnorkuídnaðin. Herum framt vóru ymsar loyniligar upplýsingar um amerikanska kjarn orku­ ídnaðin. New York Times skrivar, at tað var av misgáum, at frágreiðingin, sum er 266 blaðsíður stór, endaði á einari almennari heimasíðu. John Deutch, sum hevur arbeitt við kjarnorkutrygd í mong ár, heldur ikki, at tað fær nakrar avleiðingar, at tær loyniligu upplýsingarnar komu á alnótina. Minni kreppa í Avstralia Hagtøl hjá avstralsku myndugleikunum benda á, at altjóða kreppan hevur ikki gjørt vart við seg har enn. Í hvussu er vísa tey seinastu tølini, at landsins bruttotjóðarframleiðsla vaks 0,4 prosent í mars mánaði. Myndugleikarnir siga kortini, at teir vænta, at búskapurin fer at tódna 0,2 prosent í ár, men tað er framvegis lítið samanborið við flestu onnur lond. Avstralska stjórnin hevur framt ymisk tiltøk, sum hava økt eftirspurningin innanlands. Hinvegin minkar útflutningurin orsakað av minni eftirspurningi aðrastaðni, og tað hevur kostað arbeiðspláss, skrivar Reuters.