fríggjadagur 5. juni 2009síða 15

Nr. 105 - 5. juni 2009 15 viðmerkingar Nógv umrødda revsilógin við heili 52 broytingum, ið just er samtykt á tingi, gevur okkara smæstu borg­ arum í landinum, nevni­ liga børnunum eina mun­ andi betri rættartrygd. Brotsverk sum eitt nú siðamisbrot verða eftir nýggju dagførdu revsi­ lógini munandi harðari revsað. Sum á mongum økjum hevur okkara revsi­ lóg verið afturúrsigld í mun til okkara granna­ lond, og meginparturin av revsilógini stavar frá fornari tíð, og er als ikki í samsvari við nútíðina. Barnapornografi ein stórur trupulleiki Ì kjalarvørrinum á einari og hvørjari samfelags­ menning fylgja eisini trupulleikar av sera grov­ um og kriminellum slag. Sjálvt um vit fegnast um menningina av eitt nú alnótini, so mugu vit samstundis ásanna, at alnótin eisini hevur eina álvarsliga rangmynd, ið er, at tað er vorðið mun­ andi lættari at fáa fatur á barnapornografiskum myndum og at útbreiða hesar myndir. Barnaporno­ grafi er vorðin ein sera stórur trupulleiki, og eiga vit at gera tað, vit megna fyri at fáa tamarhald á hesum støðugt vaksandi trupulleika. Júst samtykta revsilóg er eitt stig tann rætta vegin við at herða revsingina í § 235, soleið­ is at persónar, sum býta ónærisligar myndir, film­ ar ella aðrar visuellar endurtøkur av personum undir 18 ár, kunnu revsast við bót ella fongsul í upp til 6 ár, um talan er um herðandi umstøður. Herð­ andi umstøður er m.a., um barnið verður útsett fyri vanda, har valds­ nýtsla er ínni í myndini, at barnið verður álvars­ liga skatt, ella um talan er um serliga systematiska útbreiðslu av barnaporno­ grafiskum tilfari. Harumframt er ein herðing av revsingini, um man hevur barnaporno­ grafiskar myndir í varð­ veitslu av persónum undir 18 ár. Revsingin fer úr ½ ári til 1 ára fongsuls­ revsing. Eg meti tað vera alneyð­ ugt at herða nettupp hesar brotsgerðir, tí talan er um børn, ið verða útsett, mis­ brúkt á grovasta hátt, og tískil vísir herðingin av hesi lógargrein, at vit ikki góðtaka tílíkan kriminali­ tet í Føroyum. Sjálvsagt er tað ikki nokk at skrúva revsirammuna upp og halda, at nú steðga øll brotsverk av tílíkum slag, nei tað er somuleiðis neyðugt at styrkja um eftirkannan og eftirlitið av fólkum, ið eru við til at útbreiða barnaporno­ grafisk tilfar, og fólkum, ið hava tílíkt tilfar í varðveitslu. Somuleiðis er tað eisini neyðugt at upplýsa brúk­ aran um filturskipanir, ið gera tað truplari at koma framat heimasíðum á neti­ num, ið innihalda ónæris­ ligar myndir av børnum. Brotsverk móti børnum skulu fordømast Eitt tað størsta brotsverk­ ið, man kann útseta eitt barn fyri, er incest ella siðamisbrot. Hetta er harðskapur og valdsnýtsla av grovasta slag, sum skal steðgast ongantíð ov skjótt. Vit hava alt ov nógv børn og ung í Før­ oyum, ið dagliga líða og hava ilt í sálini orsakað av hesum ræðuliga harð­ skapi. Hesi børnini kenna seg í mongum lutum einsamøll og svikin, og tað minsta, vit politikarir kunnu gera er at herða revsingina fyri hesi brots­ verk og harvið greitt vísa, at hetta eru brotsverk, ið vit als ikki kunnu góðtaka. Samtykta revsilógin herðir nevniliga revsing­ ina fyri siðamisbrot, har revsiramman fer úr 6 árum upp í 8 ár, og undir herðandi umstøðum fer revsiramman úr 10 árum uppí 12 ár. Tað verður millum annað sæð sum ein herðandi umstøða, um persónurin hevur gjørt sær dælt av, at hann/ hon hevur fingið samlegu við barn/børn orsakað av sínari psykiskari og fysiskari styrki. Tað er sera torført at koma hesum harðskapi til lívs, og tískil er tað neyð­ ugt við støðugari upplýs­ ing. Vit eiga at stuðla felagsskapum, ið gera eitt megnararbeiði fyri at hjálpa hesum børnum. Siðamisbrot er onki minnið enn brotsverk móti børnum, og tískil skal hetta ikki tigast burtur í okkara samfelag, men vit skulu kunna tola at tosa opið og hart um tílík mál, tað veri seg í fólkaskúlanum, miðnáms­ skúlanum og har høvi annars býðst fyri harvið at hjálpa børnum, ið eru offur fyri tað mest mann­ minkandi, man kann útseta eitt menniskja fyri. Brotsverk móti børnum verða harðari revsað landsstýriskvinna í innlendismálum AnnikA Olsen Størsta einstaka arbeiðs­ pláss á Norðlandinum í Íslandi er UNAK – Háskóli Akureryrar. Í hesum tíðum hevði verið kærkomið at havt UNIKLAX – depil við vitan og arbeiðsplássum Í kvøld verður skipað fyri fundi fyri “løgtingslimir, sum eru uppstillaðir í Norðuroyggjum.” Tíverri havi eg onga innbjóðing fingið, hóast eg fekk týðandi part av atkvøðum mínum í Norðoyggjum, eri sjálvstýristingmaður við flestu atkvøðum í Norð­ oyggjum, stillaði upp á sama lista norðoyingar og havi áhaldandi samband við partamenn og veljarar har norði. Hetta er harmi­ ligt av tvinnanda orsøkum. Tann fyrra er, at tann bólkurin, ið samskipað vil virka fyri betraðum korum fyri Norðoyggjar verður minni og stendur veikari á tingi. Tann seinna er, at orðaskiftið verður verri, tí ongin er at smæla ímóti tí vanliga og lata onnur ískoyti út í kjakið. Vitanardepil Undir orðaskiftinum um sonevndu tunnlarnar Norð um Fjall fanst eg at teim­ um, ið hava verið valdir við atkvøðum úr Norð­ oyggjum, tí Norðoyggjar sakka bert longur og longur afturút við teirra politikki. Í fjør samtyktu vit á løgtingi at gera skúladepil í Tórshavn, nú at gera tunnl­ ar Norð um Fjall; tað næsta verður universitet í Tórs­ havn og tunnil til Viða­ reiðis. Mynstrið er greitt: miðøkið raðfestir íløgur í vitan, sum geva nógv ar­ beiðspláss, bæði í gerð og eftir, festa ungdómin og skapa grundarlag fyri nýggj­ um vinnum – afturímóti raðfestur norðurøkið flutn­ ingskervið, ið tíverri ikki gevur stórvegis arbeiðs­ pláss, men bert lættir um ferðina suður í meginøkið. At klaksvíkingur nr. 5.000 var tilnevndur fyri fjórðings­ øld síðani, men fólkatalið síðani er fallið, sigur eisini alt um úrslitið av raðfesting­ unum hjá løgtings­ og kommunalpolitikarum, “sum eru uppstillaðir í Norðuroyggjum.” Hevði Sjálvstýri rátt fyri borgum, so broyttu vit tunnilslógina til “lóg um vitanardepil í Norðoyggj­ um.” Vit bygdu depil at húsa sjóvinnuútbúgvingum (skulu navigatørar ferðast um alla verðina, kunnu teir eisini taka bussin til Klaks­ víkar undir lesnaði), vit stovnaðu útbúgvingar inn­ an útgerðarvinnu, matvøru­ frøði og alskyns eftirút­ búgvingar fyri sjófólk. Hetta síðsta átti at verið av allar størstu vinnum í Føroyum. Mangir av okk­ ara allar frægastu monnum ferðast fleiri ferðir árliga í onnur lond í oljuvinnu, at fiska rækjur í Grønlandi, seta línu í Noregi ella føra donsk farmaskip um stór­ høvini. Hesir mugu brúka alsamt størri part av frí­ túrunum at ganga á skeið – oftast uttanlands. Gjørdu vit eftir mínum ráðum, so kundu vit veitt øll neyðug skeið í Føroyum; mong arbeiðspláss og stór inn­ tøka stóðst av hesum; menn høvdu verið meira heima, og fóru teir á skeið, kundu teir ferðast til hús um kvøldið ella kanska tikið familjuna við til Klaksvíkar og ferðast í frálíka umhvørvinum har í nakrar dagar. Norðoyastevna Orðið “stevna” merkir bæði samkoma og ætlan. Okkum tørvar at orða nýggja ‘Norðoyastevnu’ ið miðvíst veitir hesum øki framburð. Havnaløg og asfalt mugu bíða nakað, tí samferðslukervið bøtir um vælferð, men tíverri ikki stórvegis um vinnu. Aftur­ fyri liggja risastórir møgu­ leikar í vitanarkervinum. Løgnast er, at skúlaskap­ ur í nýggjari tíð byrjaði í Norðoyggjum – í Klaksvík og í Føgrulíð, men fær nú so ringar sømdir frá teim­ um, “sum eru uppstillaðir í Norðuroyggjum.” Nú má stundin vera komin at flyta skúlaskap norð aftur í føðistað føroyskra framburðar. Stovni vit tí UNIKLAX. UNIKLAX - Vitanardepil Norðoya løgtingsmaður kári á rógvi Javnstøða millum kynini er á dagsskrá, tá fólka­ atkvøða verður um trúnu­ arvalógina sunnudagin Kanska er freistandi er at sita heima, tá fólkaatkvøða verður um trúnuarvalógina sunnudagin 7. juni. Fleiri hugsa kanska, at spurningurin, ið er til at­ kvøðugreiðslu, er ikki nóg viðkomandi fyri okkum í Føroyum. Lat okkum líka venda hesum og spyrja, hvat fólkaatkvøðan snýr seg um? Jú, ítøkiliga snýr hon seg um at broyta trúnu­ arvalógina, so kynini verða javnsett í arvarøðini. Tað merkir, at um úrslit­ ið á fólkaatkvøðuni verður eitt “ja”, so er í framtíðini líka mikið, um fyrst fødda barnið hjá kongi ella drotn­ ing (regentinum) er genta ella drongur – viðkomandi arvar trúnuna uttan atlit til kyn. Í grundini er hetta ein rættiliga prinsippiellur og viðkomandi spurningur fyri okkum øll. Taka vit undir við javnstøðu millum kynini? Ella eru vit ímóti javnstøðu? Tey, sum eru fyri javn­ støðu, hava møguleikan at senda eitt greitt signal um tað á fólkaatkvøðuni sunnudagin. Til endans er møgu­ leikin at fara á val jú ein demokratiskur rættur, ið allir føroyingar hava. Tann rættin eiga vit altíð at brúka og at verja. Min áheitan er: Farið fjøllment á val. Valið snýr seg um javnrættindi og fólkaræði. Øll sum vilja javnstøðu atkvøða »ja« sunnudagin løgtings- og fólkatingsmaður edmund JOensen Tað er nógv fyri at hugsa sær, at loysingarsinnaðir politikarar vilja lata tey gomlu, sjúku og veiku liggja uttan hjálp, tí teir av nationalum stoltleika ikki vilja prístalsregulera blokkstuðulin Statsministarin sigur seg vera sinnaðan at tosa um blokkin, men føroyskir loysingarmenn siga nei. Samtíðis rópa øll eftir meira pengum, men har eru eingir pengar. Og nú skal uppaftur meira sparast, tí undirskotið nærkast milliardini. Hjálpin til gomul, sjúk og veik verður spard burtur orsaka av nationalum stoltleika. Um tey loysingarsinnaðu meintu nakað sum helst við loysingina, so lótu tey nøkur og tjúgu prosent av lønini til landskassan (afturat vanliga skattinum). Tað er tað sum loysingin í minsta lagið kostar, um vælferðin skal vera sum hon er nú. Men tað vilja tey ikki. Tey vilja hava onnur at gjalda við eini verri tænastu. Tað nyttar ikki at biðja Rósu Samuelsen koma við fleiri pengum, tí har eru eingir pengar. Farast má til sjálva rótina í málinum, og hon er, at somu politikar­ arnir, sum ikki eiga pengar at játta, siga nei til at fáa pengar aðrastaðni frá. At tosa um ein undirsjóvartunnil til Sandoynna, og um loysing, er sum at blása við mjøli í munninum, tí verður eingin blokkstuðul, so verður heldur eingin tunnil, tí pengar mangla allastaðni. Nationali stoltleikin forðar eisini fyri tí. Og nú skulu vit hava fólkaatkvøðu um trún­ arvingalógina. Hví sigur Javnstøðunevndin einki? Er tað líkamikið fyri hana, um javnstøða er á tí økinum ella ikki? Ella er hetta aftur tann nationali stoltleikin, sum ger at tey ikki tora at siga nakað? Eru føroyingar ov stoltir at hjálpa teimum, sum treingja til hjálp og eisini ov stoltir til at hava eina meining um trúnarvinga­ lógina? Nationali stoltleikin gloymir tey gomlu, sjúku og veiku Húsavík HJørmund Olsen