týsdagur 6. november 2001síða 3

4 Nr. 214 - 6. november 2001 Nr. 214 - 6. november 2001 5 Tað eydnaðist ikki fyrr- verandi forsetanum í Nicaragua, Daniel Or- tega, at koma aftur til valdið. Hóast minni enn so all- ar atkvøðurnar frá for- setavalinum sunnudagin vóru upptaldar í gjár, bendi alt á, at sitandi forsetin, tann konser- vativi Enrique Bolanos, hevði vunnið á gamla sandinistaleiðaranum Daniel Ortega. Valluttøkan var so stór, at valhølini noyddust at hava opið longur enn ætlað, so allir veljararnir kundu sleppa at seta krossin. Roknað varð við einum sera jøvnum úrsliti, men uppteljingin í gjár vísti, at Bolanos fór at vinna. Enrique Bolanos er handilsmaður, sum er fyri marknaðarbúskapi, og hann hevur fingið hollan stuðul úr USA. Hinvegin hava amerikansku myndugleikarnir ikki dult fyri, at teir halda lítið um Daniel Ortega, sum var ein av oddamonnunum fyri sandinistisku kollveltingini í Nicaragua í 1979. Táverandi amerikanski forsetin, Ronald Reagan, setti strong handilstiltøk í verk ímóti Nicaragua, eftir at Ortega var komin til valdið. Úrslitið varð, at Nicaragua leitaði sær stuðul frá Kuba og Sovje- tsamveldinum. Reagan- stjórnin fíggjaði og vandi teir sonevndu contras- uppreistrarmenninar, sum í áravís bardust ímóti sandinistastjór nini. Hildið verður, at borgarakríggið kostaði umleið 30.000 mannalív. USA stóran týdning Undir valstríðnum hava vinnulívsfólk ávarað fólk ímóti at stuðla Daniel Ortega, tí eftir teirra tykki hevði tað komið landinum í búskaparligt óføri, hevði Ortega vunnið. Tað hevði eisini havt við sær, at USA hevði avmarkað sítt samband við Nicaragua nógv, og at útlendskir íleggjarar høvdu vent landinum bakið. Ortega hevur hinvegin fingið dyggan stuðul frá fátækrafólkinum á bygd, tí hann hevur lovað teim- um betri livikor og arbeiðspláss. Eygleiðarar siga, at komandi forsetin fær eina trupla uppgávu at loysa. 70 prosent av teimum 4,8 milliónunum, sum búgva í Nicaragua, liva í fát- ækradømi, og arbeiðs- loysið er heili 53 prosent. Umleið 10.000 eyg- leiðarar fylgdu við, at valreglurnar vórðu hildn- ar, og einki er frætt um valsvik. Ortega tapti Reuter Við allahalganna konsertina hjá Ljómi sunnudagin í Vágs kirkju, varð eisini gamla urgan frá 1872 aftur tikin í nýtslu KIRKJUTÓNLEIKUR Dagfinn Olsen Kirkjukórið Ljómur hevði sunnudagin allahalganna konsert í Vágs kirkju. Hetta er tiltak, ið kórið hevur havt í mong ár. Ein afturvend- andi løta við hesar konsert- ir er, tá sálmurin Nú Hvítna Tindar verður sungin. Og júst henda dag hendi tað. Tindarnir kring Vágsfjørð hvítnaðu og undirstrikaðu hugnaligu løtuna í Vágs kirkju, har kór og tónleik- arar framførdu fyri nærum fullsettari kirkju. Fjølbroytt skrá setti dám á. Kór og leiðarar stóðu fyri eini flottari konsert við sangi og tónleiki. Dorte Tilma og Hans Pauli Tór- garð stjórnaðu Ljómi og hornblástri tóku Steve Foggin, Johan Hentze, Ásla Magnussen og Brandur Enni sær av. Niels og Jóannes Nolsøe leiktu urgu. Jónsvein Bech, prestur, takkaði fyri sangin og tónleikin og sigast má, at tøkkin var uppiborin. Gamla urgan Gamla urgan í kirkjuni í Vági er sett aftur í stand og varð við konsertina tikin aftur í nýtslu. Og tveir urguleikarar, ið óivað hava byrjað urguleiðina við hesa urgu, eru júst brøðurnir Jóannes og Niels Nolsøe. Teir hava eisini báðir tænt bæði Ljómi og kirkjuni væl og fingu teir gávu, eins og tónleikarar og kórleiðarar. Eftir sálmin Eitt Snjó- hvítt Herlið, leitaði fjøldin út í kavan, eftir eina løtu, ið fløvar, tí prógvað er, at dugur er í, hóast bæði urga og kór teljast millum elstu í landinum hvør á sínum øki. Árini geva royndir og vitan, geva dygd, ið er við til fáa áhoyraran at gloyma, hvussu nógvir venjingar- tímar liggja aftanfyri – og soleiðis skal tað vera. Amnesty International ávarar amerikansku stjórnina ímóti at rudda slóð fyri Norðursam- gonguni í Afghanistan. Amnesty væntar, at fær samgongan valdið, kann tað enda við ræðuligum ágangi ímóti afghanska sivilfólkinum. – Koma brotsmenninir í Norðursamgonguni til valdið, verður tað heilt greitt byrjanin til ógvus- ligan og ræðuligan ágang ímóti sivilfólkinum í Afghanistan, sigur norð- maðurin Jon Peder Ege- næs, sum arbeiðir hjá Amnesty International, og sum í løtuni er í Pak- istan, har hann hevur tos- að við flóttafólk, sum eru komin úr Afghanistan. – Tey, sum vit hava tos- að við, hava øll greitt frá, at tey eru flýdd undan teimum amerikansku bumbunum. Mong hava greitt frá, at tey hava mist skyldfólk í bumbuálop- unum. Ein maður greiddi okkum frá, at hann hevði mist átta skyldfólk í ein- um álopi, men vit kunnu sjálvandi ikki vita, um hann sigur satt, sigur Jon Peder Egenæs. Hóast Amnesty Inter- national seinastu árini hevur funnist hvassliga at framferðini hjá Taliban- stýrinum, tí tað ferð eftir ferð hevur brotið manna- rættindini, er felagsskap- urin alt annað enn fegin um amerikanska stuðulin til Norðursamgonguna. -Sleppur Norðursam- gongan til valdið í Kabul, kann tað enda í ræðu- leika. Vit hava skilt, at afghanska sivilfólkið ræðist Norðursamgong- una og tað av góðum grundum, sigur Jon Peder Egenæs. Ein av leiðarunum í Norðursamgonguni er Rashid Dostum. Undir sovjetsku hersetingini í 1980-árunum var hann ovasti fyri teirri loyniligu afghansku løgregluni, og tað er ikki fyri tað góða, at flestu afghanar fram- vegis minnast navn hans- ara. Amnesty ávarar ímóti Norðursamgonguni Ljómandi songur og hvítnandi tindar Í døgunum, 6. til 10. nov- embur verður forvitnislig søluframsýning við barna- klæðum, ið eru framleidd í Føroyum. Tað eru tær báð- ar, Beinta Mouritsen og Elisabeth Christiansen, sum eru kvinnurnar aftan fyri føroyskt framleiddu klæðini, sum vitjandi kunnu síggja í hesum døg- um. Tær báðar hava fingist við seyming av ymsum slagi síðani tær vóru smá- gentur. Í marts mánaða gjørdist virksemi teirra til meira enn ítriv og framleiðsla til egna nýtslu. Tá innrættaðu tær nevnliga eitt fjós til seymistovu, har tær í dag binda og seyma barnaklæð- ir. Higartil hevur tað bert verið eftir bílegging. Fjósið ímyndar rættiliga væl ein stóran part av fram- leiðslu teirra. Tí nógv av teimum klæðnapløggum, tær evna til, eru gjørd úr tøvdari føroyskari ull. Tó nýta tær báðar annað enn føroyska ull í síni fram- leiðslu. Nevnast kann eitt nú fleece. Tær báðar hava eisini gjørt føroysk klæðir til børn, og hesi fara tær somuleiðis at hava í sølu- básinum á Torginum. Hósdagin 8. novembur letur eisini stóra PILA-til- takið upp á Torginum í SMS. RÆTTURIN Bent Bernardi Sørensen Ein handil hjá Tele Dan- mark skuldi spreingjast í luftina, eldur skuldi setast á eina politistøð og ein løg- reglumaður skuldi kvælast Ein 42 ára gamal føroy- ingur hevur í rættinum í Herning fingið eitt hálvt ára treytaleysa fongsuls- revsing, tí hann millum annað hevur hótt við at drepa ein løgreglumann, seta eld á politistøðina í Herning og at spreingja ein handil hjá Tele Danmark í luftina. Í rættinum sýndi føroy- ingurin, at hann var rættu- liga beiskur inn á sam-fel- agið í almindiligheit og inn á løgregluna í serdeilisheit. Orsøkin til hetta kann finn- ast í, at hann í fjør varð handtikin aftan á ein bar- daga í Varmestuen hjá Blå Kors í Herning. Maðurin heldur, at hann varð hand- tikin av órøttum. Síðan tá hevur hatrið til myndug- leikarnar rættuliga tikið yvirhond. Vánaligur tónleikur Eitt tilvildarligt starvsfólk hjá Tele Danmark, sum ikki hevði møguleika til at stilla føroyingin beinleiðis um til Ringkøbind Statsamt, varð beinanvegin hótt. Starvs- fólkið fekk at vita, at tele- handilin fór at verða sprongdur í luftina innan ein hálvan tíma. Í rættinum greiddi føroyingurin frá, at orsøkin til at hann var kom- in við hesi hóttanini var, at tónleikurin, sum var at hoyra í telefonini, meðan hann bíðaði, var út av lagi vánaligur. Seinni ringdi føroyingur- in til politistøðina og greiddi frá, at hann vildi koma við eini spann av bensini og seta eld á støð- ina. Hann greiddi eisini frá, at ein ávísur løgreglumaður skuldi kvælast við berum nevum. Skít í buks Rættarfundurin varð upp- runaliga settur fyri nøkrum vikum síðan, men hetta helt ikki føroyingin frá at koma við fleiri hóttanum. Hann ringdi til dómarakontórið í Herning og segði millum annað: »Eg skal fáa dóm- aran at skíta í buksirnar av ræðslu.« Málið varð útsett, tí at dómarin er ógegnigur, tá hann verður hóttur. Tí kom ein dómari úr Aalborg, Carsten Michels- en til Herning at døma saman við tveimum dóms- monnum. Verjin hjá føroyinginum, Jørgen Quade Andersen royndi hvat hann kundi at fáa revsingina linari og at geva klientinum treytaðan dóm. – Fongsul vil gera støð- una enn verri hjá mínum klienti. Hann gerst enn verri fyri. Tað vil vera fyri- byrgjandi at geva honum treytaðan dóm og lata hann flyta aftur til Føroyar, segði verjin. Føryingurin er longu komin heim aftur til Føroy- ar. Rætturin fylgdi ákæru- myndugleikanum og gav manninum seks mánaða treytaleysa fongsulsrevs- ing. Snotilig føroysk barnaklæðir á Torginum Føroyingur í fongsul fyri grovar hóttanir í Danmark C M Y K 5 4