hósdagur 11. juni 2009síða 7

7 tíðindi Nr. 109 - 11. juni 2009 trupul leiki í mun til tann sam leika gev an di týdningin, málið hevur fyri fólk, sigur Jan Tinge. Í staðin vísir hann á, at tað hevur týdning at varð­ veita persónliga málið, og har við eisini spontanitetin hjá fólki. Tí fer hann inn og ar beiðir við at minka um sjál va stamingina, so fólk verða trygg og frí. ­ Eg kann stama harðliga ella lætt – men framvegis við mínum egna máli, sigur Jan Tange. Fram í ljósið Men hvussu ger hann tað, er spurningurin. Jú, við at fáa stamingina fram í ljósið og at koma sjálvum óttanum fyri at stama til lívs. Og síðani at byggja taluna upp aftur við talupedagogiskum am boðum. Hann greiðir frá, at við­ gerðin er í tveimum. Í fyrsta um fari skal stamarin hava hjálp til at lata upp fyri øllum tí, sum hevur tarnað henni ella honum higartil. Ofta er høvuðstrupulleikin, at viðkomandi hevur fingið eitt so forkrampað forhold til stamingina, at hon ella hann ikki torir at tosa frítt. So fyrsta stigið er at ”flysa” øll løgini av ótta av staming ini. At vera erlig og at góðkenna hana sum ein part av samleikanum. ­ Tað kann tykjast rætti­ liga komiskt hjá tí, sum brád liga skal ”stama ígjøg­ n um”. Tí arbeiða vit eisini í bólki, tá fólk skulu læra at stama ordiliga aftur, sigur Jan Tinge. Venja upp aftur Næsta stigið í viðgerðini er at byggja málið uppaftur. At fara niður í smálutir og eyð merkja hvørji stamibrek við komandi hevur. Hetta verð ur millum annað gjørt við at hyggja í spegil, at ban da ella filma, meðan við kom andi tosar. Síðani verður hond tikin um ítøkiligu brekini við talu pe dagog iskum am boð­ um. Um viðkomandi eitt nú brúk ar nógvar knappligar rørsl ur, ber til at minka um tær við venjing. Ella, um við komandi altíð steðgar við sama ljóð ella orð. So er tað her venjingin fer fram. Prestur og sangari Men hvussu ber tað til, at vit ofta hoyra um fólk, sum onkun tíð stama og aðra tíðir ikki. Til dømis prestar, røðar ar, sjónleikarar ella sang ar ar? Jan Tinge greiðir frá, at stam ing ofta er tengt at kommunika tiva karminum, ella leiklutinum, sum stam­ ar in er í. ­ Staming er eitt lítið neoro log i skt brek í heila­ num. Heilin sendir eitt slag av impulsum út, tá tú skalt tosa, og eitt annað slag út, tá tú skalt prædika, syngja ella spæla sjónleik, sigur Jan Tinge. Tí eru ymisk støð í heila­ num virkin, tá tú ávikavist tosar við onnur fólk, og tá tú samskiftir á annan hátt. Hann vísir í hesum sam­ bandi á, at kommunikatión er so nógv. Tað er eisini at skriva, at brúka kroppin ella andlitsbrá. Og tá stama vit ikki. Staming er aloftast tengt at spontanari samrøðu við ein annan part. Hetta merkir eisi ni, at ein stamari ikki nýt ist at stama, tá hann ella hon tosar við djór, smábørn ella seg sjálva. Løgið! Sum sagt hevur Jan Tinge hild ið skeið fyri talulærarum á Sernámsdeplinum. Har ar beiða tey bæði við børn­ um og vaksnum við talu­ breki av ymsum slag. Men tað er ikki altíð so lætt at fáa fatur á teimum vaksnu, tí tey hava lært at liva eitt lív, har tey krógva stam­ ingina á ymsan hátt. Jan Tinge heitir tí inniliga á fólk um at søkja sær hjálp á Sernámsdeplinum, tí har hava tey førleika at hjálpa. Í øllum førum skal tað ik ki vera neyðugt at drekka te restina av lívinum, tí tú ikki fært biðið um kaffi. ­ Kann eg fáa ein kopp av k k k k k….. te! ma skulu fram í ljósið Jan Tinge, serfrøðingur í staming, hevur hildið skeið fyri talulærarum á Sernámsdeplinum seinastu dagarnar Linda Andrews misti koyrikortið Linda Andrews, sum hesaferð luttekur í kappingini Zulu Djævleræs, hevur ongan trupulleika, tá ið ferðin skal setast upp. Men uttanfyri banan er hon heldur afturhildin, soleiðis at tað ikki endar galið, eins og tað gjørdi fyri tíggju árum síðani. Songkvinnan viðgongur nevniliga fyri Se & Hør, at hon áður hevur brotið lógina. ­Ja, eg misti koyrikortið fyri tíggju árum síðani. Tað var umleið kl. 05 um morgunin á Amager Strandvej, har eg allarhelst koyrdi ov skjótt. Eg varnaðist tveir politistar í hølunum hjá mær, so eg royndi at tosa við føroyskari accent og segði “Jeg forstår ikke hvad du siger”. Hetta gekk tó ikki, hóast songkvinnan royndi at greiða politistunum frá, at sama lóg ikki var galdandi í Føroyum. ­Eg var noydd at taka eina nýggja teori og koyriroynd. Men tað var allarhelst rættvíst. Har eru hvørki syklistar ella motorvegir í Føroyum, har sum eg eri von at koyra, sigur Linda. Linda vissar tó um, at hennara uppliving við politistunum hevur lært henni nakað. ­Síðani tá havi eg koyrt ordiligt, og serstakliga síðani eg fekk mína dóttir Celeste, sigur hon við Se & Hør.