hósdagur 11. juni 2009síða 12

12 Nr. 109 - 11. juni 2009 Sosialurin Gongd á pensiónsmálið? SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Eilen Anthoniussen eilen@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Harald í Kálvalíð harald@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Nú tykist enn einaferð, sum gongd er við at koma á pensiónsmálið. Pensiónsmálið er eitt hitt størsta politiska málið yvirhøvur, og stór misnøgd hevur verið millum manna um, at als einki er hent í hesum máli í langa tíð. Fólkapensiónin, sum kom í 1959 var størsta sosialpolitiska frambrot í Føroya søgu. Farið varð burtur frá mannminkandi ellisrentuni og til eina skipan, har fólkapensjon var ein mannarættur. Sum árini eru farin er fólka pensjónin tó vorðin innanholað, og fáur man í dag kunna liva eitt sømi- ligt lív bert við hesi pensión, hóast Samhaldsfasti gevur eitt ískoyti. Pensiónsmálið hevur leingi verið politisk kastibløka. Orsøkirnar tykjast vera tann stútt vaksandi skarin av eldri borgarum, sum fara at tyngja landskassan alt meira, um ikki onkur hyggjuráðini verða funnin. Tað er longu fleiri ár síðan, at breið politisk semja tóktist vera um, at ein framtíðar pensiónsskipan skuldi standa á trimum beinum: ein alment fíggj aður partur, ein arbeiðsmarknaðarfíggjað ur partur og ein persónlig uppsparing. Nú er so langt um leingi tíbetur komin á málið, og skitsa til skipan er løgd fyri almenningin. Mynd - il in tykist vera á leið hin sami, sum tosað hevur verið um nú í mong ár. Fólkapensjónin skal saman við Samhaldsfasta framvegis vera álitið í nýggjari pensjónsskipan. Høvuðs endamálið við eini nýggjari pensjónsskipan er at fyribyrgja fátækdømi millum pensjonistar. Pensjónistar, sum ikki hava egna upp- sparing, skulu verða tryggjaðir eina fólka pensjón, sum saman við samhaldsfasta er at liva av. Mælt verður sostatt til eina skipan í trimum pørtum. Nýggja pensjónsskipanin skal tryggja, at ráð eru til, at øll kunnu fáa eina pensjón. Fyrsti parturin er fólka pensjónin, sum skal verða skattafíggjað, annar parturin er uppsparingin, sum antin er persón lig ella arbeiðs gevara fíggjað. Triði parturin er ein persónlig uppsparing, sum hvør einstakur kann leggja til rættis. Mælt verður til at broyta verandi skipan soleiðis, at grundarupphædd og viðbót verða lagdar saman til eina fólkapensjón, har samstundis skal bera til at mótrokna aðra inntøku í allari fólkapensjónini. Soleiðis fara múgvandi pensjónist ar at fáa minni í fólkapensjón. Hetta fer ivaleyst at elva til andstøðu, men ásannast má, at hetta ikki er annað enn rætt og rímuligt. Útgjaldið úr Samhaldsfasta skal ikki broytast, og verður veitt øllum pensjónistum. Hetta er eisini skilagott, men her manglar eitt ítøkiligt boð uppá ein arbeiðsmarknaðareftirlønargrunn, sum veruliga livir upp til sítt upprunaliga endamál. Veðrur ikki gjørt nakað munagott, er og verður Samhaldsfasti ein viðfáningur, og tað er spell tí sjálvt hugsjónarliga støðið undir Samhaldsfasta er sera gott og eindømi um okkara leiðir. Uppskotið fevnir um onnur meira praktisk og ítøkilig viðurskifti, sum vendast kann aftur til. Samantikið kann uttan víðari ásannast, at uppskotið kemur til almenna umrøðu í tøkum tíma, og bert tíðin vil vísa, hvørt her verður egg ella ungi. Viðvíkjandi tíðinda send­ ingini í Degi & viku týs­ kvøldið 9. juni vil eg koma við nøkrum viðmerkingum til tað, tíðindakvinnan hjá Kringvarp Føroya bar fram um undirritaða í samband við ætlaðu uppsagnirnar hjá Tvøroyrar kommunu. Tíðindakvinnan sigur orðarætt, at »vit noyðast norður aftur til Havnar utt­ an at tosa við borgar stjóran Kristin Michelsen, tí hann noktar at gera samrøðu við sjónvarpið«. Hetta er bein­ leiðis ósatt, tí ogur bæði tosaðu saman í telefon í fleiri minuttir sama dagin. Tíðindakvinna ringir til mín 9. juni fyrrapart og spyr, um hon kann tosa við meg. Eg sigi henni, at tað er ógvuliga nógv at gera, men biði hana ringja til mín aftur kl. 11.30. Tað ger tíðindakvinnan, men tá fái eg ikki tikið telefonina, tí eg siti á fundi og skal eis­ ini á fleiri fundir gjøgnum dagin, og gevi mótøkuni boð um, at jeg verði upp­ tikin allan dagin. Sostatt fær tíðindakvinnan ikki samband við meg. Tíð inda­ kvinnan møtir so upp í mót tøkuni og sigur við kvinnuna í mótøkuni hjá Tvøroyrar kommunu, at hon skal heilsa mær og siga, at hon fór at siga í innslagnum í Degi & Viku um kvøldið, at eg rann undan teimum. Hetta verði eg kunnaður um. Nú eri jeg ikki tann persónurin, ið er vanur at renna undan nøkrum, tí ringi eg til tíð­ indakvinnuna. Hon spyr, um jeg vil tosa við hana. Eg sigi, at ogur kunnu tosa í telefon. Tað hevði hon ongan hug til, men sigur so ok, so má eg finna spurn­ ingarnar fram. Tá ogur eru liðug at tosa í telefon, og eg havi svarað upp á henn­ ara spurningar, sigi jeg, at hetta, sum jeg havi sagt, er tað Tvøroyrar býráð hevur samtykt. Hon svarar, at eg skal ikki rokna við, at nógv av tí ogur høvdu tosað um kom í sendingina í kvøld, tí eg vildi ikki koma á skíggj an. Hetta er sann­ leikin og ikki tað tíðinda­ kvinnan ber fram í Degi & Viku at borgarstjórin noktar at gera samrøðu. Somuleiðis vil jeg staði­ liga afturvísa tað, ið var sagt í Degi & Viku 9. juni, at ein rossahandil var inngingin millum fíggjar­ málaráharran og limir í Tvøroyrar býráð tann 9. mei 2009. Tvøroyri, tann 11. juni 2009 Dagur og vika 9. juni 2009 Tíðindaskriv Fíggjarmálaráðið Fíggjarmálaráðið avsannar staðiliga søguna í Degi & Viku í gjárkvøldið um, at ein rossahandil er inngingin millum landsstýrismannin í fíggjarmálum og limir í Tvøroyrar býráð. At dagbøturnar, sum vórðu álagdar ávísum bý ­ ráðslimum, eru sleptar, er einans eitt úrslit av, at Tvøroyrar býráð nú hevur broytt roknskapirnir fyri 2007 og 2008 sambært rokn skaparkrøvunum í Kommunustýrislógini. Søgan í Degi & Viku um, at ein rossahandil er inn­ gingin, er tí íspunnin. Á fundinum millum lands­ stýrismannin í fíggjarmálum og Tvøroyar býrað 9. mei varð spurningurin um rokn­ skapirnar viðgjørdur. Men á sama fundi varð sjálvsagt eisini fíggjarstøðan hjá kommuni viðgjørd, nú inn­ tøkurnar hjá kommununi eru minkaðar, og spurn­ ingurin um, hvussu komm­ unan ætlar at røkka áset­ ingini um, at lániskuldin ikki skal vera oman fyri eina álíkning. Men her er talan um tvinn andi mál, sum Svf av ein ella aðrari orsøk royndi at tvinna saman. Fyrispurningur til Høgna Hoydal løgtings- og fólkatingsmann Eg eri náddur tann aldurin, sum nøkur nevna tað gráa gullið, onnur nevna tað umvælingaraldurin (reparatiónsaldurin), tá er tað, at fyribrigdi sum at gloyma koma fyri, ella tað kann bila við minninum. Eg sat við hús og lýddi á endaorðaskiftið á fólka­ tingi. Millum annað var orðaskifti um, um dómarar skuldu bera religiøs frámerki so sum muslimar turriklæði, ella aðrir religiøsir bólkar síni frámerki. Vildi tú sett títt innlegg í blaðið, sum tú hevði á donskum? Um eg nú skuldi havt trupulleikar við minni mínum, so sjálvandi rættar tú meg: Eg minnist at tit tjóðveldisvalevni førdu fram, at tit einans fóru niður at luttaka í orða­ skiftum um føroysk viður­ skifti. Tit vildu ikki leggja tykkum út í danskan politikk, og tit vildu heldur ikki vera partur av nøkrum donskum flokki, minnist meg rætt. Høgni, tað var ilt at fáa eyga á nakað serføroyskt í hesum orðaskiftinum og í hesum málinum. Var hetta títt persónliga íkast til eitt orðaskifti um ein minniluta í danska ríkinum? Var hetta tín persónligi stuðul til vinstravongin í donskum politikki? Tosaði tú vegna okkum føroyingar á fólkatingi? Ella var hetta tann nýggja leiðin hjá tjóðveldi í donskum politikki? Hósvík 9. juni 2009 THoMAS J. ASKHAM Fíggjarmálaráðið avsannar søguna í Degi & Viku týskvøldið 9. juni 2009 borgarstjóri KrISTIN MIcHELSEN