hósdagur 18. juni 2009síða 14

14 Nr. 114 - 18. juni 2009 Sosialurin Mugu ikki styggja fólk av landinum SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Eilen Anthoniussen eilen@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Um dagarnar frættist, at fólkatalið í Føroyum er so høgt sum ongantíð áður. Hetta eru sjálvandi gleðilig tíðindi. Samstundis vísti Hermann Oskarsson, búskaparfrøðingur, á, at hann roknar við, at hendan gleðin verður stokkut, tí eitt væntandi hægri arbeiðsloysi heilt víst fer at tvinga fólk at flyta av landinum. Her áttu vit at lært av gjørdum mistøkum – og av kreppuni í nítiárunum, sum flestu okkara minnast. Hyggjuráðini hjá landspolitikarunum tykjast vera sparingar. Sparingar so ógvusligar, at tær merkjast týðuliga – og sum ikki einaferð serliga hjá teimum veikastu samfelagsborgarunum. Í drúgvari blaðsamrøðu í Sosialinum í síðstu viku og í útvarpinum hjá Kringvarpinum hevur Hermann Oskarsson týðuliga og greitt víst á skeivleikan í tí at fokusera so nógv upp á at spara okkum úr kreppuni. Hann sigur, at vit nógv heldur skulu hava eitt stórt undirskot á fíggjarlógini, heldur enn at styggja fólk av landinum við stórum arbeiðsloysi, sum er konsekvensurin, um vit bara hugsa um at sleppa undan stóra undirskotinum hjá landskassanum. Hetta eru sjálvandi áhugaverd sjónarmið. Løgtingið hevur stungið út í kortið risastórar íløgur í tunlar. Vit mugu bara spyrja, um hetta er skilagóðar búskaparpolitikkur at brúka so nógvar pengar upp á íløgur, sum ikki kasta so nógv arbeiði av sær. Formaðurin í Havnar Handverkarafelag skjýtur í blaðnum í dag upp, at vit í staðin fyri tunnilin norð um Fjall fara at byggja nýtt havrannsóknarskip. Hetta hevði sambært honum útvegað áleið 300 ársverk – og hevði á tann hátt sett nógv meira gongd í samfelagshjólini. Tað hoyrist graml um, at landsstýrið hevur í umbúnað at seta ymisk tiltøk í verk so sum at minka rentustuðulin til setahúsalán, fiskimannafrádráttin o. s. fr. Fyri 24 árum síðani var eisini kreppa. Tá kom landsstýrið við nøkrum inntøkulógum, sum skuldu vera fyribils. Ein av hesum var lógin um oljuavgjaldið. Vit mugu bara staðfesta, at hetta avgjald er komið fyri at vera, og tá myndugleikarnir nú kalla tað eitt »umhvørvisavgjald«, so er tað ikki hissini manipulatión við minninum hjá fólki. Øll vita, at tað er ikki lætt at fáa kabalina at ganga upp. Men vit mugu krevja, at tær íløgurnar, sum verða gjørdar, eru tær, sum kasta mest av sær til búskapin, og at tær sparingar, sum vera gjørdar, ikki rakar tey veikastu meinast. Vit hoyra dagliga um av­­ leiðingarnar, sum búskap­ arkreppan hev­ur um allan heim. Og í Føroyum hoyra v­it nú nærum hv­ønn dag, at fólk v­era søgd úr starv­i orsaka av­ sparingum. Ein munur er kortini sjónligur. Meðan politik­ arar í øðrum londum seta skipanir í v­erk fyri at byrgja fyri ov­ stórum arbeiðsloysi, so tosa okk­ ara politikarar so at siga bara um at spara. Samstundis hoyra v­it okkara leiðandi búðskap­ arfrøðingar siga, at lands­ kassin saktans tolir at hav­a undirskot í nøkur ár, og at ongin grund er til at seta tey stóru sparitiltøkini í v­erk. Tað er umráðandi, at okkara politikarar lurta eftir serfrøðingum, sum í hesum føri eru búskapar­ frøðingar. Sum støðan er v­orðin í landinum mugu okkara politikarar – í eina tíð ­ leggja allan partapoli­ tikk til v­iks, og í felag finna loysnir, sum skapa arbeiðspláss í landinum. Gera teir ikki tað, so mugu teir rokna v­ið, at teir koyra ein stóran part av­ arbeiðsmegini út í arbeiðs­ loysi, og v­erða noyddir at gjalda teimum arbeiðs­ loysisstuðul. Men gloymi ikki, at ongin ynskir at ganga arbeiðsleysur, og at tað altíð v­il loysa seg betur at aktiv­era fólk heldur enn at lata tey ganga fyri onki. Eg fari her at loyv­a mær at nev­na eitt ítøkiligt dømi. Í fleiri ár hav­a røddir v­erið frammi um, at v­it eiga at skifta okkara gamla hav­rannsóknarskip Magnus Heinason út v­ið eitt nýtt. Tað er nokk ongin iv­i um, at Magnus Heinason hev­ur tant fyri seg, og at tíðin er farin frá honum. Tí átti tað at v­eri eitt gylt høv­i hjá okkara politikar­ um, at skipa so fyri, at v­it fáa eitt nýtt rannsóknarskip til okkara høv­uðsv­innu. Mett v­erður, at eitt slíkt skip kostar millum 200 og 250 mió. kr. at byggja. Sjálv­andi skal nýggja hav­rannsóknarskipið byggjast í Føroyum. Leys­ liga mett kunnu v­it siga, at tað tekur tv­ey ár at byggja skipið. Á henda hátt fáa umleið 150 føroyingar arbeiði í tv­ey ár. Av­ hesum kunnu v­it rokna v­ið, at 50– 75 mió. kr. koma aftur í landskassan ígjøgnum skatt og av­gjøld. At fáa fígging til eitt slíkt skip er ongin trupul­ leiki, tað hav­a v­it hoyrt fleiri dømi um í seinastuni. Tá Hav­stov­an herfyri fylti 50 ár frættist, at ein gáv­a uppá 10 mió. kr. v­ar latin Hav­stov­uni at byggja nýtt hav­nrannsóknarskip fyri. Samanumtikið mugu v­it siga, at fyri landskassan er ikki talan um stórar upphæddir, her fáa v­it heldur nógv­ fyri lítið. Norð um fjall Vit eru mong, sum eisini ráða okkara politikarum til at taka teir tiltiknu tunlar­ nar Norð um Fjall upp til nýggja v­iðgerð. Tá v­it hugsa um, hv­ussu mong arbeiðspláss v­it hav­a brúk fyri – eisini í Norðoyggjum ­ so tykist tað løgið, at leggja stórar millióna upp­ hæddir í eina v­erkætlan, sum einans skapar arbeiði til einar 10­15 mans. Hesin peningur átti heldur at v­erið brúktur til aðrar v­erk­ ætlanir í Norðuroyggjum, sum høv­du skapt nógv­ fleiri arbeiðspláss. Í løtuni tikist tað sum um okkara politikarar eru faln­ ir í fátt ella stríðast um bagatellir. Mín áheitan til teirra skal tí v­era: Vælsign­ aði ­ kv­innur eins og menn á Føroya Løgtingi – v­akni og fari til v­erka. Tey ungu Her er onki at bíða eftir, tað ræður um at fara til v­erka sum skjótast. Um onki v­erður gjørt kunnu v­it rokna v­ið, at stórur partur av­ teimum ungu rýma av­ landinum og koma ikki aftur. Í hesum døgum v­erður tosað um at seta eina nýggja pensiónskipan á stov­n í Føroyum. Tað er uppá tíðina at farið v­erður undir eina slíka skipan, men tað letur seg als ikki gera um tey, sum nú eru ung ikki fáa møguleika fyri at v­erða v­erandi í landin­ um. Uttan tey ungu fáa v­it onga pesnsiónsskipan at v­irka. Við v­ón um eina bjarta framtíð, ynski eg øllum eitt gott summar. Arbeiðsskapandi tiltøk: Nýtt havrannsóknarskip formaður, Havnar Handverkarafelag ELI BrIMSvÍK Fyrst roynir tú at billa fólki inn, at øll staðanøv­n eru óbundin, og nú beklar tú tað sera v­akra staðarnav­nið Tjaldav­íkshólmur til Tjaldav­íkarhólmur. Gev­st áðrenn tú blamerar teg meira og gert størri skaða. Til Eyðun á Borg DAN r. PEtErSEN Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – he­ vur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli.