mánadagur 22. juni 2009síða 11

11 tíðindi Nr. 116 - 22. juni 2009 Fleiri hermenn í rúsevnakríggj Í Meksiko herðir stjórnin bardagan ímóti rúsevnaharkaliðunum og hevur sent 1.500 hermenn afturat til býin Cindad Juarez. Býurin er tætt við amerikanska markið og er vorðin miðdepil í bardaganum millum mnyndugleikarnar og rúsevnaharkaliðini. Í mars sendi stjórnin 5.000 hermenn til býin, og tað eydnaðist teimum at fáa tamarhald á støðuni. Men nú er ófriðurin kyknaður aftur, og í seinastuni hava átta fólk latið lív í meðal um dagin. Blaðið El Universal skrivar, at í fjør vórðu meiri enn 1.600 fólk myrd í Cindad Juarez, og at talið er longu komið upp á 1.500 higartil í ár. Ov mong doyggja í ferðsluni Hóast bæði felags og einsæris átøk doyðu umleið 39.000 fólk í ferðsluni í ES-londunum í fjør, og tað var langt oman fyri tað málið, sum londini høvdu sett sær. Í einari nýggjari frágreiðing, sum er løgd fram í dag, stendur, at tey 27 londini hava sett sær sum mál, at næsta ár skal ferðslan ikki krevja meiri enn í mesta lagi 27.000 mannalív. Sagt verður, at tey seinastu átta árini er talið á teimum, sum hava latið lív í ferðsluni, minkað 4,4 prosent í meðal um árið, men at talið skal minka 7,4 prosent árliga, um samveldið skal røkka sínum máli. Sambært teirri nýggju frágreiðingini hava Malta, Svøríki, Niðurlond og Bretland teir tryggastu vegirnar. Landsstýrismaðurin skilir ikki, hví hann skal pilkast burtur úr rúgvuni og gerast til brotsmann av ser­ liga grovum slagi.. Hann sigur, at veru­ leikin er, at øll lands­ stýrisfólkini hava brúkt meiri pening, enn Løgtingið hevur játtað teimum Meirnýtsla Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo - Eg skal ikki forvara, at eg havi brúkt meiri pening, enn løgtingið hevur játtað mær. Men eg skilji ikki, hví eg skal pilkast burtur úr rúgv­uni. Hans Pauli Strøm, lands­ stýr­is­maður í heilsumálum, vísir als ikki aftur, at hann hevur brúkt meiri pening, enn Løgtingið hevur játtað honum. Men hann følir seg eitt sind­ur hongdan út. Hann sig­ur, at so at siga øll lands­ stýrisfólkini hava brúkt ov nógv. - Eg veit ikki, hví eg skal hongjast út, sum ein stórur brotsmaður, tá ið veruleikin er, at meirnýtsla hevur verið ein almennur trupulleiki í øllum landsstýrinum, sigur hann. Hann sigur, at í almanna- og heilsumálaráðnum hevur meirnýtslan verið 2% av játt­aðu upphæddini, men hjá hinum aðalráðunum hev­ur meirnýtslan verið 2,2% tilsamans. Samstundis hevur al­ manna- og heilsum­ála­ráð­ið umsitið 52% av fíggj­ar­lógini og hini aðalráðini hava um­sit­ ið 48% av fíggj­ar­lógini. - Tí er upphæddin á al­manna- og heilsu­mála­ráð­ nu­m stór, men meirnýtslan hjá øðrum ráðum er størri. - Vit hava 52% av játtanini og 50% av meirnýtsluni. Hini aðalráðini hava 48% av játtanini og 50% av meir­ nýtsluni og tí er hetta ikki ein serstakur trupulleiki fyri meg staðfestir hann. Hann sigur, at hetta verð­ ur høvuðsinnihaldi í tí svari, hann fer at senda lands­stýr­ is­málanevndini. Men fyri tað um onnur hava brúkt ov nógv, for­svar­ ar tað so eisini, at tú brúkar meiri, enn tú hevur heimild til? - Nei, eg verji ikki meir­ nýtslu, men tað er ein trup­ul­ leiki, sum er felags fyri øll landsstýrisfólkini og nú er alvorliga táttað í á hesum øki, tí nú hava vit fingið greið boð um, at meirnýtsla verð­ur ikki góðtikin longur. Ov einfalt Tað harmar hann eisini, at Landsgrannskoðarin ikki nevnir tað í síni meting av málinum, at talan er um ein vanligan trupulleika, men gevur tað fatan, at talan er um ein serligan trupulleika fyri almanna- og heilsu­ mála­ráðið. Skuldsetir tú Lands­grann­ skoðaran fyri at renna pol­it­ isk ørindi? Nei, tað gera eg ikki men tann, sum lesir niðurstøðuna hjá landsgrannskoðaranum situr eftir við, at hetta er ein serligur trupulleiki fyri mítt málsøki og tað er tað ikki og tað er at gera málið ov einfalt. Hans Pauli Strøm stað­fest­ ir, at skal misálit reisast á hann av hesum, skal mis­álit eisini reisast ímóti øll­um øðrum landsstýrisfólkum. Men tað verður so ein spurningur, sum Løgtingið má taka støðu til og sjálvur tekur hann ongar avleiðingar av støðuni. Hans Pauli Strøm hongdur út Tað var lógarbrot, tá ið Hans Pauli Strøm brúkti 170 milliónir meiri á fíggjarlógini enn Løgtingið hevði játtað honum og tað var lógarbrot, tá ið løgmaður ikki steðgaði honum. Tað sig­ur Landsstýris­mála­ nevndin, sum fer at lata málið upp í hendurnar á Løg­tinginum at taka støðu til Meirnýtsla Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Hans Pauli Strøm, lands­stýr­ is­maður, hevur brotið lóg­ina. Tað niðurstøðuna er lands­stýrismálanevndin hjá Løg­tinginum fyribils komin til. Árini frá 2005-2008 brúkti hann heilar 170 milli­ ónir krónur meiri til heilsu­ verkið og almannamálini, enn Løgtingið hevði játtað honum á fíggjarlógini. Men landsstýris­mála­ nevnd­in heldur eisini, at Jóan­nes Eidesgaard, sum var løg­maður, og Kaj Leo Johannesen, sum er løgmaður, hava brotið lógina, tí teir ikki steðgaðu meir­nýtsl­uni hjá Hans Paula Strøm. Løgmaður hevur eftirlit við at landsstýrisfólk umsita sítt málsøki á lógligan hátt, men hesa skylduna for­ sømdi løgmaður, tá ið tað kom til meirnýtsluna hjá Hans Paula Strøm. 170 milliónir Tað var tingmanningin hjá Tjóðveldinum, sum herfyri klagaði Hans Paula Strøm fyri landsstýrismálanevnd­ ini, sum hevur eftirlitið við landsstýrisfólkunum. Tjóðveldið klagaði Hans Paula Strøm fyri at hava brúkt 170 milliónir krónur í heimildarloysi. Tað merkir, at Hans Pauli Strøm hevur brúkt peng­ar­ nar, áðrenn Løgtingið hevur samtykt, at geva honum loyvi til tað, men aftan á hevur Løgtingið so samtykt nýtsluna. Eftir at Lands­stýri­s­mála­ nevndin hevur kannað mál­ ið, er hon komin til ta niður­ støðu, at upplýsingarnir í klaguni eru rættir. Og í eini fyribils niður­ støðu, staðfestir nevndin, at talan er um lógarbrot. Men nevndin staðfestur, at tað er eisini lógarbrot, at løgmaður ikki steðgaði lóg­ ar­brotinum, tí hann hevur eftirlitið við lands­stýr­is­ málanevndini. Fyribils Niðurstøðan er nú send pørtunum til hoyr­ ingar og tá ið teir hava svar­ að, verður ein endalig nið­ ur­støða gjørd. Tjóðveldið staðfestir í klagu síni, at við slíkari fram­ferð er fíggjarlógin ikki verd tað pappír, hon er skrivað á. Als ikki nøktandi Í sambandi við klaguna stað­festir Lands­grann­skoð­ ar­in, at eftir stýrisskipanini ingin útreiðsla má verða gold­in, fyrrenn Løgtingið hev­ur samtykt tað framm­ an­undan. Somuleiðis siga Løgtingsgrannskoðararnir, at tað eig­ur heldur ikki at koma fyri, at umbøn um eykajáttan verður løgd fyri Løgtingið so seint í ár­in­um, at útreiðslurnar, sum eykajáttanin er ætlað til, longu eru hildnar. Løgmaður og Hans Pauli Strøm framdu lógarbrot Hetta er ein talva, sum Heilsumálaráðið hevur gjørt um meirnýtslu hjá landsstýrinum frá 2005-2008. Niðurstøðan er, at hjá almanna- og heilsumálaráðnum var meirnýtslan lutfalsliga minni enn hjá øðrum aðalráðum. Frá 2005-2008 var meirnýtslan á allari fíggjarlógini tilsamans 336 milliónir krónur. Av hesum var meirnýtslan hjá almanna- og heilsumálaráðnum 168 millónir krónur og meirnýtslan hjá øðrum aðalráðnum var 167 milliónir. Hetta merkir at almanna- og heilsumálaráðið hevði 50% av tí samlaðu meirnnýtsluni á fíggjarlógini. Í sama tíðarskeiði hevur játtanin hjá almanna- og heilsumálaráðnum ligið um 52% av samlaðu fíggjarlógini. Eftir játtanini var meirnýtslan hjá almanna- og heilsumálaránum verið lægri í prosentum enn meirnýtslanin hjá hinum aðalráðunum. Fyri tíðarskeiðið 2005-2008 hevur meirnýtslan hjá almanna- og heilsumálaráðnum verið 2,0%, men hjá hinum aðalráðunum var meirnýtslan íalt 2,2% av játtanini !"#$t$&''
2005‐2008
./$#
0112a$l51#6a
íalt
81
98 2005 2006 2007 2008 2005‐2008
íalt Yvirtrekk
á
§8 ‐17,647 


















 ‐23,328 


















 ‐65,365 


















 ‐62,440 


















 ‐168,780 
















 Yvirtrekk
á
øðrum
greinum ‐22,792 


















 ‐25,045 


















 ‐56,702 


















 ‐62,675 


















 ‐167,214 
















 Yvirtrekk
á

=gg>arlAgini
Balt ‐40,439 


















 ‐48,373 


















 ‐122,067 
















 ‐125,115 
















 ‐335,994 
















 Pct.
Meirnýtsla
á
§8 44% 48% 54% 50% 50% JáKan
á
§
8 1,940,591 1,988,820 2,064,802 2,269,584 8,263,797 














 JáKan
á
øðrum
greinum
 1,711,677 1,850,413 2,005,894 2,149,676 7,717,660 














 JáKan
á
=gg>arlAgini
Balt
 3,652,268 3,839,233 4,070,696 4,419,260 15,981,457 












 Pct.
JáKan
á
§8 53% 52% 51% 51% 52% Pct.
Yvirtrekk
á
§8

B
mun
Ll
>áKan
á
§8 ‐0.9% ‐1.2% ‐3.2% ‐2.8% ‐2.0% Pct.
Yvirtrekk
á
øðrum
greinum
B
mun
Ll
>áKan
MNri
aðrar
greinar ‐1.3% ‐1.4% ‐2.8% ‐2.9% ‐2.2%