mikudagur 5. august 2009síða 14

14 Nr. 146 - 5. august 2009 Sosialurin Ynskja politikarar við visjónum SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Eilen Anthoniussen eilen@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Tað tykist ikki sørt ørmymlandi við øllum teimum útmeldingum, sum samgongutingmenn kropp og kroppi koma við, nú vakstrarpakkin – ella sum hann nú eitur, »ólavsøkupakkin« – er til viðgerðar á tingi. Sum eygleiðarar undrast vit eisini á, at ein politisk- ur meirluti fyrst kemur út við boðskapinum um eina politiska semju, sum allir flokkar og øll tingfólk standa saman um. So bíða vit eftir teimum tingfólkunum, sum vanliga ikki finna seg í, at tey sum eru vald at stýra í flokkunum, skulu siga, hvat hesi skulu meina: Hvat man Magni Laksáfoss siga? Hvat sigur Edmund Joensen ella hvat sigur Gerhard Lognberg, bara fyri at nevna tríggjar tingmenn, sum vanliga ikki fylgja floksdisiplinini. So síggja vit ein smílandi løgmann trína fram á skíggjan í Degi og Viku og siga, at hann hevði verið bangin, um floksfelagarnir ikki tordu at siga sína hugsa... Tað var annars við stórum spenningi, at vit bíðaðu eftir vakstrarpakkanum. Tí tað er spennandi at fætta, hvørja semju til dømis Javnaðarflokkurin og Fólkaflokkurin kunnu koma til. Ein arbeiðara- flokkur og ein arbeiðsgevaraflokkur. Meðan annar vil, at vinnulívið og tey ríku skulu gjalda meira, vil hin, at palliba og tey alment løntu skulu knokkroytast. Hvørji eru so politisku ráðini til tess at skera í gjøgnum? Jú, vit gera bæði. Vit leggja hægri gjøld á vinnulívið, lata bankar og tryggingarfelag rinda meira – og eykaskatt á tey ríku. Onkur hevur nevnt hetta »øvundsjúkuskatt«. Á hinum borðinum, so knokkroyta vit eisini frammanundan eyðmýktar pensjónistar og hótta grundarlagið undir fleiri almennum arbeiðspláss- um við ógvusligum sparingum – men sleppa kravinum um lønarlækking, tað verður tikið innaftur við almennum uppsøgnum. Nýhugsan er ikki tað fyrsta, ið okkum rennur í huga. At leggja eyka gjøld á vinnulívið er ikki gott, tað er eyðsæð. Í hesum døgum, tá fleiri sterkar føroyskar vinnufyritøkur eru skrásettar í gjaldskálum uttanlands, so er tað ikki eitt gott tekin frá landsins leiðslu, at inntøkugrundarlagið verður hótt – ikki av fíggjarkreppu, men av almennu Føroyum. At skerja almenn arbeiðspláss, pensjónir og í heila tikið at gera umstøðurnar hjá verkafólki og barnafamiljum verri, tryggjar ikki lívsgrundarlagið í Føroyum. Vit vildu ynskt okkum politikarar við visjónum – framtíðarætlanum, ið elvdu til nýhugsan og framburð. Politikarar, sum fingu fólkið við sær í framtíðarpolitikkinum. ABC-samgongan mangl­ar at l­evera vøruna á teimum stóru og týðandi pol­itikk- økjunum. Týðandi avgerðir, ið kunnu skapa samanhang, eru ikki tiknar enn, og tí er pol­itiska kósin hjá hesi samgonguni ógreið   Nú nýggj tingseta er byrjað,  kann status gerast yvir poli­ tikk og úrslit hjá ABC­sam­ gonguni. Niðurstøðan hjá  undirritaða er, at ABC átti at  havt rokkið fleiri málum enn  teimum, ið rokkin eru. Europapolitiskt, búskap­ arliga, fiskivinnupolitiskt,  kommunalt, skúlapolitiskt – á  teimum stóru politikk­økjun­ um – manglar ABC at levera  vøruna! Hetta er stórt spell, tí  í fleiri førum liggja loysnir­ nar beint fyri. Trupulleikin  tykist vera, at týðandi av­ gerðir, sum skapa saman­ hang, eru ikki tiknar.   ABC mangl­ar týðandi avgerðir Røðan hjá Løgmanni ólav­ søkudag málar tíverri eina ov  bjarta mynd av samfelagnum,  og politiska kósin í røðuni  kundi tí verið sett øðrvísi. Í stuttum ber løgmansrøðan  í ár tekin um, at samgongan  vil alt – men kortini vil hon  onki. Hetta er ein grund­ leggjandi trupulleiki: Vit vilja  alt, og vit vilja onki. Tí kemur  heldur onki stórvegis úrslit.   Niðanfyri eru nøkur dømi:  • Europapolitiskt vilja vit  sleppa uppí hjá ES – og hjá  EFTA! • Búskaparliga vilja vit  bæði trýsta á speedaran –  og á bremsuna! • Fiskivinnupolitiskt vilja vit  hava UG fyri burðardygga  veiðu – men vit halda fram  við ovurveiðuni! • Kommunalpolitiskt vilja  vit hava færri og sterkari  kommunur – men vit tora  ikki at leggja tær saman við  lóg! • Skúlapolitiskt tosa vit um  eitt vitanarsamfelag – men  vit halda fram at senda ung  fólk av landinum at lesa og  læra alla aðrastaðni enn í  Føroyum. Røðin av mótstríðandi ætlan­ um og gerðum er long, og tað  kann ikki halda fram.   Ófokuseraður búskaparpakki Hitt sonevnda Ólavsøkuupp­ skotið, sum í hesum døgum  er til viðgerðar í Tinginum, er  – við orðunum hjá Magna  Laksáfoss, tingmanni og  búskaparfrøðingi – uttan  fokus. Uppskotið er óruddi­ ligt og ymsu komponentarnir  stríða ímóti hvørjum øðrum. Fokussið í búskaparpakk­ anum átti helst at liggja á at  fáa hjólini at mala. Hetta  sama berjast aðrar av heim­ sins stjórnum fyri, og mær  tykir, at hetta er eisini týð­ andi hjá okkum, nú arbeiðs­ loysið er farið at vaksa, og  búskaparligu tølini vísa  negativa gongd. Tað er rættiliga øvugt, at  vit í Føroyum – fyri uttan at  knokkroyta pensjónistar –  leggja eyka skattir á fólk.  Og, sum um hetta ikki er  nóg mikið, verður ein nýggj  pensjónsskipan sjósett í ring­ astu kreppu síðani Wall Street  á sinni. Hon eigur sjálvsagt at  bíða, til búskaparligu tilstand­ irnir aftur kunnu sigast at vera  normalir..   Vandamesta yvirtøka í Føroya søgu Nú, vit nema við búskapar­ politikkin, er rætt, at vit í  Føroyum minna hvønn annan  á tað, sum ráðandi føroyskir  politikarar høvdu í kvittanum  fyri umleið einum ári síðani. CHE­landsstýrið sat við  valdinum eitt skifti í fjør og  ætlaði í ramasta álvara at  yvirtaka Fíggjareftirlitið,  innskjótaratrygdina og alt  fíggjarøkið, sum tað er. Hugsa tær! Hvussu hevði  skilið verið í Føroyum í dag,  um Høgni Hoydal, Jóannes  Eidesgaard og Karsten  Hansen fingu sín vilja? Hvat  hevði ein løgmaður skula  fortalt í røðuni ólavsøkudag  um standin í landinum? Vi vissu kann sigast, at  løgmansrøðan hevði havt  sum yvirskrift, at føroysku  bankarnir eru farnir av  knóranum, og at føroyingar  hava mist stóran part av  uppsparingini.  Um CHE hevði yvirtikið  fíggjarøkið, høvdu okkara  bankar ikki verið við í  bankapakkunum hjá donsku  stjórnini, ið m.a. tryggja alt  innistandandi hjá  føroyingum.  Vit høvdu havt íslendskar  tilstandir.   Ein ør ætl­an Við teirri vitan, vit í dag hava  um fíggjarkreppuna og avleið­ ingarnar av henni, síggja vit  nú veruliga, hvussu himma­ lrópandi ør ætlaða yvirtøkan  var.  Hetta skulu vit minnast til,  nú vit skifta orð um at fremja  búskaparlig tiltøk. Stabilitetur  hevur alt at siga, og fíggjar­ kreppan vísir okkum meira  enn nakað annað, at Ríkis­ felagsskapurin ER garantur  fyri búskaparligum stabiliteti  í Føroyum.  Tað ljóðar ófatiligt, men  tað eru altso bert fáir mánaðir  síðani, at føroyskir politikarar  vóru klárir at offra búskapar­ liga stabilitetin í landinum.  Tað má ikki sleppa at henda  aftur!   Uttanl­andspol­itikkur í stríð við samgonguskjal­ið Er búskaparpolitikkurin  óruddiligur, so er uttanlands­ politikkurin ein fløkja. Dulsmál er tað ikki, at  landsstýrismaðurin í uttan­ landsmálum og embætisfólk  hansara arbeiða beint ímóti tí,  sum stendur í samgongu­ skjalinum um føroyskan  Europapolitikk. Skjalið leggur upp til, at  samgongan fyrst skal meta  um og finna skilabesta  Europaleistin. Síðani skulu  samráðingar verða..  Landsstýrismaðurin ger tó  nakað heilt annað! Áðrenn skilabesti leisturin er  funnin, hevur landsstýrismað­ urin tikið avgerð um, at  Føroyar skulu upp í tann  doyggjandi felagsskapin  EFTA. Aftur og aftur trúttar  hann, at “tað er EFTA­lima­ skap, vit fara eftir”. Hetta er beinleiðis at  undirgrava samgonguskjalið.   Stagneraður Europapol­itikkur Nú skuldi man hildið, at støð­ an í Europapolitikkinum illa  fær verið verri, men tað er  hon kortini! Tí eftir at Ísland hevur søkt  Europasamveldið um lima­ skap, hevur landsstýris­ maðurin í uttanlandsmálum  verið úti og sagt, at íslendska  umsóknin skal ikki broyta  nakað sum helst hjá okkum.  Vit skulu látast sum onki!  Skil galskapin rætt: Meðan  okkara størsti kappingarneyti  fær fría atgongd til okkara  høvuðsmarknað, og meðan  okkara høvuðsvinna bløðir  kappingarførið burtur, skulu  vit bara standa og banka uppá  hjá tí doyggjandi felags­ skapinum. Hetta er púra burturvið!  Ongantíð hevur tað verið  so krystal­klárt sum nú, at  Føroyar mugu satsa uppá at  koma sær inn um ES­garðin.  Okkum nýtist ikki at gera  ES­spurningin so fløktan. Í  góðum samstarvi í  Ríkisfelagsskapinum, og  uttan at skala føroyskan  sjálvsavgerðarrætt, ið fleiri  eru so eym um, ber væl til  hjá Føroyum at taka seg inn í  Europasamveldið. Tað snýr seg um at hava  politiskan vilja, hegni og  hugflog at finna ta góðu  loysnina. Sunnur sjál­vkritikkur Ongin veit betur enn eg  sjálvur, at hesin boðskapurin  er ópopulerur at koma við.  Áðrenn grátikonurnar  koma við sínum  skuldsetingum um illoyalitet  og svik, vil eg tó minna á, at  vit skylda okkara veljarum at  vera sjálvkritisk og erlig um  okkara egna politikk.  Bert á tann hátt hava vit  álit í fólkinum og trúvirði  millum manna. ABC vil alt – og onki løgtings­ og fólkatingsmaður EdMUNd JoENSEN