mánadagur 17. august 2009síða 14

14 Nr. 154 - 17. august 2009 Sosialurin Orðaskifti um heilsupolitikk SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Eilen Anthoniussen eilen@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Orðaskiftið um heilsupolitikkin kynkar up so av og á, og er hetta sjálvsagt ikki so løgið, tí heilsa, sjúka, sjúkrahúsverk og heilsupolitikkur sum heild fylla nógv í føroyska gerandisdegnum. Hetta er mestsum sjálvsagt og á hesum øki eru vit lík okkara grannalondum. Í seinastu útgávu var sera áhugaverd tíðargrein, har nomið varð við nakrar av teimum mest grundleggjandi spurningunum viðvíkjandi føroyska heilsuverkinum. Greinin snýr seg um tey mongu og ymisku áhugamálini, sum stinga seg upp í sambandi við sjúkur, ið knappliga gerast aktuellar. Dømini eru tær báðar sjúkurnar, sum hava verið sera nógv umrøddar í summar, og víst verður á tey mongu vandamál, ið eru í sambandi við tær avgerðir, ið skulu takast til tess at bøta um avleiðingarnar og til tess at fyribyrgja. Eisini verður víst á, at ein triðja sjúka skjótt kann gerast ein stórur samfelagstrupulleiki her hjá okkum, nevnliga ta fitiepedemi, sum herjar flestøll framkomin lond. Nevnda tíðargrein tekur fram eitt evni, sum vit mangan hava trupult við at takla, nevniliga, at vit eru noydd at gera raðfestingar innan heilsuverkið og at okkum tørvar eitt opið og erligt orðaskifti um, hvussuleiði vit skulu útbyggja okkara heilsuverk. Viðgerðarmøguleikarnir gerast støðugt betri og betri, men samstundis gerst eitt nú sjúkrahúsverkið dýrari og dýrari og vi mugu tí gera av, hvørjar viðgerðir vit skulu hava í Føroyum og hvørjar viðgerðir, ið vit skulu keypa okkum til uttanlanda. Hetta er eitt sera viðbrekið evni, tí sum høvundin tekur til, so eru hesar raðfestingar tengdar at etikki og morali. Vit kundu hugsað okkum at lagt afturat, at so mikið meira neyðugt er við einum opnum, sakligum og álvarsomum orðaskifti um allar hesar spurningar. Tað er eisini neyðugt, at vit við støði í hesum orðaskifti koma til eina avgerð um, hvønn sjúkrahúsbygnað Føroyar skulu hava í framtíðini. Her er enn sum áður tann stóri spurningurin, hvørt tað er skilagott at varðveita verðandi sjúkrahúsbygnað. Hesin bygnaður ella strukturur er frá eini tíð, har avstandir og ferðamøguleikar kundu vera avgerandi fyri lív og deyð. Soleiðis er ikki longur, tí við tí framkomna undirstøðukervi, sum vit hava í dag, eru fjarstøðurnar millum landspartarnar og eitt nú til Landssjúkrahúsið eingin hóttan. Hóast hesar nógv broyttu fortreytir meta og umrøða politikkarar framvegis sjúkarhúsbygnaðin út frá eini samferðslustøðu, sum var galdandi fyri fimti árum síðani. Her má vend koma í, og bygnaðurin má rationaliserast og fíggjarligi vinningurin av hesum nýtast til betri viðgerðartilboð og fleiri fólkaheilsuátøk. Vit noyðast nú at raðfesta innan heilsuverkið. Vit eiga tí, sum nevnda tíðargrein mælir til, at gera okkum greitt, hvat fyri heilsuverk, ið vit ynskja okkum. Hetta er ein politisk avgerð – ein avgerð, sum krevur innlit, politiskt dirvi, vilja og evni at rinda tað, ið eitt framkomið nútímans heilsuverk kostar. Hetta krevur evni og vilja til at skilja millum tað fyribyrgjandi økið og viðgerðarøkið, tí bæði hava eins stóran týdning. Orðaskiftið eigur at byrja nú, og øll eru vælkomin at nýta blað okkara til hetta endamál. Í samband við vegaføring­ ina í Leirvík er hetta ein staðilig áheitan á myndug­ leikarnar um, at íbindingin í Víkavegin í nýggja lands­ vegin verður varðveitt og at myndugleikarnir vilja tryggjað, at teir gera tað, sum er neyðugt, so at bygdin og umhvørvið ikki verður oyðilagt av vegafør­ ingini gjøgnum Leirvík. Vit eru framvegis mong, sum eru samd um, at vegaføringin gjøgnum Leirvík er ein sera vánalig loysn, bæði fyri bilførarar og fyri okkum, sum búgva og skulu virka á staðnum. Men hóast tað, er tað okk­ ara skylda at fáa eina so skilagóða loysn sum til ber. Við einum góðum vilja og samstarvi frá øllum pørt­ um, kundu vit bøtt nakað um støðuna, sum annars er út av lagi vánalig. Sum vegaføringin sær út nú, skal vegurin gjøgnum Leirvík gerast til eina yvir­ hálingsbreyt burturav. Hóast fleiri áheitanir frá kommununi, hevur Lands­ verk noktað at varðveita íbindingina sunnan fyri bygdina, sjálvt um íbind­ ingin kundi bøtt um hesa vegaloysnina. Við at varð­ veita íbindingina í Víka­ vegin verður bygdin spard fyri ferðsluna, sum kemur úr Norðoyatunlinum og sum fer út á Vík, og ovari partur av bygdini hevði verið spard fyri tungu ferðsluni, sum kemur úr Leirvíkartunlinum og sum í løtuni fer gjøgnum bygdina út á Vík. Men við ongari íbinding sunnan fyri bygdina, kemur hvør einasti lastbilur og trailari úr Norðoyatunlinum at koyra heilar fýra ferðir gjøgnum Leirvík, tí at bilarnir fyrst skulu koyra inn eftir nýggja landsvegnum gjøgnum alla bygdina og síðan út eftir ovara vegnum, út á Vík og sama veg avstað aftur. At landsvegurin verður lagdur eftir verandi bygdar­ vegi niðri í bygdini, at meginparturin av verandi íbindingum fram við vegnum verða kvettar av og at bert einvegis ferðsla verður á fleiri strekkjum í bygdini, fer at føra við sær, at ferðslumynstrið í bygd­ ini kemur at broytast mun­ andi og fer at økja um ferðsluna í bygdini. Íbind­ ingin sunnan fyri bygdina hevði lætt um ferðsluna og bøtt um ferðslutrygdina í bygdini. Eg heiti tí staðiliga á Landsverk, landstýrið og løgtingið og tykkum øll, sum varða av vegaføring­ ini, um at ganga áheitanini frá leirvíkingum og býráðn­ um á møti og gera íbinding­ ina sunnan fyri bygdina og at gera vegin á ein hátt, sum tekur fult atlit til bygd­ ina, trygdina og umhvørv­ ið. Á henda hátt høvdu tit samstundis víst tykkara góða vilja, og hevði hetta vónandi verið eitt plástur á sárið. Verður eingin skilagóð loysn funnin á vegnum gjøgnum bygdina nú, má onnur og betri loysn finn­ ast sum skjótast á vega­ føringini í Leirvík. Jeg er kommet meget på Færøerne gennem de sen­ este 30 år, og jeg ynder stor respekt for den fær­ øske samfundskultur og levevis. Jeg har gennem årene oplevet det færøske sam­ fund som værende et sam­ fund med stor respekt for kirken og den kristne tro og samtidig også et sam­ fund, hvor man viser over­ skud til at hjælpe når der virkelig er behov for det. Vi var i går vidner til en meget brutal aktion, hvor politiet trængte ind i Bror­ son kirken i København og med magt fjernede de Irakiske Asylansøgere. Asylansøgerne havde samlet sig ved Alteret under billedet af Jesus i håb om, at politiet ville skåne dem for overgreb – men forgæves. Under stor tumult og med voldsomt brug af knipler blev aktionen gennemført små børn skreg af angst og smerte og mange børn tissede i bukserne af den skræk og rædsel som stod malet i deres ansigter. At man gennemfører aktionen i en kirke og under de vilkår det skete viser, at de ansvarlige ikke har den respekt for kirken som ellers hidtil har kendetegnet vores kultur. Integrationsminister Birthe Rønn Hornbæk og hendes politiske bagland havde besluttet sig for aktionen, og den blev altså gennemført på trods af at usikkerheden i Irak fortsat er meget stor og en masse forhold henstår som uaf­ klaret blandt andet det forhold, at Irak på det seneste har meddelt, at de ikke vil tage tvangshjem­ sendte flygtninge retur til hjemlandet som situationen i dag ser ud. Tidligere statsminister Poul Nyrup gav i går udtryk for, at aktionen og forholdende omkring denne var en stor skam for Danmark og en ikke for Danmark værdig måde at takle sagen på. Ikke alle i det det danske samfund deler opfattelsen af at aktionen i kirken var acceptabel og mange gik i demonstration gennem Københavns gader dagen efter den nat hvor Dan­ mark viste sin bagside for verden. Internationale organisa­ tioner som FN har rettet forgæves appel til Dan­ mark i sagen om asylan­ søgerne fra Brorson kirken. Jeg vil ønske, at der ikke kun i Danmark men også på Færøerne findes kræfter der vil arbejde på at fremme humanismen i respekt for og i harmoni med vores kultur og religion. Allur bati bøtir býráðslimur FrÍðgErð HEINESEN Humanismen med respekt for vores kultur og religion Dalen 10, 4180 Sorø MogENS ULdALL-EKMAN