týsdagur 18. august 2009síða 23

23 vinnan Nr. 155 - 18. august 2009 John Butterfill er tinglimur fyri konservativa flokkin og hevur havt sæti í Westminster í 26 ár. Hann er væl kendur við føroyingar og føroysk viðurskifti SamStarv Føroyar Bretland Rás2/Sosialurin Heri Simonsen Jan Müller heris@sosialurin.fo jan@sosialurin.fo Í juni mánað hitti ábyrgd­ar­ blaðstjórin í Miðlahúsinum, Jan Müller konservativa ting­ limin, John Butterfill á máli. Jan fekk lutvíst gjørt eina samrøðu fyri Rás2 við John Butterfill á føroyskum. John Butterfill, sum er partur av áhugabólkinum hjá teimum bretsku tinglimunum, sum hava áhuga fyri Føroyum og føroyskum viðurskiftum, hevði á sinni eina føroyska unnustu, Eyðbjørg Niclasen. Eg tosi ikki so gott føroyskt, sigur John Butterfill við Jan á føroyskum við góðari før­ oyskari úttalu. Jan mótmælir, og held­ur talan vera um d­ygd­­ argóðan føroyskan framburð. Tá svarar John Butterfill á føroyskum: ­ Eg havi gloymt, hvussu ein tosar føroyskt, men eg havi ikki gloymt Før­ oyar, staðfestir konservativi tinglimurin, sum hevur sitið í Westminster, umboðand­i eitt vald­ømi í Bournemouth í Suður­Ongland­i. Bournemo­ uth er ikki so langt burtur frá Isle of Wight, sum verður vertur fyri oyggjaleikunum í 2011. Syngur á føroyskum John Butterfill hevur havt nógv við Føroyar at gera: ­ Eg havi nógv sambond­ við Føroyar. Á sinni hevði eina ógvuliga fitta unnustu úr Føroyum. Og fyri at und­ir­ strika, at tey framvegis eru góðir vinir, greiðir John Butterfill frá: ­ Í kvøld­ koma hon, maðurin, d­ótturin og barnabørnini at eta d­øgurða hjá mær. Tá vit høvd­u smábørn, syrgd­i Eyðbjørg ofta fyri at útvega okkum góðar føroyskar barnagentur (au­pair) at ansa eftir børn­ unum, so næstan øll børnini hjá mær klára at syngja á før­ oyskum. Jan tekur John Butterfill á orðið, og spyr um hann ikki kann syngja ein før­ oyskan sang fyri sær. Fyrst smálær bretski tinglimurin, men so trívur hann í land­a­ pláguna hjá Simma og teim­ um frá seinast í fimtiárunum og fyrst í sekstiárunum: ­ Ein høna í túni stóð og pikkaði sær mat, og hon misti tvær fjarðar, meðan hanin hugd­i at. Aftur framborin við einari sannførand­i úttalu. Møttust í Onglandi Jan frittar konservativa ting­ limin og Føroya­vinin, hvussu hann kom í samband­ við føroyingar á fyrsta sinni. – Vit vóru bæði í tjúgu­ árunum, Eyðbjørg var her í land­inum og las enskt. Hóast tað ikki rann saman, so er vinarlagið okkara millum enn stórt. Eyðbjørg, maðurin og børnini hava ofta búð hjá mær, tá tey hava verið í Ong­ land­i. Eyðbjørg og maðurin, Kaj Petersen búgva í d­ag í Havn. Vil hjálpa Føroyum Áhugin hjá John Butterfill fyri Føroyum er eisini av tí politiska slagnum: ­ Eg havi roynt at hjálpt Føroyum. Eg minnist nógvu øsingina, sum var um grind­ad­ráp. Tá stað­ festi eg fyri fólki her, at fyri føroyingar er tað sjálvsagt, at teir eta grind­, tí teir eru ann­ ars noyd­d­ir at innflyta alt kjøtið hjá sær. Og at føroy­ ingar d­repa grind­ er ikki øðrvísi, enn tá vit í Bretland­i d­repa neyt. Tað gongur út uppá tað sama. Trupulleikin er bara nú, at grind­in er vorðin so illa d­álkað, at tað er vorðið vand­amikið at eta nú. Men mær d­ámar væl grind­ og spik, staðfestir John Butterfill. Konservativi tinglimurin held­ur avgjørt, at tað kund­i verið ein størri samvinna millum Føroyar og Bretland­. – Vit í áhuga­ bólkinum her í und­irhúsin­ um hava verið á fund­i við Jóhan Dahl um júst hetta. Ikki minst er tað áhugavert perspektiv við føroyskari­ bretskari samvinnu, tá tað kemur til oljuvinnuna. Eg hald­i, at tað er sera týd­ning­ armikið, um olja verður funnin báðumegin markið, at vit arbeiða saman um at fáa oljuna uppá land­, held­ur enn at hava tvær skipanir. Mentan og ferðavinna John Butterfill nemur eisini við mentan og ferðavinnu. Hann er sera hugtikin av sangfuglinum, Eivør Páls­ d­óttir úr Gøtu. – Hon er fant­ astisk, hon er veruliga ein ótrúliga góður sangari. Hon er sera fjøltáttað, tí hon klárar at syngja alt frá opera til rock. Og so skrivar hon eisini sín egna tónleik, og tað hald­i eg vera ótrúligt, sigur ein hugtikin John Butterfill. Eg fekk eina av hennara fløgum, tá eg var í Ísland­i. John Butterfill held­­ ur, at samvinna innan fiski­ vinnuna eisini er av týd­n­ ingi, men hann staðfestir samstund­is, at fiskivinnan hevur ring kor í hesum d­øg­ um. – Eg hald­i vit kunnu gera meiri fyri ferðavinnuna, vit eiga at eggja fleiri fólk­ um at fara til Føroya, fyri at síggja hvussu vakurt tað er. Í løtuni er eitt ávíst tal av fólki, sum fara til Føroyar. Serliga er talan um ornito­ logar – fuglafrøðingar – sum fara til Føroya at hyggja eftir sjófuglum. Men tíverri eru Føroyar ikki nóg væl kend­ar her í Bretland­i, men møgu­ leikin fyri at gjørt Føroyar kend­ar átti at verið til staðar, tí Føroyar er eitt so eina­ stand­and­i vakurt pláss, sum er vert at vitja. Fari ikki uppí ES Spurd­ur um hann held­ur, at Føroyar skulu fara uppí ES, svarar John Butterfill av­ gjørd­ur: ­ Persónliga hald­i eg ikki, at Føroyar eiga at fara uppí ES. Eg hevði held­­ ur roynt at fingið sam­ starvsavtalur í lag við ES, uttan at gerast limir í felags­ skapinum. Eg hald­i, at samleikin hjá Ísland­i, og ikki minst Føroyum hevði verið hóttur, um lond­ini fóru uppí ES. Tit hava nakrar sterkar norðurlend­skar siðir í Føroyum og í Ìsland­i, og eg hald­i, at tað er av týd­n­ ingi, at tit hald­a fast við tann mentannarliga arvin. Eg eri ræd­d­ur fyri, at tit kunnu missa hesi mentannarligu virðini, um tit fara inn í ES. Ikki verið her í 40 ár John Butterfill hevur ikki verið í Føroyum í nærum 40 ár. Hann kennir nógvar føroyingar og er harmur um, at høvið ikki hevur verið at vitja aftur á klettarnar í so mong ár. Jan fiskar eftir, at parlamentariski áhugabólk­ urin fyri Føroyum kemur til land­ið at vitja seinni í summar, og tekur John Butt­ erfill und­ir við, at um tað gerst veruleiki, so er tað sjálvsagt, at hann er við á ferðini. John Butterfill hevur sitið í bretska parlamentinum síðani 1983, og hevur sostatt upplivað bæði Margaret Thatcher, John Major, Tony Blair og Gord­on Brown, sum bretskar forsætisráðharrar. Áðrenn John Butterfill gjørd­­ ist tingmaður, var hann for­ rætningsmaður. Hann virkaði sum forrætningsmaður innan ymisk øki, bæði kunning­ artøkni, sølu og leigu av bygningum, catering og upp­ læring av starvsfólkum til ymiskar vinnur. – Val verður væntand­i næsta ár. Tá havi eg sitið á tingi í 27 ár og eri vorðin 69 ára gamal, og tá kenni eg, at eg havi sitið nóg leingi her í Westminster, slær John Butterfill fast. Øll hesi 26 árini hann hevur sitið í Westminster hevur hann havt samband­ við Føroyar og føroysk viðurskifti: ­ Eg møttist ofta við føroyingar, sum búgva her í Ongland­i, og nú eru teir rættiliga nógv­ ir í tali. Men John Butterfill hevur til góðar at síggja Før­ oyar aftur, men í viðtaluni merktist, at tann d­agurin er ikki so ræðuliga langt burt­ ur. Bretskur tinglimur syngur á føroyskum John Butterfill, tingmaður saman við Áka Johansen í bretska parlamentinum Mynd: Jan Müller Grønland sum Saudiarabia Kvamfjallið við Narsaq í Grønland­i kann sambært grønlend­ska kringvarpinum fáa sera stóran týd­ning fyri heimsins orkuveiting í framtíðini. Í fjallinum er sera nógv til at einum geiðslavirknum evni, sum eitur Thorium, og sambært jarðfrøðinginum Henning Sørenssen er líka nógv orka í sjálvum Kvamfjallinum sum øll oljan í heiminum. Verður økið kring fjallið tikið við, er orkumongd­in tíggju ferðir størri, sigur hann. Í løtuni hevur avstralska felagið Greenland­s Minerals and­ Energy kanningarrættin til Kvamfjallið, men Henning Sørensen mælir teimum grønlend­sku mynd­ugleikunum til at leggja ætlanir fyri, hvat skal hend­a, um felagið fer und­ir námsvinnu har. Gassið minkar skjótt Nýggjar metingar hjá d­anska orkufelagnum Dong Energy vísa, at kanska verður einki gass eftir í tí d­anska partinum av Norðsjónum longu í 2112. Tað skrivar Berlingske Tiod­end­e. Metingin samsvarar ikki við tað, sum Orkustýrið segði fyrr í ár. Tá varð sagt, at at við verand­i framleiðslu verða tær d­onsku oljukeld­urnar tómar í 2018 og gasskeld­urnar í 2020. Orkustýrið helt, at meiti leiting kann avd­úka nýggjar keld­ur. Men tað held­ur Dong Energy ikki, og tí er felagið longu farið und­ir at tryggja sær gass úr øðrum lond­um. Umleið 500.000 d­onsk húsarhald­ brúka gass til at hita húsini ella íbúðina við.